Uzasadnienie
W dniu 24 grudnia 2012 r. S.Z. oraz S. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, iż w okresie od 1 września 2007 do 31 sierpnia 2008 r. S. Z. pobrała nienależnie świadczenia rodzinne oraz zażądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału tut. Sądu S.Z. został wezwany do wyjaśnienia w jakim charakterze występuje w niniejszej sprawie (skarżącego, pełnomocnika skarżącej czy uczestnika postępowania). Wskazano przy tym, że zaskarżona decyzja była skierowana jedynie do S.Z.
W piśmie z dnia 16 lutego 2013 r. S.Z. oświadczył, że w sprawie występuje jako uczestnik postępowania, gdyż dotyczy ona w równym stopniu żony S.Z. jak również jego. Pismo to należało zatem potraktować jak wniosek o dopuszczenie S.Z. do udziału w charakterze uczestnika niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2).
Z powyższej regulacji wynika, że w przypadku osób wskazanych w § 1 art. 33 P.p.s.a. dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2 tego artykułu, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. Przy czym jedynym kryterium prawa uczestniczenia w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika jest posiadanie "interesu prawnego" w wyniku postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowane należy uznać stanowisko, które zresztą tutejszy Sąd w pełni podziela, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę skutecznego żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I OZ 709/10 publik. Lex 741962)
Interes prawny ma więc charakter materialnoprawny. Oparty jest na normach administracyjnego prawa materialnego. Musi zatem istnieć norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu.
Oceniając przedmiotowy wniosek Sąd uznał, że interes jaki miałby uzasadniać dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu S.Z. nie wywodzi się ani z przepisu prawa materialnego, ani procesowego, w szczególności gdy weźmie się pod uwagę przepisy prawa, w obrębie których orzekały organy administracyjne, tj. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Adresatem zaskarżonej decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wyłącznie S.Z., której prawo do tych świadczeń przyznano.
Natomiast składając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania wykazano interes faktyczny, bowiem S.Z., będąc w związku małżeńskim z S.Z. jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy. Nie poparto jednak tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Z tego też powodu Sąd, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.