Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazał K. K. rozbiórkę samowolnie dobudowanej części kiosku handlowego o wymiarach 2,56 x 2,75 m, posadowionego na działce nr ew. [...] w S. przy ul. [...] będącej własnością A. B. Organ ten ustalił podczas wizji lokalnej w dniu [...] września 2001 r.,że na w/w działce zlokalizowany jest kiosk handlowy typu "[...]" będący własnością K. K. Kiosk został zbudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 1994 r. wydanego przez Urząd Rejonowy w S.. W maju 1997 r. K. K. nie posiadając wymaganego pozwolenia na budowę dokonała rozbudowy przedmiotowego kiosku handlowego. Wymiary dobudowanej części wynosiły 2,56 x 2,75 m.
Odwołanie od decyzji o rozbiórce złożyła K. K. podnosząc, że posiadała decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] kwietnia 1997 r. i na tej podstawie dokonała rozbudowy kiosku.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu podniósł, że inwestor działał w ramach samowoli budowlanej a odnosząc się do zarzutu skarżącej stwierdził, że decyzja z dnia [...].04.1997 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie jest decyzją pozwolenia na budowę.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki złożyła K. K.. Podniosła w niej,że rozbudowa jest niewielka, użytkowana jest tak samo jak część na którą ma pozwolenie na budowę, uzyskała decyzję o ustaleniu warunków zabudowy, wskazała na zły stan zdrowia i trudną sytuację finansową.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że wobec naruszenia art.28 Prawa budowlanego z 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie nakazał rozbiórkę. Nadto,że nie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 49 Prawa budowlanego, gdyż nie upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy do dnia wydania decyzji o rozbiórce przez organ I instancji a względy społeczne nie mogą być podstawą do odstąpienia od rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując kontroli decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymującej w mocy nakaz rozbiórki Sąd wziął pod uwagę,że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym zakresie. Dlatego kontrola instancyjna organu odwoławczego powinna obejmować zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ aktualnego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W przedmiotowej sprawie rozstrzygniecie organu I instancji w dacie wydawania decyzji było prawidłowe. Jak wynikało z ustaleń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozbudowa kiosku handlowego dokonana była w maju 1997 r. w warunkach samowoli budowlanej. Zatem wydając w dniu [...] stycznia 2002 r. nakaz rozbiórki tej części obiektu organ zasadnie zastosował art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.Prawo budowlane.
Jak wynika z obliczeń nie upłynęło jeszcze wtedy 5 lat od dnia zakończenia budowy (rozbudowy kiosku). Natomiast zgodnie z art. 49 ust 1 w/w ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji) nie można było nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.
Mimo swej prawidłowości decyzja organu I instancji nie mogła zostać utrzymana w mocy w wyniku postępowania odwoławczego.Organ odwoławczy powinien bowiem ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego uniemożliwiały po wniesionym odwołaniu rozstrzygnięcie sprawy w sposób identyczny (przy zachowaniu tożsamości) jak organ I instancji, organ ten nie mógł utrzymać w mocy zaskarżonej decyzji. Orzekał bowiem w sposób merytoryczny (apelacyjny) i miał obowiązek uwzględnia zmiany stanu faktycznego i prawnego który nastąpił po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W niniejszej sprawie zmiana taka nastąpiła, bowiem przed datą wydania decyzji przez organ II instancji ([...] czerwca 2002 r.) upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy (stosownie do poczynionych przez organ I instancji ustaleń - maj 1997 r.)
Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 49 Prawa budowlanego nie ma w sprawie zastosowania, gdyż 5 letni okres nie upłynął do czasu wydania decyzji przez organ I instancji ale pogląd ten należy uznać za błędny. Z treści omawianego przepisu wynika bowiem, że "nie można nakazać rozbiórki..." co tłumaczyć trzeba jako niemożność jej nakazania w sposób ostateczny. Zatem póki decyzja organu I instancji nie uzyskała waloru ostateczności nakaz rozbiórki nie był w istocie orzeczony. Dlatego organ odwoławczy powinien z urzędu uwzględnić upływ 5 letniego terminu mający miejsce w dacie wydawania własnej decyzji, co skutkowałoby koniecznością wzruszenia decyzji organu I instancji.
Ujawnione naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. II i III wyroku.