Uzasadnienie
M. M. wnioskiem z dnia 16 lutego 2024 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 1 lutego 2024 r. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku. Skarżąca wskazała, że powodem wniesienia skargi z dnia 1 lutego 2024 r. był brak rozpoznania przez organ jej wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Przedmiotem wniosku było udostępnienie dokumentów w postaci programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły, opinii programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły, opinii projektu planu finansowego składnego przez dyrektora szkoły.
Do wniosku o ukaranie grzywną dołączono kopię wniosku nadanego do dyrektora szkoły drogą elektroniczną w dniu 14 stycznia 2024 r., kopie nadesłanych do skarżącej odpowiedzi dyrektora szkoły z dnia 25 stycznia 2024 r. oraz 31 stycznia 2024 r. oraz kopię skargi M. M. adresowanej do tutejszego Sądu i wniesionej drogą elektroniczna za pośrednictwem organu w dniu 1 lutego 2024 r.
Strona wskazała, że stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, który ma obowiązek przekazać całość akt sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi. Ustawodawca wprowadził jednak regulację szczególną w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."), według którego do skarg w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. z zastrzeżeniem, że obowiązkiem organu jest przekazanie skargi w terminie 15 dni.
Wobec powyższego skarżąca wskazała, że organ pozostaje w zwłoce w związku z nieprzekazaniem skargi z dnia 1 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Sąd przesłał w dniu 22 lutego 2024 r. do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku odpis ww. wniosku o wymierzenie grzywny i wezwał organ do złożenia odpowiedzi na wniosek w terminie 7 dni.
W dniu 29 lutego 2024 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku nadesłał do Sądu skargę M. M. z dnia 1 lutego 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę.
Organ stanął na stanowisku, że nie pozostaje w bezczynności ponieważ w dniach 31 stycznia 2024 r., 5 lutego 2024 r. oraz w dniu 21 lutego 2024 r. przesłał skarżącej żądane dokumenty w postaci programów profilaktyczno-wychowawczych za poszczególne lata. Plany finansowe były przedstawione radzie rodziców i były dla skarżącej dostępne. Opinie do planów nie zostały sporządzone na piśmie.
Organ zwrócił uwagę, że skarżąca wraz z mężem od miesięcy zasypują Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku wnioskami o udostępnienie różnego rodzaju informacji, uniemożliwiając wykonywanie bieżącej pracy, a nawet odpowiadanie na wnioski w rozsądnym czasie. W ocenie organu składanie wniosków nie jest podyktowane troską o dobro publiczne, ale ma na celu szykanowanie dyrektora. Świadczy o tym seryjność wniosków (kilka w ciągu jednego dnia), model działania, w tym składanie nowych wniosków zanim organ zdąży odpowiedzieć na poprzednie, użyte zwroty i określenia pod adresem dyrektora, okoliczność czasowa pomiędzy składaniem wniosków a rozmowami skarżącej z dyrektorem i wizytami w szkole, licznie czynione publicznie zarzuty co do dyrektora, w tym wiązanie go z polityką. W ocenie dyrektora powyższe zachowanie stanowi o nadużywaniu prawa do informacji przez skarżącą.
Tym samym organ podniósł, że w związku z nieustannym obciążaniem działalności urzędu przez skarżącą i jej męża (konieczność sporządzenia odpowiedzi na wnioski) niemożliwym stało się odniesienie do treści skargi i przekazanie jej w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa ma charakter sprawy administracyjnej, albowiem mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych. Dotyczy ona bowiem wymierzenia kary grzywny organowi z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przy czym należy zwrócić uwagę na szczególną regulację wynikającą z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., który przewiduje, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w sprawie udostępnienia informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
W razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, iż przedmiotową grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Należy podkreślić, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem jej wymierzenie służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09).
Pomimo upływu ustawowego terminu do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku nie przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi w dniu 1 lutego 2024 r. Dyrektor dokonał wskazanej czynności dopiero w dniu 29 lutego 2024 r.
Tym samym wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ z całą pewnością uchybił 15-dniowemu terminowi na przekazanie skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na tę skargę.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, grzywna w wysokości 500 zł wystarczająco powinna zdyscyplinować organ na przyszłość do działania zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 u.d.i.p.
Wymiar grzywny został ustalony przez Sąd stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie podkreśla się, że to, jakie przyczyny spowodowały nieterminowe przekazanie skargi Sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
W tym zakresie podkreślenia wymaga, że stanowisko organu, że nie można mu przypisać bezczynności, będzie podlegało ocenie Sądu w odrębnym postępowaniu zainicjowanym skargą M. M. i w tym znaczeniu nie może być brane pod uwagę przy wymiarze grzywny. Podobnie ponoszona przez organ okoliczność, że nie może nadążyć z odpowiedziami na wnioski skarżącej i czuje się przez z nią szykanowany, nie stanowi usprawiedliwionego powodu dla nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Sądu. Wskazać trzeba, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 810/22). Jedynie ma marginesie dodać można, że po przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę, nie ma przeszkód aby organ kolejnymi pismami uzupełnił swoje stanowisko w sprawie, jeżeli uzna, że w przesłanej odpowiedzi nie ustosunkował się do wszystkich kwestii jakie chciał podnieść w sprawie.
Nieprzekazanie skargi w terminie to okoliczność o charakterze obiektywnym i w tej sprawie okoliczność ta zaistniała.
Przy wymiarze grzywny Sąd uwzględnił że organ ostatecznie pokazał skargę. Uczynił to jednak dopiero po uzyskaniu informacji o wystąpieniu przez skarżącą z wnioskiem o ukaranie go grzywną. Informację w tym przedmiocie organ uzyskał od Sądu, jak wynika z akt sprawy, dnia 22 lutego 2024 r. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przesłana do Sądu dopiero w 29 lutego 2024 r. Podkreślenia wymaga, że wezwanie strony przez Sąd o ustosunkowanie się do wniosku o wymierzenie grzywny w terminie 7 dni, nie modyfikowało terminu do dokonania czynności, o których mowa w 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Organ był w zwłoce w przekazaniu skargi już w chwili otrzymania wezwania z Sądu. Ostatecznie termin na przekazanie skargi został jednokrotnie przekroczony, to jest o dwa tygodnie. Z treści odpowiedzi na skargę wynika też, że organ wiedział, że wcześniej przekroczył obowiązujący go termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Trudności spowodowane dużą ilością pracy organu nie mogą powodować odstąpienia od wymiaru grzywny, podobnie jak argumentacja o braku bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Z tych powodów Sąd uwzględniając okoliczności sprawy uznał, że grzywna w kwocie 500 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na Dyrektorze Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andresa w Gdańsku w związku z otrzymaniem skargi na bezczynność w udostepnieniu informacji publicznej i jednocześnie spełni cele, dla których została ustanowiona.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji postanowienia na podstawie art. 64 § 3 w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Poniesionym przez skarżącą kosztem postępowania jest bowiem niewątpliwie uiszczony od skargi wpis w wysokości 100 zł.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).