Uzasadnienie
Na wniosek Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "L." w dniu 16 października 1996 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie samowolnie prowadzonej przez Sławomira K. rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. O. 11.
W protokole wizji lokalnej z dnia 17 października 1996 r. sporządzonym w obecności Sławomira K. potwierdzono fakt wykonywania bez pozwolenia na budowę rozbudowy tarasu od strony ogrodu oraz wykonanie od strony ulicy przed garażem płyty żelbetowej zbrojonej, wykraczającej poza linię regulacyjną i kolidującą z istniejącym kablem energetycznym i pomostem ciepłowniczym.
Postanowieniem Prezydenta miasta Ł. z dnia 21 października 1996 r. wydanym w powołaniu na art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ wstrzymano prowadzone roboty. Postanowienie to zostało skierowane do Sławomira K. Po wydaniu ww. postanowienia organ I instancji zwrócił się do Zespołu Elektrociepłowni i Zakładu Energetycznego /gestorów sieci, które znalazły się w kolizji z wykonanymi robotami/ o wyrażenie opinii w omawianej sprawie. Opinia Zakładu Elektrociepłowni była zdecydowanie negatywna, zaś Zakładu Energetycznego określała warunki jakie powinny być spełnione przez inwestora aby część garażowa budynku mogła być rozbudowywana.
Prezydent miasta Ł. postanowieniem z dnia 10 marca 1997 r. ponownie wstrzymał roboty na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 pow. Prawa budowlanego. Postanowienie to także skierowano do Sławomira K. Decyzją z dnia 9 maja 1997 r. Prezydent miasta Ł. w powołaniu na art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał Sławomirowi K. rozbiórkę rozbudowanego tarasu i rozbudowanego garażu od strony ulicy. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że mimo wydania postanowienia o wstrzymaniu robót - Sławomir K. kontynuował rozbudowę i zakończył ją. Gestorzy sieci, z którymi rozbudowa ta kolidowała, nie wyrazili zgody na tę rozbudowę. Od tej decyzji wniesione zostało odwołanie przez Jolantę K., reprezentowaną przez adwokata B. W odwołaniu podniesiono, że uczestnikiem postępowania w sprawie powinna być Jolanta K., która na mocy aktu notarialnego z dnia 25 kwietnia 1997 r. nabyła prawo wieczystego użytkowania działki przy ul. O. 11 w związku z podziałem majątku wspólnego z byłym mężem Sławomirem K. W czerwcu 1997 r. Wojewoda Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień o wstrzymaniu robót z dnia 21 października 1996 r. iż dnia 10 marca 1997 r. Postanowieniem z dnia 16 lipca 1997 r. nr 123/97 Wojewoda w powołaniu na art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność postanowienia Prezydenta miasta Ł. z dnia 21 października 1996 r. i postanowieniem z tej samej daty nr 122/97, w powołaniu na art. 156 par. 1 pkt 2 i 3 Kpa, stwierdził nieważność postanowienia Prezydenta miasta Ł. z dnia 10 marca 1997 r.
W uzasadnieniu postanowienia nr 123/97 podano, że zastosowanie trybu legalizacji samowolnie wykonanych robót rażąco naruszało art. 50 Prawa budowlanego - w sprawie bowiem miał zastosowanie art. 48 tego prawa i organ obowiązany był orzec rozbiórkę samowolnie realizowanej rozbudowy.
W uzasadnieniu zaś postanowienia nr 122/97 wskazano, że postanowienie z dnia 10 marca 1997 r. wydane zostało w sprawie, w odniesieniu do której wydany został wcześniej akt tej samej treści, co stanowi wadę tego postanowienia wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa. Wykonanie robót bez pozwolenia na budowę podlegało sankcjom wynikającym z art. 48 Prawa budowlanego, wobec czego wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót na podstawie art. 50 stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Postanowienia te doręczone zostały Sławomirowi K. i pełnomocnikowi Jolanty K. Pismem z dnia 14 lipca 1997 r. Wojewoda Ł. wystąpił do Urzędu Miasta Ł. Delegatury Ł.-B., z prośbą o podjęcie stosownych czynności celem wyegzekwowania ostatecznej decyzji z dnia 9 maja 1997 r. nakazującej rozbiórka rozbudowanej części budynku.
Zażalenie na postanowienie nr 122/97 i 123/97 wniósł do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego Sławomir K. zarzucając, iż nie jest stroną tego postępowania bowiem w wyniku podziału majątku wspólnego zarówno budynek jak i grunt należą do Jolanty K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 19 września 1997 r. (...) uchylił postanowienie nr 123/97 Wojewody Ł. i umorzył postępowanie organu wojewódzkiego, oraz postanowieniem z tej samej daty (...) uchylił postanowienie nr 122/97 Wojewody Ł. i umorzył postępowanie organu wojewódzkiego.
