Uzasadnienie
W treści skargi z dnia 18 listopada 2016 r. D. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż od sierpnia 2016 r. nie uzyskuje dochodów i jest na całkowitym utrzymaniu żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej.
Następnie, w dniu 19 stycznia 2017 r. skarżący nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdził zakres swojego żądania. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i małoletnią córką oraz, że nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast oszczędności, w kwocie 430 zł. Równocześnie powtórnie wywiódł, że jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony.
Następnie, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia danych ujętych we wniosku, skarżący nadesłał wydruki z listy płac małżonki, potwierdzające wysokość pobranego przez nią wynagrodzenia, w kwotach netto: 2.945,86 zł (za grudzień 2016r.) oraz 3.097,22 zł (za styczeń 2017r.). Nadto oświadczył, że jego żona nie posiada składników majątkowych o wartości powyżej 5.000 zł. Równocześnie wnioskodawca przedstawił potwierdzenia transakcji obrazujące ponoszone koszty utrzymania z tytułu opłat za tzw. media (w tym energia elektryczna 257,78 zł, woda 186,47 zł, gaz 40,82 zł, telefony 225,06 zł - opłaty dokonane w styczniu 2017 r., wywóz odpadów 198 zł - należność za 3 miesiące i opłata za przedszkole córki 110 zł), polecenie przelewu dotyczące raty kredytu, w kwocie 99,95 zł, a także wyciągi bankowe potwierdzające obroty na jego rachunku bankowym z okresu ostatnich 2 miesięcy.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna o odmowie uznania za osobę bezrobotną. Wnioskodawca jest więc w tej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 19 grudnia 2016 r. - karta nr 1 akt sprawy).
Odnosząc się natomiast do wniosku D.S. o ustanowienie pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Innymi słowy, prawo pomocy może zostać przyznane tylko takiej stronie, dla której opłacenie kosztów związanych z postępowaniem sądowym poskutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - dostępne w CBOSA).
Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący nie zdołał wykazać, aby w jego przypadku sytuacja taka miała miejsce.
W tym miejscu trzeba zaakcentować, że rozpoznając wniosek po przyznanie prawa pomocy uwzględnia się nie tylko majątek i dochody samego wnioskodawcy lecz również dochody i majątek osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (utrwalone stanowisko judykatury wyrażone między innymi w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, publ. Lex nr 181557, z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. Akt I OZ 1105/11, z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I GZ 454/13 oraz z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 100/14 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że do osób takich należy współmałżonek wnioskodawcy, i to niezależnie od istniejącego pomiędzy nimi ustroju majątkowego.
Jakkolwiek z oświadczeń D. S. wynika, że on sam nie osiąga dochodów, to jednak nadesłane przezeń dokumenty źródłowe potwierdzają, że miesięczny dochód netto przypadający na jego gospodarstwo domowe (na który składa się wynagrodzenie jego żony) wynosi 3.021,54 zł (średnia z ostatnich dwóch miesięcy). Równocześnie z treści wniosku nie wynika, aby w przypadku tej rodziny miały miejsce szczególne okoliczności (jak np. ciężka, obłożna choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego itp.) mogące świadczyć o trudnym położeniu bądź powodować konieczność ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich kosztów utrzymania.
Łączna miesięczna kwota kosztów stałych obciążających wnioskodawcę wynosi natomiast - jak wskazują przedłożone dokumenty - niecałe 900 zł (nie uwzględniono tu spłaty kredytu konsumpcyjnego, w kwocie 99,95 zł miesięcznie, albowiem zgodnie ze stanowiskiem judykatury, tego rodzaju należności cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przez należnościami związanymi z postępowaniem sądowym). W rezultacie, po odliczeniu powyższych wydatków do dyspozycji jego rodziny pozostaje ponad 2100 zł miesięcznie. Uwzględniwszy przy tym dodatkowo konieczne koszty, jakie wiążą się zazwyczaj z niezbędnym wyżywieniem i zakupem środków czystości dla trójosobowej rodziny, stwierdzić przyjdzie, że kwota ta umożliwia dokonanie pewnych oszczędności. Zważywszy nadto, iż wyżej wymieniony posiada poza tym jeszcze zaoszczędzone środki pieniężne, w kwocie 430 zł, stwierdzić przyjdzie, że jest on w stanie opłacić fachowego pełnomocnika, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskującego i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności, jak również wziąwszy pod uwagę, że posiada on dodatkowo zaoszczędzoną kwotę 430 zł - nie sposób uznać, aby mógł ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia adwokata lub radcy prawnego, o ile udział takiego pełnomocnika w sprawie uważa za niezbędny.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.