Uzasadnienie
B. W. i Z. W. (zwane dalej "Skarżącymi") w dniu 17 marca 2014 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na rok 2011 za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu Skarżące podkreśliły, że od dnia wniesienia odwołania – 7 sierpnia 2011 r. - sprawa nie została załatwiona.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło najpierw o jej odrzucenie. Wskazało, że przed wniesieniem skargi nie zostało wezwane do usunięcia naruszenia prawa, a takie wezwanie było konieczne dla dopuszczalności skargi. Kolegium powołało się na wyrok NSA o sygn. II FSK 961/10. Alternatywnie Organ wniósł umorzenie postępowania wskazując, że na dzień [...] kwietnia 2014 r. zostało wyznaczone posiedzenie właściwego składu orzekającego SKO, co oznaczać będzie wydanie decyzji po wniesieniu przez Skarżące odwołania. SKO podniosło, że po wniesieniu skargi przystąpiło do czynności zmierzających do zakończenia postępowania i wydania decyzji. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu 10 kwietnia 2014 r., Kolegium skierowało do Skarżących zawiadomienie informujące o zakończeniu postępowania i o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w ciągu 7 dni od dnia otrzymania pisma.
Wnioskując o umorzenie Organ powołał się na postanowienie WSA w Warszawie o sygn. III SAB/Wa 25/12.
Niezależnie od powyższych wniosków SKO Organ ten wskazał, że spośród wszystkich Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w Polsce SKO w W. wykazuje największy wpływ spraw na jednego członka Kolegium – zarówno etatowego, jak i pozaetatowego. Ta znacząca liczba spraw "przekłada się" na terminowość ich załatwiania i często powoduje, że nie jest możliwe dotrzymanie ustawowych terminów. Mimo takiej ilości spraw działalność wszystkich Kolegiów w Polsce, w tym SKO w W., została oceniona pozytywnie przez Najwyższą Izbę Kontroli.
Jak wynika z nadesłanego do Sądu pisma Organu z dnia 26 czerwca 2014 r., w dniu [...] czerwca 2014 r. SKO w W. wydało decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. Do pisma załączono decyzję z [...] czerwca 2014 r.
Swoje stanowisko Skarżące ponowiły w piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. oraz z dnia 24 października 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 punkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność organów zobowiązanych do wydania w danej sprawie decyzji administracyjnej oraz przewlekłość w tych sprawach.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie w jej części, tj. w części, w której Sąd stwierdził bezczynność Organu w kwalifikowanej postaci rażącego naruszenia prawa, a także wymierzył Organowi grzywnę.
Po pierwsze jednak należy krytycznie odnieść się do wniosku Organu o odrzucenie skargi. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest bowiem wymagane wówczas, gdy przedmiotem skargi jest akt lub czynność (art. 52 § 3 i 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a nie wówczas, gdy przedmiotem tym jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku bezczynności (przewlekłości) przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest - co do zasady – wniesienie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa, lub ponaglenia (w sprawach podatkowych), o którym mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, kiedy skarga dotyczy bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) organu wyższego stopnia (organu odwoławczego), jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. Trudno przecież byłoby racjonalnie wytłumaczyć wymaganie, aby strona skarżąca bezczynność ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego składała ponaglenie do tego samego ministra lub tego samego SKO, zaś te organy rozpatrywały ponaglenie wniesione z powodu własnej bezczynności i ewentualnie zobowiązywały same siebie do załatwienia sprawy w wyznaczonym sobie terminie.
Niezasadny też okazał się zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek SKO w W. o umorzenie postępowania z powodu zapowiedzianego wydania decyzji. Otóż, po pierwsze, decyzja SKO wydana została dopiero w dniu [...] czerwca 2014 r., a nie [...] kwietnia 2014 r. Po drugie, decyzja ta została wydana dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, i choć bezprzedmiotowe w tej sytuacji byłoby zobowiązywanie przez Sąd Organu do jej wydania (z powodów wyjaśnionych w dalszej części uzasadnienia), to jednak kwestią wymagającą stanowczej wypowiedzi Sądu pozostawała sprawa ewentualnego rażącego naruszenia prawa przez Organ, a nadto kwestia ewentualnej grzywny wymierzonej Organowi. Te dwie kwestie nie czyniły zatem całej sprawy bezprzedmiotową.
