Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 9 lipca 2014 r. (złożonym w placówce pocztowej w dniu 14 lipca 2014 r.) J.H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że przez ok. 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego trwałą niepełnosprawność. Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki składa się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) –[...] zł; zakup opału (węgiel, drewno)– ok. [...] zł; koszty leczenia – [..] zł; remonty bieżące nieruchomości – [...] zł. Wskazał, że jego żona również otrzymuje rentę z powodu złego stanu zdrowia (ujawniono u niej dwa nowotwory), których leczenie w W. jest wysoce kosztowne. Niektóre badania wykonywane z częstotliwością co kilka miesięcy kosztują około [...] – [..] zł, a ponieważ odbywają się pod narkozą, konieczne jest opłacenie anestezjologa w kwocie ok. [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych.
Wraz z rodziną zamieszkuje w wynajętym domu o pow. [..] m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. [..] ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się jego renta w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [..] zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym studiuje w W., a koszty jej studiowania i utrzymania ponoszą wspólnie z żoną.
Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie od postanowienia skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Sąd rozpatrując na nowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata stwierdza, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy wyżej wymienione oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.
Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy.
Oceniając zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze informacje przedstawione przez stronę nie tylko z badanym wnioskiem, ale także podane w urzędowym formularzu PPF z dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonym do sprawy o sygn. akt III SA/Lu 541/14, a ponadto informacje wynikające z akt sprawy o sygn. I SA/Lu 455/14. Analiza oświadczeń złożonych w sprawie niniejszej i w sprawie III SA/Lu 541/14 oraz dokumentów z akt sprawy o sygn. I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) pozwala stwierdzić, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego skarżącego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, są ze sobą sprzeczne, a także że skarżący nie ujawnił w pełni swego stanu majątkowego. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 541/14 i podpisanego przez skarżącego (działającego w tej sprawie jako pełnomocnik żony) wynika, że od października 2013 r. nie zamieszkuje z nimi żadne z dzieci.
We wniosku tym nie została również wykazana córka K.jako osoba pozostająca z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, ani jako osoba, której ponoszą koszty utrzymania i studiów w W. Należy zauważyć, że oświadczenie złożone na urzędowym formularzu w sprawie III SA/Lu 541/14 zostało sporządzone w dniu 10 sierpnia 2014 r., to jest na dwa dni przed datą wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej. Skarżący nie wyjaśnił z jakich powodów dane na temat stanu rodzinnego i kosztów utrzymania w obu złożonych w tych samym czasie urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy są tak niezgodne.
Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przeliczeniowych.) oraz [...] ha fiz. lasu, która to okoliczność wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] 2014 r., nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", co stoi w ewidentnej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi.
W świetle podanych przez skarżącego informacji uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny. Skarżący podając informacje niepełne i sprzeczne z jego rzeczywistym stanem rodzinnym i majątkowym, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Powyższe uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym.
Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.