Uzasadnienie
Pismem z 23 lipca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. poinformował J. J. o naliczeniu opłaty za przechowywanie broni w depozycie w wysokości 3842,96 zł i wezwał do zapłaty powyższej kwoty.
W dniu 17 lutego 2020 r. J. J. złożył w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Ł. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni. W treści wniosku J. J. podkreślił, iż otrzymał kserokopię wyżej wskazanej czynności materialno-technicznej w dniu 12 lutego 2020 r., a brak odebrania broni i uiszczenia opłaty za depozyt wynika z jego trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej dokonanie opłaty za przechowywanie broni.
Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o odrzucenie wyżej wskazanego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2020 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez złożenie skargi; uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i podanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz wskazanie numeru PESEL.
W odpowiedzi na wezwanie J. J. złożył skargę, podał swój numer PESEL oraz wyjaśnił, że uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło z powodu jego nieobecności w kraju, bowiem najpierw przebywał u córki w B., a następnie w sanatorium. Ponadto wnioskodawca zwrócił uwagę na swój podeszły wiek i pogorszenie się stanu zdrowia. Zaznaczył, że gdy zapoznał z przedmiotową sprawą w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Ł. niezwłocznie w dniu 14 lutego 2020 r. skierował pismo do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych, na które do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 8 czerwca 2020 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego został wezwany do wykazania zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienia okoliczności zawartych w piśmie skarżącego z 14 lutego 2020 r. (wpływ do sądu 8 kwietnia 2020 r.) wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że pismo z 23 lipca 2019 r. dotyczące kalkulacji opłaty za depozyt broni nie zostało skarżącemu fizycznie doręczone, bowiem skarżący przebywał wówczas u córki w B. Organ przedstawił w sprawie jedynie duplikat potwierdzenia odbioru, bez podpisu skarżącego. Z kolei skarżący oświadczył, że nie dokonywał odbioru tej przesyłki i do tej pory jej nie otrzymał, nie wie też kto i czy rzeczywiście ktoś ją odebrał. Pełnomocnik skarżącego wskazał jednocześnie, że przedkłada oświadczenie córki skarżącego, w którym potwierdza ona pobyt ojca w B. w dacie doręczenia, dla celów uprawdopodobnienia okoliczności niedoręczenia skarżącemu przesyłki w dacie wynikającej z duplikatu potwierdzenia odbioru.
Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił ponadto, że w dniu 28 listopada 2019 r. skarżący otrzymał wezwanie przedegzekucyjne do uiszczenia opłat wynikających z kalkulacji opłaty za depozyt. Do wezwania nie załączono wyżej wskazanego pisma z 23 lipca 2019 r. Fizyczny odbiór kserokopii tego pisma nastąpił dopiero 12 lutego 2020 r., kiedy udało się skarżącemu ją uzyskać od pracownika organu. W ocenie pełnomocnika skarżącego dopiero z tą chwilą skarżący uzyskał możliwość zapoznania się z treścią pisma, a więc dopiero z tą chwilą nastąpiło faktyczne doręczenie i ustanie przeszkody uzasadniającej przywrócenie terminu. Wobec powyższego pismo z 14 lutego 2020 r. stanowiące skargę zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu.
Postanowieniem z 9 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek J. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uznając, że wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Po rozpoznaniu zażalenia J. J. na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 768/20 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd II instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi winien dokonać oceny kwestii rozpoczęcia biegu tego terminu, a co za tym idzie oceny skuteczności doręczenia skarżącemu pisma z 23 lipca 2019 r. Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do kwestionowania przez sąd I instancji wskazywanej przez skarżącego i jego pełnomocnika daty ustania przyczyny uchybienia terminu.
