Uzasadnienie
Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. [...] z dnia [...] orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działki nr [...] położonej w S. przy ul. P., stanowiącej własność w ½ części C.H. i po ¼ części
J. i I.H.
Pismem z dnia [...] 12.1992 r. J.H. wniósł o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z [...] nr [...] odmówił mu zwrotu.
Odwołanie od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia pismem z dnia [...]. złożył J.H.
Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda przywrócił wnioskującemu termin do złożenia odwołania i decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji t.j. Starostę S..
Po zwrocie akt administracyjnych dokonanym w dniu 8.08.2006r. przez Wojewodę, Starosta S. wszczął postanowieniem z dnia 9.08.2006r. postępowanie administracyjne w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku J.H. wyznaczając termin rozprawy administracyjnej na dzień 25.08.2006r, który to termin ostatecznie został zmieniony na dzień 15.09.2006r.
W toku postępowania, na rozprawie administracyjnej w dniu 15.09.2006r. stwierdzono, iż po śmierci współwłaścicielki nieruchomości C.H. (zmarłej w [...]) nie wydano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wobec czego krąg jej spadkobierców nie został ostatecznie ustalony. Wnioskodawca oświadczył do protokołu rozprawy, że przyjął do wiadomości, że do niniejszego postępowania należy dostarczyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej C.H., gdyż zrozumiała jest dla niego procedura ustalania stron postępowania.
Nadto zgodnie z wnioskiem J.H. zgodnie ze wskazaniem Wojewody zawartym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] postępowanie wszczęte na wniosek J.H. z dnia [...] postanowiono prowadzić jako odrębne postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu poszczególnych nieruchomości objętych tym wnioskiem, nadając im odrębne numery (zawiadomienie z dnia 22.09.2006r.).
W przedmiotowej sprawie obejmującej wniosek o zwrot nieruchomości – działki nr [...] położonej w S. przy ul. P. wywłaszczonej na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania ustalono, że stronami postępowania są spadkobiercy po zmarłej C.H. i I. Sz. oraz J.H. (protokół rozprawy administracyjnej). Brak było postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie praw do spadku po zmarłej [...] C.H. toteż w celu jednoznacznego określenia osób mających przymiot strony niniejszego postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia [...] zawiesił je z dniem [...] - do czasu wydania powyższego orzeczenia sądowego, zobowiązując jednocześnie J.H. do wystąpienia w terminie 3 miesięcy do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po jego matce. Orzeczenie to zostało następnie uchylone w całości na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którego zdaniem orzeczenie o zawieszeniu danego postępowania nie mogło określać początkowej daty tego zawieszenia, gdyż rozpoczyna ono swój bieg od momentu uprawomocnienia się postanowienia.
Pismem z dnia [...] J.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu, po uprzednim wyczerpaniu trybu zażaleniowego określonego w art. 37 § 1 kpa (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]dołączone do akt sądowych przez skarżącego, k. 11 akt).
Postanowieniem z dnia [...] Starosta S. ponownie orzekł o zawieszeniu postępowania z powodu konieczności wystąpienia do sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po C.H. Powyższe orzeczenie zostało uchylone przez SKO postanowieniem z dnia [...] które uznało, iż strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa mogą zostać ustalone z urzędu przez sam organ – poprzez wskazanie spadkobierców ustawowych lub testamentowych C.H. i jej córki I. Sz.
Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wskazał nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] – ze względu na konieczność przekazania akt do WSA w związku ze skargą na bezczynność.
Odpowiadając na skargę, organ I instancji wskazał na jej bezzasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Przy badaniu skargi na bezczynność organów administracji państwowej kontrola sądu administracyjnego winna skupić się na sprawdzeniu, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia skarg (zob. wyrok NSA z 13.02.1998r., I SAB 125/97, Lex nr 44544).
Sąd orzekający ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie wyczerpano tryb z art. 37 k.p.a. bowiem skarżący wniósł do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Starostę S. wniosku o zwrot nieruchomości i w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia SKO z dnia [...], którym organ ten rozpoznał przedmiotowe zażalenie, wniósł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu. Nadto - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem –wniósł zażalenie na postanowienie Starosty S. z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego, w którym zawarł żądanie rozpoznania merytorycznego sprawy (teza 3 do wyroku NSA w Warszawie z dnia 23.09.1986r., IV SAB 12/86, ONSA 1986/2/52).
