Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 26 stycznia 1998 r., IV SA 579/96

Teza

Z uwagi na treść planu zagospodarowania przestrzennego nie sposób przyjąć, jako podstawy orzeczenia rozbiórki, sprzeczności budowy z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Stąd też podstawę jej orzeczenia mógł stanowić jedynie art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 1.07.1995 r. Wojewoda, po rozpoznaniu wniosku Marka O. o stwierdzenie nieważności, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 12.03.1991 r.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 157 par. 1 i art. 158 par. 1 Kpa.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że wprawdzie w sentencji badanej w trybie nadzoru decyzji orzekającej rozbiórkę błędnie przytoczono podstawę prawną tej decyzji - ust. 1 pkt 1 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ nie zostały w tym przypadku naruszone postanowienia wówczas obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego jednakie przedmiotowa rozbudowa budynku spowodowała, że został on usytuowany w odległości 1 m od granicy. Nadto w elewacji od strony sąsiedniej nieruchomości wykonane zostały otwory okienne, "co powoduje naruszenie par. 12 ust. 1 oraz par. 24 rozporządzenia Ministra GTiOS z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki" i stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.

Brak jest w tej sytuacji podstaw do stwierdzenia, że decyzja orzekająca rozbiórkę wydana została z naruszeniem art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Od powyższej decyzji wniósł odwołanie Marek O. Domagając się jej uchylenia podniósł, że kwestionowana przez niego decyzja orzekająca rozbiórkę wydana została z naruszeniem przepisu art. 37 Prawa budowlanego.

Rozbudowa budynku przy ul. P. w G. nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i nie spowoduje pogorszenia warunków zdrowotnych otoczenia. W celu doprowadzenia ww. rozbudowy budynku do stanu zgodnego z przepisami prawa, skarżący w porozumieniu z Wydziałem Architektury i Budownictwa zlecił wykonanie inwentaryzacji technicznej rozbudowanej części budynku oraz opracowanie koncepcji programowo technologicznej, które to dokumenty zaopiniował pozytywnie Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny.

Decyzją z dnia 8.09.1995 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu ww. odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu ww. decyzji stwierdził, że brak jest podstaw do wzruszenia kontrolowanej decyzji w trybie art. 156 par. 1 Kpa. Na powyższą decyzję ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił Marek O. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa. Przede wszystkim organy nadzoru nie ustosunkowały się do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przede wszystkim przypomnieć należy, że stosownie do zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego zasad /art. 6-8 Kpa/ organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie bowiem sprawy w ww. zakresie stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Badając zatem - w związku ze złożonym przez Marka O. wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej rozbiórkę - zaistnienie przesłanek wyszczególnionych w tym przepisie organy administracji państwowej winny dokonać wnikliwej oceny decyzji, o której wzruszenie w trybie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa wystąpiono.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa.

Przeprowadzone przed wydaniem zaskarżonej decyzji postępowanie nie spełnia wyżej przedstawionych wymogów.

Stwierdzenie organów administracyjnych, działających w trybie nadzoru - że kwestionowana przez skarżącego Marka O. decyzja orzekająca rozbiórkę zabudowanej części budynku nie narusza przepisów prawa, jest gołosłowne i nie znajduje uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Orzekając rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku, organ administracyjny jako podstawę prawną wskazał art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

Badając sprawę w trybie nadzoru organy administracyjne słusznie stwierdziły, że z uwagi na treść planu zagospodarowania przestrzennego nie sposób przyjąć, jako podstawy orzeczenia rozbiórki, sprzeczności przedmiotowej budowy z postanowieniami ww. planu, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Stąd też podstawę jej orzeczenia mógł stanowić jedynie pkt 2 ust. 1 art. 37 cyt. ustawy.

W tym przypadku rozbiórka obiektu winna być orzeczona jedynie wówczas, gdy wybudowany samowolnie obiekt "spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych".

Kontrolując kwestionowaną przez skarżącego decyzję rozbiórkową - której skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - organy nadzoru winny zatem ustalić, czy decyzja ta faktycznie wydana została z naruszeniem ww. przepisu, a o ile tak - to czy naruszenie to ma rażący charakter. Przeprowadzone przez organy nadzoru postępowanie nie wyjaśniło ww. kwestii. Do akt sprawy została dołączona decyzja orzekająca rozbiórkę i protokół oględzin samowolnie wzniesionego obiektu. W oparciu o te dwa dokumenty nie sposób ustalić, czy spełnione zostały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Kontrolowana decyzja - orzekająca rozbiórkę - nie zawiera żadnych ustaleń w tym zakresie. Również treść protokółu przeprowadzonej wizji lokalne j nie pozwala na dokonanie jakichkolwiek ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W aktach sprawy brak jest także dowodów, które wskazywałyby na to, że samowolnie rozbudowana część budynku znajduje się - jak to przyjął organ nadzoru - w odległości 1 m od granicy.

W sytuacji kiedy zarówno w złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności, jak i odwołaniu skarżący konsekwentnie podnosił, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające rozbiórkę, pominięcie przez organ nadzoru wyjaśnienia tej podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii i ograniczenie się do lakonicznego stwierdzenia, że kontrolowana decyzja prawa nie narusza, stanowi naruszenie powołanych na wstępie zasad.

Niezależnie od powyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru winien zbadać, czy orzekająca rozbiórkę decyzja z dnia 12.03.1991 r. wydana została przez właściwy organ, a także czy podpisana została przez uprawnioną do działania w jego imieniu osobę.

Wskazane wyżej braki, świadczące o niewyjaśnieniu istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zagadnień, powodują, że zaskarżoną decyzję należy uznać za wydaną z naruszeniem art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Ponieważ naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na zasadzie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Sąd orzekł jak w sentencji.