Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 22 kwietnia 2002 r., IV SA 349/00

Sprawa

sprawy ze skargi Beaty i Mieczysława małżonków J. na decyzję W.-M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 23 grudnia 2000 r. (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).

Teza

Otwartą kwestią pozostaje ocena czy w warunkach sprawy grill ogrodowy jest w ogóle obiektem małej architektury.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 17 listopada 1999 r., z powołaniem się na przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ - nakazano Beacie i Mieczysławowi J. dokonanie rozbiórki grilla zlokalizowanego na działce nr 12/1, nr geodezyjny 104 w P. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przeprowadzoną wizję w terenie w czasie której stwierdzono, że na części ww. działki, podzielonej umownie do korzystania przez mieszkańców czterorodzinnego budynku mieszkalnego, przebudowano grill ogrodowy /na fundamencie/, w miesiącu maju 1999 r., bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki.

Decyzją W.-M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 23 grudnia 1999 r. po rozpatrzeniu odwołania Beaty i Mieczysława małżonków J., utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, że grill ogrodowy należy zaliczyć do obiektów małej architektury zaś z uwagi na to, że nie dokonano zgłoszenia jego zamierzonej budowy, uzasadnione było wydanie nakazu rozbiórki, na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący Beata i Mieczysław małżonkowie J. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucili, iż zakupili grunt wraz z istniejącym tam od lat grillem, do którego w 1999 r dobudowali komin. Poza tym grill nie jest obiektem budowlanym. Wszystkie te względy, w ocenie skarżących wskazują, iż nakaz rozbiórki wydany został z naruszeniem prawa co uzasadnia zgłoszone żądanie uchylenia zaskarżonych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona przy czym sąd, nie będąc związany granicami skargi, stosownie do przepisu art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, z urzędu wziął pod uwagę, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Doszło zatem do naruszenia przepisu art. 7 i art. 77 Kpa.

Przede wszystkim należy wskazać, że organy obydwu instancji nie wyjaśniły kiedy został wybudowany przedmiotowy grill ogrodowy. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji znalazło się następujące stwierdzenie: "grill w obecnym kształcie został przebudowany w miesiącu maju 1999 r. Wcześniej tzn. od 1994 w tym miejscu istniał grill również murowany, jedynie bez komina". W decyzji organu II instancji kwestia daty wybudowania grilla została w ogóle pominięta, przy czym okoliczność ta, co oczywiste, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem obiekt budowlany wybudowany został przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. przed dniem wejścia w życia Prawa budowlanego z 1994 roku, wówczas w sprawie miałyby zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku.

Twierdzenia skarżących, iż nabyli w 1989 roku własność lokalu i prawo do gruntu wraz z istniejącym tam grillem znajdują oparcie w odpisie aktu notarialnego (...).

Jeżeli by natomiast przyjąć, jak to pośrednio wynika z ustaleń organu I instancji /jednakże odbiegających od precyzji, gdyż mowa tam m.in. o istnieniu "również" murowanych obiektów/, że grill wybudowany został w 1994 r zaś w 1999 roku dobudowano komin, to niezrozumiałe jest wydanie nakazu rozbiórki całego obiektu w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego z 1994 roku. Na tą istotną kwestię nie zwrócił uwagi organ II instancji. Już tylko z tego względu zaskarżona decyzji oraz poprzedzająca ją decyzja organu Instancji podlegają uchyleniu, gdyż w świetle poczynionych ustaleń, sąd nie ma możliwości oceny legalności /zgodności z prawem/ podjętego rozstrzygnięcia.

Niezależnie od tego /a także odrywając się od podstawowej kwestii czy w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 względnie 1994 roku/ - otwartą kwestią pozostaje ocena czy w warunkach sprawy grill ogrodowy jest w ogóle obiektem małej architektury.

W treści protokołu oględzin (...) znajduje się następujące stwierdzenie: "Wew. altany wylana płyta betonowa oraz grill murowany /o wym. 2,5 x 1,5 m/ z kamienia polnego oraz cegły klinkierowej na fundamencie stałym. Altana ogrodowa została postawiona latem 1994 r /według oświadczenia właściciela". Z dalszych oświadczeń stron, złożonych również do protokołu oględzin (...) wynika, że altana istniała uprzednio od 1994 roku lecz bez komina, który dobudowany został w maju 1999 roku.

Gdyby tak było w istocie oraz gdyby takie ustalenie zostało poczynione w toku ponownego rozpoznania sprawy /dotychczas brak tych ustaleń/, rzeczą organów będzie zajęcie jednoznacznego stanowiska czy w ogóle można mówić o wybudowaniu obiektu małej architektury. Wszakże z przytoczonego stwierdzenia z protokołu oględzin wynikałoby, iż przedmiotowy grill znajduje się wewnątrz altany. Jeśli tak to trudno byłoby mówić o istnieniu obiektu małej architektury w innym obiekcie. W każdym bądź razie kwestie te wymagają jednoznacznego wyjaśnienia i zajęcia stanowiska przede wszystkim przez organ I instancji gdyż nie sposób wykluczyć /w przypadku gdyby grill zbudowany został wewnątrz innego obiektu budowlanego/, iż postępowanie może się okazać bezprzedmiotowe. Przykładowo trudno byłoby mówić o wybudowaniu obiektu małej architektury w innym już istniejącym obiekcie budowlanym /np. altanie/. Wobec braku bliższych ustaleń w omawianym zakresie trudno o bardziej szczegółowe wskazania/.

W tym stanie rzeczy skoro postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia /co do daty wybudowania obiektu oraz czy samowola dotyczy całości lub części obiektu/, poczynienia dodatkowych ustaleń co do charakteru przedmiotowego obiektu, a w tym czy stanowi obiekt budowlany, należało na podstawie art. 22 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.