Pismem z 30 listopada 2020 r. J. J., w odpowiedzi na wezwanie sądu do udzielenia wyjaśnień w sprawie, poinformował, że nie występował do Poczty Polskiej z reklamacją przesyłki zawierającej pismo z 23 lipca 2019 r. i w jego ocenie jej doręczenie jest w obecnym stanie wadliwe, a jednocześnie nie jest w interesie strony ustalenie stanu odmiennego. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą wyjazd za granicę do córki, a pobyt w sanatorium jest dla oceny okoliczności dotrzymania terminu do złożenia skargi bez znaczenia, bowiem miał miejsce po nieudanym doręczeniu i przed powzięciem jakiejkolwiek informacji o próbie jego dokonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Z treści wyżej wskazanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego.
Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sąd stosownie do art. 190 p.p.s.a. jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 768/20.
W pierwszej kolejności ocenić zatem należało kwestię rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Nie można bowiem uchybić, a następnie domagać się przywrócenia terminu, który nie rozpoczął biegu. W niniejszej sprawie strona podniosła, że nie otrzymała przesyłki zawierającej pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z [...] informujące o naliczeniu opłaty za przechowywanie broni w depozycie i wzywające do uiszczenia tej opłaty. Z pismem tym zapoznała się dopiero w dniu 12 lutego 2020 r. w siedzibie organu. Twierdzeniom skarżącego w tym zakresie przeczy znajdujący się w aktach sprawy (k-15 akt sądowych) duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z 23 lipca 2019 roku. Z akt sprawy wynika, że Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wystąpił do Poczty Polskiej S.A. z reklamacją wyżej wskazanej przesyłki poleconej. W odpowiedzi organ otrzymał duplikat potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki.
Dokument ten wskazuje, że przesyłka została skierowana do J. J. w dniu 24 lipca 2019 r., na adres: ul. A 68 i, [...] Ł. i zawierała pismo nr [...] tj. pismo z 23 lipca 2019 roku dotyczące opłaty za depozyt. Ponadto duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru potwierdza, że przesyłkę doręczono adresatowi w dniu 29 lipca 2019 r. Podkreślić należy, że dokument ten został sporządzony na podstawie posiadanych przez Pocztę Polską danych, w tym na podstawie karty doręczeń, z którego to dokumentu wynika komu przesyłka została przez listonosza wydana. Sąd podziela utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dokumentem urzędowym potwierdzającym z urzędu doręczenie przesyłki (por. wyrok NSA: z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1767/10, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 1223/10, postanowienie NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I FZ 19/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").
W postępowaniu reklamacyjnym duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki ma charakter dokumentu urzędowego, bowiem stanowi wynik rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania podmiotu, który udzielił wyjaśnień, poświadczając tym samym zaistnienie określonych faktów. W związku z tym dokument ten stanowi dowód stwierdzający w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w konkretnym dniu. Nie sposób też domniemywać, że Poczta Polska podaje nieprawdę odpowiadając na złożoną przez organ interwencję, gdyż odpowiedź ta została sporządzona na podstawie posiadanych przez Pocztę Polską dokumentów, w tym bez wątpienia na podstawie karty doręczeń.
W związku z powyższym uznać należy, że znajdujący się w aktach niniejszej sprawy duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki stanowi dowód stwierdzający skuteczne jej doręczenie skarżącemu w dniu 29 lipca 2019 r. Zatem w tej dacie rozpoczął się bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek o przywrócenie tego terminu należy uznać za dopuszczalny.
Następnie wskazać należy, że w niniejszej sprawie strona dopełniła czynności, której termin został uchybiony. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w rozstrzyganej sprawie postanowieniu z 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 768/20, którym sąd jest związany przesądził, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem 7 dniowego terminu do jego złożenia. Ocenić należało zatem przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą skarżącemu dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej.
Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2401/17; WSA: w Rzeszowie z 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 360/13, w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 106/13, postanowienia NSA: z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17, z 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, dostępne w CBOSA).
Podkreślić przy tym trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania czynności proceduralnej spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. By uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna.