Nie ulega także wątpliwości, że Starosta S. nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w przepisie art. 35 k.p.a.
Faktem jest, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie, jednak postanowienie to zostało wskutek wniesionego przez skarżącego zażalenia uchylone ostatecznym postanowieniem z dnia [...] przez SKO. Organ odwoławczy uznał bowiem, iż brak było przesłanek określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. aby organ I instancji mógł zawiesić postępowanie administracyjne w omawianej sprawie.
W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.08.2005r., IV SAB/Wa 64/05, Lex nr 191990).
Tak więc należało przyjąć, iż postanowienie z dnia [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Tylko bowiem ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania eliminuje możliwość powstania tak zwanej bezczynności organu związanej z upływem terminu załatwienia sprawy w określonej instancji i nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu dopóty, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub nie zostanie podjęte postępowanie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 29.12.1992r., II S.A. 697/92, ONSA 1994/2/50).
Konsekwencją powyższego jest uznanie, iż Starosta S. nie załatwił sprawy w terminie określonym art. 35 k.p.a. bowiem w terminie ustawowo określonym nie wydał rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę wszczętą na wniosek skarżącego.
Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia, gdy w ustawowym terminie organ nie dokonał żadnych czynności, albo dokonał ale nie zakończył postępowania przez wydanie decyzji, przy czym wina lub brak zawinienia organu są bez znaczenia, chodzi bowiem o obiektywne przekroczenie terminu ustawowego na załatwienie sprawy.
Ubocznie już tylko Sąd orzekający zauważa za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (wyrok z dnia 17.03.2005r., I S.A./Wa 382/04, Lex nr 189027), iż w postępowaniu o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w pierwszej kolejności należy ustalić właścicieli nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia, gdyż tylko oni lub ich spadkobiercy są uprawnieniu do żądania zwrotu takiej nieruchomości. Obowiązek ustalenia tych właścicieli ciąży na organie, który prowadzi postępowanie o zwrot nieruchomości. W omawianej sprawie organ I instancji ustalił, iż właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia byli: C.H., J.H. i I.Sz. z d. H..
Nadto ustalił, iż stronami postępowania, które mogą ubiegać się o zwrot przedmiotowej nieruchomości są spadkobiercy po zmarłej w 1990r. C.H. j, skarżący J.H. i spadkobiercy po zmarłej w 2003r. I.H. Do akt administracyjnych złożono jedynie postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 28 kwietnia 2005r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej 22 marca 2003r. I Sz. z d. H. przez J.Sz. i L.J. Sz. Ci ostatni poparli wniosek o zwrot nieruchomości. Brak jest natomiast ewentualnych wniosków o zwrot przedmiotowej nieruchomości od spadkobierców po zmarłej C.H. Nie można bowiem wykluczyć takiej sytuacji, że zmarła C.H. pozostawiła testament, którym powołała do dziedziczenia innych aniżeli J.H. Kto jest spadkobiercą po zmarłej C.H. z urzędu bada jedynie Sąd spadku, który wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 669 Kodeksu postępowania cywilnego).
Tak więc skoro organ prowadzący niniejsze postępowanie powziął wiadomość o śmierci współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości musi ustalić jej spadkobierców, bowiem brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli (ich spadkobierców) wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (komentarz do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami praca zespołowa: Gerard Bieniek, Stanisława Kalus, Zenon Marmaj, Eugeniusz Mzyk. Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis". Warszawa 2005, s. 440). W interesie więc skarżącego leży uzyskanie postanowienia sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej C.H.
Biorąc powyższe pod uwagę i podzielając zarzut skarżącego, iż przy załatwianiu sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości Starosta S. pozostaje w bezczynności, Sąd orzekł - na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – jak w sentencji.
/-/M. Bejgerowska /-/M. Lorych- Olszanowska /-/M. Górecka
E.W.