W uzasadnieniach tych postanowień podał, że postanowienia nr 122/97 i 123/97 adresowane były do Sławomira K., który w tym czasie nie był dysponentem domu, bowiem wyrokiem sądu wojewódzkiego z dnia 15 listopada 1996 r. orzekającego rozwód małż. K. wyłączne prawo do władania domem jednorodzinnym przysługiwało Jolancie K. Zdaniem organu - postanowienia nakazujące wstrzymanie robót wyekspirowały z dniem 24 kwietnia 1997 r. to jest z dniem, w którym sporządzony został akt notarialny umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego ze Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "L." w Ł. na Jolantę K. Sławomir K. utracił więc przymiot strony w omawianej sprawie. Postanowienia z dnia 21 października 1996 r. i z dnia 10 marca 1997 r. "utraciły moc prawną", a więc ze względów formalnych wszczęcie postępowania w trybie nieważnościowym było bezpodstawne, co w konsekwencji musiało spowodować uchylenie postanowień nr 122/97 i 123/97 wydanych w tym postępowaniu.
Skargę na te postanowienia wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniew B., właściciel działki sąsiadującej bezpośrednio z działka, na której dokonano rozbudowy budynku, który zarzuca, że wykonana rozbudowa narusza jego prawem chronione interesy. Powoduje bowiem istotne utrudnienie wyjazdu z jego garażu /przez ograniczenie widoczności/, ogranicza dostęp światła dziennego do pomieszczenia w jego budynku, zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu sieci ciepłowniczej i energetycznej.
Umorzenie postępowania zaskarżonymi postanowieniami "likwiduje przedmiot sprawy czyli samowolę popełnioną przez inwestora".
W ocenie skarżącego zmiana właściciela obiektu nie powinna mieć wpływu na podejmowanie rozstrzygnięć przez organy nadzoru budowlanego, skoro przepis art. 52 Prawa budowlanego wskazuje w pierwszej kolejności inwestora jako adresata aktów prawnych, o których mowa w art. 48 i art. 50 tego prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że podnoszone w skardze zarzuty, jakoby zaskarżone postanowienia umarzające postępowanie Wojewody Ł. legalizowały samowolę budowlaną popełnioną przez inwestora - nie są zasadne. Zaskarżone postanowienia wydane zostały w postępowaniu nieważnościowym i dotyczyły postanowień Wojewody Ł. stwierdzających nieważność postanowień nakazujących inwestorowi wstrzymanie samowolnie wykonywanych robót. Nie przesądzały więc ani nie rozstrzygały dalszych losów samowolnie wykonanej samowoli budowlanej, które to kwestie powinny być ocenione w odrębnym postępowaniu.
Należy przy tym wskazać, że, jak wynika z akt sprawy, w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 9 maja 1997 r. nakazująca Sławomirowi K. rozbiórkę samowolnie wykonanych części rozbudowanego obiektu. Z akt nie wynika, aby decyzja ta została wzruszona. Jeśli zatem jest to decyzja ostateczna, to podlega wykonaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/.
Słuszny natomiast jest zarzut skargi, że zaskarżone postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylające postanowienia Wojewody nr 122 i 123 stwierdzające nieważność postanowień o wstrzymaniu robót z dnia 21 października 1996 r. i z dnia 10 marca 1997 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Bezzasadna i sprzeczna z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego jest argumentacja przytoczona w motywach zaskarżonych postanowień, iż skoro po wydaniu postanowień o wstrzymaniu robót - adresat tych postanowień utracił prawa strony w rozumieniu art. 28 Kpa, bowiem przestał być właścicielem /współwłaścicielem/ rozbudowywanego obiektu, to wcześniej wydane postanowienia nakazujące mu wstrzymanie robót "straciły moc prawną", a tym samym, że wszczęcie postępowania nieważnościowego w odniesieniu do tych postanowień było bezprzedmiotowe.
W sprawie jest niesporne, że inwestorem prowadzonej samowolnie rozbudowy był Sławomir K. Przepis art. 50 Prawa budowlanego z 1994 r. nie zastrzega, że postanowienie o wstrzymaniu robót musi być kierowane wyłącznie do właściciela obiektu a tym samym - że nie mogło być kierowane do inwestora. Wprawdzie z treści przepisu art. 52 tego prawa wynika, że adresatem decyzji wydawanych w trybie art. 48 i art. 51 może być inwestor, właściciel lub zarządca i przepis ten nie wymienia wprost postanowień wydawanych w trybie art. 50, jednakże w świetle tych regulacji nie można przyjąć, że postanowienia te, będące podstawą wydania decyzji w trybie art. 51 mogą być kierowane do węższej grupy osób, niż wskazana w art. 52.
Bezzasadnie więc w zaskarżonych postanowieniach przyjęto, że postanowienia nakazujące inwestorowi wstrzymanie robót "straciły moc prawną" chwilą utraty przez inwestora prawa własności /współwłasności/ budynku.
Biorąc powyższe pod uwagę - Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekając o kosztach postępowania zgodnie z art. 55 powyższej ustawy.