Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję organu wojewódzkiego, uchylającą decyzję kierownika urzędu rejonowego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę bramy wjazdowej, usytuowanej w ogrodzeniu działki i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż od decyzji organu I instancji w terminie wniósł odwołanie właściciel działki sąsiadującej z działka inwestora. Zgodnie z art. 130 par. 1 i par. 2 Kpa, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Stosownie natomiast do art. 28 prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z przeprowadzonej kontroli wynika, że inwestor wykonał bramę na podstawie decyzji organu I instancji, która ze względu na wniesione odwołanie nie była jeszcze ostateczna i nie podlegała wykonaniu.
Inwestor, zaskarżając do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję organu drugiej instancji, uchylającą decyzję pierwszoinstancyjną, o pozwoleniu na budowę oraz umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone na wniosek inwestora, wyjaśnił, iż po otrzymaniu decyzji od organu I instancji uzyskał informację pracownika urzędu rejonowego, że do budowy może przystąpić po upływie 14 dni od otrzymania decyzji i po powiadomieniu o tym urzędu.
Wymóg ten został spełniony przez zgłoszenie się w urzędzie po upływie terminu do wniesienia odwołania.
Wobec braku zastrzeżeń ze strony urzędu skarżący przystąpił do budowy. Skarżący wyraził ponadto pogląd, iż strona w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie jest tylko on, bowiem wzniósł bramę na własnej nieruchomości, nie naruszając praw osób trzecich.
Organ wojewódzki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, iż skarżący zrealizował roboty budowlane w okresie, kiedy decyzja o pozwoleniu na budowę nie stała się jeszcze ostateczna. W ocenie organu odwoławczego, strona w sprawie jest bowiem nie tylko inwestor, ale również właściciel działki sąsiadującej z działka inwestora, którego odwołanie wniesione w terminie miało wpływ na nieuzyskanie przez decyzję o pozwoleniu na budowę wydana w pierwszej instancji przymiotu ostateczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje::
Skarga nie jest zasadna.
Prawidłowo zapadło w sprawie orzeczenie o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie pozwolenia na budowę bramy, skoro przed uzyskaniem przez decyzję przymiotu ostateczności obiekt został wybudowany. Okoliczność taka powoduje, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania decyzją administracyjna /art. 105 par. 1 Kpa/.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla się jednocześnie, że powołane przez stronę skarżącą, okoliczności usprawiedliwiające w jej ocenie przystąpienie do budowy mogą być podnoszone w razie ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozbiórki bramy.
W myśl art. 130 par. 2 Kpa, decyzja jest wykonalna natychmiast tylko wtedy, gdy został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
Poza tymi sytuacjami wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji /art. 130 par. 2 Kpa/.
Właściciel działki sąsiadującej z nieruchomością inwestora ma prawo brać udział w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę i korzystać ze środków zaskarżenia, w tym wnieść odwołanie od niekorzystnej - w jego ocenie - decyzji uwzględniającej wniosek.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują jednak obowiązku nadania każdej decyzji ostatecznej lub podlegającej wykonaniu natychmiastowemu klauzuli wykonalności. Inwestor nie ma więc obowiązku uzyskania od organu administracji potwierdzenia, że decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna i może być wykonywana.
Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję /art. 129 par. 1 Kpa/. Przepis art. 131 Kpa przewiduje natomiast, iż o wniesieniu odwołania organ administracji państwowej, który wydał decyzję, zawiadomi strony. Oznacza to, że organ ma obowiązek powiadomienia strony o tym, że przez inna ze stron zostało wniesione odwołanie.
Inwestor, który uzyskał pozwolenie na budowę orzeczone decyzja organu pierwszej instancji, powinien ponadto, stosownie do art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, na które jest wymagane pozwolenie, zawiadomić właściwy organ.
Prawidłowe stosowanie powyższych przepisów prawa materialnego /ustawy Prawo budowlane/ oraz przepisów postępowania administracyjnego powinno uniemożliwić prowadzenie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej, przy błędnym przeświadczeniu inwestora, że doręczona mu decyzja o pozwoleniu na budowę nie została zaskarżona.
W wypadku natomiast, gdyby wobec zaniedbania przez organ administracji spoczywających na nim obowiązków, na przykład niepowiadomienia inwestora o złożonym przez inna stronę odwołaniu oraz przyjęcia bez zgłoszenia zastrzeżeń zawiadomienia o przystąpieniu do robót budowlanych, doręczonego organowi po upływie terminu do wniesienia przez inwestora odwołania, doszło do zrealizowania obiektu (...) nie powinno się w odniesieniu do takich przypadków stosować przepisu art. 48 cyt. ustawy Prawo budowlane, lecz art. 59 dotyczący pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Inwestorowi nie można bowiem przypisać w takiej sytuacji działania w warunkach samowoli budowlanej, gdy wybudowanie obiektu na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę było wynikiem zaniedbań po stronie organu administracji.