Uzasadnienie
W piśmie z dnia 9 lipca 2018 r. A.N. skierował do Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] skargę na działalność Wydziału Cywilnego w sprawach oznaczonych sygn. akt. [...],[...] i [...].
W dniu 29 sierpnia 2018 r. A.N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wniesioną w dniu 9 lipca 2018 r. skargę. W skardze skarżący zawarł wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w osobie adwokat A.Ś. i zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla [...] w [...] wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że podstawę złożonej w dniu 9 lipca 2018 r. przez skarżącego skargi stanowił art. 41a i nast. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 23 ze zm.), dalej u.s.p.. Zgodnie z art. 41b § 1 u.s.p., organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu, którego działalności administracyjnej skarga lub wniosek dotyczą. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (art. 41b § 2 i 3 u.s.p.).
Z powołanych regulacji wynika, że ustawodawca nie poddaje kontroli sądu administracyjnego spraw rozpoznawanych w trybie rozdziału 5a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ocena charakteru postępowania prowadzonego przed właściwymi organami sądowymi rozpatrującymi owe skargi i wnioski prowadzi do wniosku, że procedura ta nie ma charakteru jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." W-wa 2008 s. 591; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003r., sygn. akt I SA 745/02, niepubl.). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, tj. w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, gdy strona nie wyczerpała toku instancji, czy też gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zatem potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 p.p.s.a. (w) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2011r., postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2013r., sygn. akt II GZ 291/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością skargi", powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005r., sygn. akt II OZ 140/05, Lex nr 860051).
Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wniesioną w dniu 9 lipca 2018 r. skargę w trybie art. 41a u.s.p. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność skierowanej do sądu administracyjnego wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Bezczynność organu administracji publicznej ma natomiast miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy przepis prawa przewiduje działania organu w formie decyzji, postanowienia lub podjęcia stosownej czynności z zakresu administracji publicznej, zaś organ nie załatwia sprawy w formie prawem przewidzianej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w [...] w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wniesioną w dniu 9 lipca 2018 r. w trybie art. 41a u.s.p. skargi nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 41b u.s.p., organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności - niezależnie od formy – podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność. Skarga na działalność (bezczynność) sądu rejonowego lub prezesa sądu rejonowego podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz.U. z 2012r., poz. 524).
Wobec powyższego, skoro wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna i stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu to przesądza to, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 247 p.p.s.a. uniemożliwiająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
D.Cz.