Jako bezsporną w sprawie należy uznać okoliczność, iż odwołanie Skarżących od decyzji Prezydenta W. wpłynęło do SKO. Jak wynika z akt podatkowych (zgodnie z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzeka na podstawie akt sprawy), SKO nie podjęło żadnej czynności procesowej (nie licząc pisma wydanego w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej) od sierpnia 2011 r. aż do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., choć w odpowiedzi na skargę podało, że termin wydania decyzji został wyznaczony na [...] kwietnia 2014 r. Z tej samej odpowiedzi Organu na skargę wynika, iż powodem bezczynności była statystycznie bardzo duża liczba spraw do załatwienia, przypadająca na każdego członka Kolegium – liczba największa ze wszystkich Kolegiów w Polsce. Mimo tego, jak podkreśliło SKO, ocena jego pracy, dokonana przez Najwyższą Izbę Kontroli, była pozytywna.
Wobec powyższego Sąd ocenia, że duża liczba spraw nie stanowi usprawiedliwienia dla prawie trzyletniego okresu bezczynności w sprawie. Rzeczą Organu jest tak zorganizować swoją działalność, aby do takich zaległości nie dochodziło. Przepisy o terminach załatwiania spraw, zawarte w Ordynacji podatkowej, mają walor iuris cogentis, nie istnieją w niniejszej sprawie żadne zewnętrzne okoliczności usprawiedliwiające, które pozwalałyby na odstąpienie od stosowania tych przepisów. Dwumiesięczny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 139 § 3 Ordynacji) został zredagowany jednoznacznie, ale nawet gdyby przyjąć, iż niniejsza sprawa jest szczególnie skomplikowana, to jednak w żaden sposób nie da się twierdzić, że stopień tego skomplikowania pozwalał na wielomiesięczną zwłokę w załatwieniu sprawy. Nie podejmując żadnej aktywności przez prawie 3 lata SKO samo uniemożliwiło przyjęcie oceny, że sprawa niniejsza miała szczególnie skomplikowany charakter (pod względem prawnym lub faktycznym).
Skoro bowiem Organ nie podjął żadnych czynności, to nie mógł nawet powziąć wiedzy, czy sprawa niniejsza istotnie jest szczególnie skomplikowana. Analiza akt podjęta przez Sąd do takiego wniosku także nie prowadzi.
Prawie trzyletnia zwłoka w załatwieniu sprawy jest więc oczywista i stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wymierzona Organowi grzywna, tj. 2000 zł, spełnić powinna - w ocenie Sądu – swoją funkcję represyjną i prewencyjną. Jej wysokość nie odbiega od przyjętej w orzecznictwie wysokości grzywny w przypadku około trzyletniej bezczynności. Zapobiegnie ona powtórnemu przedłużaniu postępowania podatkowego w sytuacji, gdy nie istnieją ku temu żadne podstawy, a także stanowić będzie adekwatną dolegliwość dla samego Organu, co jednocześnie - jak należy przyjąć – będzie wpływało dostatecznie mobilizująco na inne organy podatkowe. Podstawa prawna dla orzeczenia tej grzywny wynika z art. 149 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jak wyżej Sąd wskazał, w dniu [...] czerwca 2014 r. SKO wydało oczekiwaną przez Skarżące decyzję, tj. decyzję po wniesieniu odwołania od decyzji Prezydenta W.. Sądowi z urzędu znana jest zresztą okoliczność, iż na tę decyzję SKO Skarżące wniosły skargę. Wydanie i doręczenie decyzji jest więc niewątpliwe. Skoro zatem po wniesieniu skargi na bezczynność, a dokładnie – dopiero po wyznaczeniu terminu rozprawy, Organ zakończył stan swojej bezczynności, to uznać należy, że bezprzedmiotowe byłoby jego zobowiązywanie do wydania oczekiwanej decyzji, gdyż taki obowiązek już został wykonany. Z tego względu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 wymienionej ustawy procesowej, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Organu do wydania aktu (punkt 3 sentencji wyroku).
W kwestii kosztów postępowania podstawą orzeczenia był art. 200 w zw. z art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.