Uzasadnienie
J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzuciła Gminie L. bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przydzielenia jej lokalu socjalnego o odpowiednim standardzie.
Skargę powyższą Sąd zakwalifikował jako skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania – we wskazanej sprawie – Prezydenta Miasta, jako organu wykonawczego Gminy L..
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ podniósł, ze żądanie objęte skargą ma charakter roszczenia cywilnoprawnego, przez co przedmiotowa sprawa nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Ponadto organ wyjaśnił, że przedmiotowa skarga wynika z odrzucenia przez skarżąca przedstawionych jej przez Gminę L. dwóch ofert najmu lokalu socjalnego, ze względu na niesatysfakcjonujący skarżącą standard proponowanych lokali.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów jest jednak ograniczony i został szczegółowo określony w przepisach art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Przedmiotem złożonej w niniejszej sprawie skargi J. S. uczyniła bezczynność i przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta (jako organu wykonawczego działającego w imieniu i na rzecz Gminy L.) w sprawie przydzielenia skarżącej lokalu socjalnego, przy czym – jak wynika z treści skargi oraz odpowiedzi na skargę – podstawą sformułowanych przez skarżącą zarzutów jest nie tyle kwestia wpisania jej na listę osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego, co przyznanie skarżącej lokalu o standardzie odpowiadającym jej oczekiwaniom.
Wyjaśnić należy, że kontrola sprawowana przez sądy administracyjne nie obejmuje wszystkich aktów i czynności podejmowanych w związku z gospodarowaniem mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Regulacje prawne dotyczące wynajmowania lokali komunalnych, w tym także i nabywania prawa do lokali socjalnych, zawarte są w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.). Ustawa ta nie zawiera natomiast podstaw prawnych umożliwiających załatwienie sprawy przyznania lokalu w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Zapewnienie lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednakże samo przydzielenie lokalu następuje poprzez zawarcie umowy najmu lokalu, a zatem załatwiane jest w formie cywilnoprawnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 415/09; z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 799/09; z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 679/07; z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również w treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, w której wskazano, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek, jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skoro zarzuty skarżącej dotyczą w istocie nieprzedstawienia jej dotychczas przez Gminę L. oferty najmu lokalu socjalnego, spełniającego jej oczekiwania, a w konsekwencji niezawarcia z nią dotychczas umowy najmu takiego lokalu, czyli niepodjęcia czynności o charakterze cywilnoprawnym, to sprawa objęta skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z tych względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.