W niniejszej sprawie skarżący w treści swojego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z 14 lutego 2020 roku wskazał, że niedochowanie przedmiotowego terminu nastąpiło ze względu na jego nieobecność w kraju spowodowana pobytem u córki w B. oraz jego pobytem w sanatorium, a także podeszłym wiekiem i pogorszającym się stanem zdrowia.
Z kolei pełnomocnik skarżącego brak możliwości terminowego złożenia skargi uzasadnia brakiem odbioru korespondencji przez skarżącego spowodowanym jego nieobecnością w kraju z uwagi na pobyt u córki w B. Powyższe skutkowało niezapoznaniem się z przesyłką zawierającą pismo informujące o podjęciu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji czynności materialno-technicznej naliczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie, a w konsekwencji niezłożeniem skargi w przewidzianym prawem terminie. W ocenie pełnomocnika skarżącego duplikat potwierdzenia odbioru nie może stanowić dowodu potwierdzającego skuteczność doręczenia stronie korespondencji.
Odnosząc się do argumentacji prezentowanej przez skarżącego na poparcie jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazać należy, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że przebywał poza domem w sposób ciągły od 29 lipca 2019 roku do 14 lutego 2020 roku, co uniemożliwiło mu dokonanie w terminie wniesienia skargi w rozstrzyganej sprawie. Przedstawione przez stronę okoliczności nie świadczą także w ocenie sądu o braku jej winy w uchybieniu terminu. Jeżeli nawet przyjąć, że skarżący, jak twierdzi, przez dłuży czas przebywał u córki za granicą oraz w sanatorium, co jak należy ponownie podkreślić nie zostało w sprawie w żaden sposób wykazane, to dbając należycie o swoje interesy winien po odebraniu korespondencji od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. podjąć wcześniej kroki w celu obrony swoich praw. Tymczasem strona ze swoją skargą wystąpiła po upływie przeszło pół roku od dnia odbioru korespondencji dotyczącej opłaty za depozyt broni, jak wynika z jej oświadczeń zawartych w aktach sprawy w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym tej opłaty. Taka postawa skarżącego świadczy w ocenie sądu o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.
Również podeszły wiek i ogólny zły stan zdrowia nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niedochowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Sam fakt podeszłego wieku i występowania schorzeń - nawet ciężkich - u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności (por. postanowienia NSA: z 17 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 104/15, z 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, dostępne w CBOSA). Nie wynika bowiem z tych okoliczności, że dana osoba znalazła się w sytuacji nagłej i nie mogła posłużyć się pomocą innych osób. Zauważyć również należy, że skarżący powołując się ogólnie na swój wiek i pogorszenie stanu zdrowia, nie podał bliższych informacji na ten temat.
Pełnomocnik skarżącego z kolei wywodzi, że stronie nie zostało doręczone pismo z 23 lipca 2019 roku jednak tej okoliczności nie wykazuje w sposób prawidłowy. Jak to zostało wskazane na wstępie doręczenie spornej korespondencji zawierającej pismo z 23 lipca 2019 roku do rąk adresata wynika z duplikatu urzędowego potwierdzenia doręczenia wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dokument ten jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone jednak nie poprzez samo twierdzenie skarżącego bądź jego córki, wskazujące, że przebywał w dacie doręczenia korespondencji za granicą. Na okoliczność tę skarżący nie przedstawił bowiem żadnych wiarygodnych dokumentów np: biletów lotniczych, wyciągów bankowych, faktur potwierdzających pobyt strony za granicą, pozwalających zakwestionować prawdziwość informacji wynikających z dokumentu urzędowego jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru.
Dokument urzędowy ma szczególną moc dowodową, która nie może zostać obalona w oparciu o oświadczenie córki skarżącego, wskazujące, że w lipcu 2019 roku, w tym cały dzień 29 lipca 2019 roku, jej rodzice odwiedzili ją w B., gdzie stale zamieszkuje i tam przebywali, którego prawdziwość nie została poparta żadnymi dodatkowym dowodami.
W świetle powyższego uznać należy, że nie została spełniona przesłanka braku winy warunkująca przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z tego względu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
d.j.