Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] o odmowie skierowania J.M. do domu pomocy społecznej.
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Wnioskiem z dnia [...] J.M. wystąpił o umieszeniu go domu pomocy społecznej. Prezydent Miasta R. wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] odmówił skierowania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, iż wnioskodawca ma [...] lat, jest emerytem, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zaś źródłem jego dochodów jest emerytura wynosząca w miesiącu [...] [...] zł, zaś w [...] – [...] zł. Z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, sporządzonego przez lekarza specjalistę psychiatrii wynika, iż zainteresowany leczy się w PZP z powodu ograniczonych zaburzeń nastroju ze stanem lękowym. Od roku [...] leczy się z powodu nerwicy, był trzykrotnie hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym w B. Ponadto jest chory na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, miażdżycę, ma także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jak ustalono w trakcie wywiadu jest osobą samodzielną i całkowicie sprawną fizycznie. Samodzielnie robi zakupy, przygotowuje i spożywa posiłki. Dba także o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny.
Pracownik socjalny zaoferował wnioskodawcy pomoc w formie usług opiekuńczych. Gmina R. dysponuje szerokim zakresem takich usług, w tym usługami opiekuńczymi zwykłymi i specjalistycznymi (w zależności od wieku i indywidualnych potrzeb). Wnioskodawca nie był jednak zainteresowany tymi usługami, nie wyjaśniając z jakich przyczyn.
W myśl art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
W ocenie organu pierwszej instancji, wskazane wyżej okoliczności przesądzają o tym, że J.M. nie wymaga pielęgnacji w systemie całodobowym. Wymagane, zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, badania i porady lekarskie, rehabilitacja lecznicza, terapia psychologiczna oraz działanie zapobiegawcze, mogą być realizowane w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w warunkach ambulatoryjnych bądź szpitalnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.M. stwierdza, iż wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego przy tak niskiej emeryturze. Po opłaceniu wszystkich stałych zobowiązań pozostaje mu do życia niewiele środków. Bardzo często brakuje mu pieniędzy na wykupienie leków. W [...] udał się do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z niewykupionymi receptami na [...] zł. OPS nigdy nic nie zrobił, aby mu pomóc. Wnosi o objęcie go stałą pomocą na zakup lekarstw.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta R. z dnia [...]. Jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3 art. 50).
Natomiast, w myśl art. 54 ust. 1 tej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego, umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest uzależnione od niemożności zapewnienia tejże osobie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. W przedmiotowej sprawie usługi takie mogły być zapewnione stronie, jednakże nie była nimi zainteresowana.
Jednocześnie, odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu, stwierdzono, iż niska emerytura nie stanowi przesłanki do umieszczenia wnioskodawcy w domu pomocy społecznej.
W skardze z dnia [...] J.M. kwestionuje prawidłowość postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Pracownik socjalny, jak stwierdza, nie zainteresował się tym, że jego mieszkanie jest w bardzo złym stanie technicznym i wymaga remontu. Pominięto także okoliczność, że od lat jest inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia. Ponadto nigdy nie otrzymał pomocy, o jaką zwracał się do OPS w R., na zakup leków. Nie może także funkcjonować bez pomocy innych osób.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zauważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012, poz. 270, dalej p.p.s.a.), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi - stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też nie zostały naruszone przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] o odmowie skierowania J.M. do domu pomocy społecznej.
Materialnoprawne przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej określa przepis art.. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm., dalej: u.p.s.). Prawo takie przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
Analiza wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek: po pierwsze – może ona być wydana jedynie w sytuacji, kiedy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności; po drugie – osoba ta, ze względów określonych w przesłance pierwszej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; po trzecie – osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
W ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego przyjąć trzeba, iż żadna z wymienionych wyżej przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zachodziła. Skarżący nie wymaga całodobowej opieki mimo stwierdzonych u niego chorób. Jak wynika z " Zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej " z dnia [...], sporządzonego przez uprawnionego lekarza, J.M. wymaga jedynie okresowo opieki drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Jest chory na nerwicę, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienna serca, miażdżycę, ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Wskazany w zaświadczeniu zakres świadczeń zdrowotnych, w tym: leczenie, badanie i porady lekarskie, rehabilitacja lecznicza, badania i terapia psychologiczna oraz działania zapobiegawcze mogą być realizowane w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w warunkach ambulatoryjnych bądź szpitalnych.
Nie wymaga on zatem pielęgnacji w systemie całodobowym z powodu stanu zdrowia. Także nie wymaga całodobowej opieki ze względu na wiek oraz niepełnosprawność. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, skarżący ma [...] lat, jest emerytem, osobą samodzielną i sprawną fizycznie. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, w tym robi zakupy, przygotowuje i spożywa posiłki. Dba także o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny.
Wiek, choroby oraz niepełnosprawność (II grupa inwalidztwa), jak wynika z tych ustaleń, nie uniemożliwiają samodzielnego funkcjonowania skarżącego w codziennym życiu. Tym samym odpada przesłanka druga.
Jeśli chodzi o trzecią z wymienionych przesłanek, to Gmina R. oferowała skarżącemu niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych (cz. V "Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego"), skarżący nie był jednak zainteresowany tymi usługami, nie wyjaśniając z jakich przyczyn. Należy ponadto zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd o konieczności rozważenia, w pierwszym rzędzie, kwestii możliwości zapewnienia usług opiekuńczych, zanim zostanie podjęta decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 880/10 (LEX nr 745358) stwierdza: "Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej". Podobnie w wyroku z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt I OSK 812/10 (LEX nr 745332): "Zapewnienie pobytu w domu pomocy społecznej jest dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych.
Jeżeli skarżący nie potrzebuje usług opiekuńczych to niedopuszczalne byłoby przyznanie mu świadczenia w postaci skierowania do domu pomocy społecznej. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością."
Argumenty podnoszone przez skarżącego tak w odwołaniu od decyzji pierwszo instancyjnej, jak i w skardze, mają charakter ekonomiczny. W jego ocenie na rzecz skierowania do domu pomocy społecznej przemawia fakt, iż przy tak niskiej emeryturze jaką otrzymuje, nie jest w stanie wyremontować mieszkania, wykupić leków oraz nie starcza mu ona na życie. Tego rodzaju argumenty nie uzasadniają jednak, zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s., skierowania do domu pomocy społecznej.
W świetle przeprowadzonych wyżej ustaleń i wywodów – Sąd stwierdza, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa materialnego oraz nie naruszyły prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przeto Sąd skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.