Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]. J. J. zwrócił się o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych w ilości dwóch godzin dziennie. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w tym wywiadu środowiskowego, Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., decyzją z dnia [...] r. decyzją, wydaną na podstawie art. 50 ust. 2 i ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z odpłatności oraz trybu ich pobierania, przyznał J. L. pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania od dnia [...] r. do dnia [...] r. w ilości 5 razy w tygodniu po 2 godziny dziennie z wyjątkiem sobót, dni świątecznych i wolnych od pracy, ustalając odpłatność za przyznane usługi w kwocie [...] zł za godzinę świadczonych usług, co stanowi 40 % całkowitego kosztu jednej godziny usługi.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło konieczność przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodał, że odpłatność za przyznane usługi uzależniona jest od posiadanego dochodu. Wobec ustalenia, że dochód netto wnioskującego wynosi [...] zł, co stanowi [...] % kryterium ustawowego, odpłatność za godzinę przyznanych usług w takim przypadku wynosi 40 % całkowitego kosztu jednej godziny usług.
Z decyzją tą nie zgodził się J. J., który wniósł odwołanie. W motywach odwołania wskazał, że nie zgadza się wysokością określonej opłaty za przyznane godziny usług opiekuńczych, twierdząc, że kwota [...] zł za godzinę jest nie do przyjęcia, gdyż dotychczas płacił kwotę [...] zł. Wskazując na ponoszone wydatki, wyjaśnił, że pozostaje mu bardzo niewielka kwota. Akcentując niezbędność przyznanych usług opiekuńczych w jego sytuacji zdrowotnej, zwrócił się o całkowite zwolnienie z ponoszenia kosztów za usługi opiekuńcze, podnosząc, że pozostając osobą samotną praktycznie jest skazany na takie usługi. W ostateczności zgadza się na ponoszenie kosztów tych usług na dotychczasowym poziomie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. W podstawie prawnej powołano art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1, art. 50 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Wyjaśnił, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Prawo do świadczeń przysługuje po spełnieniu kryteriów dochodowych, w przypadku pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych, na zasadzie art. 50 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga opieki innych osób, a jest jej pozbawiona.
Usługi takie obejmują pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych, opinię higieniczną, zalecaną przez lekarza, pielęgnację oraz z miarę potrzeby także zapewnienia kontaktów z otoczeniem. W przypadku J. J., po ustaleniu, iż jest osobą [...]-letnią, przewlekle chorą, poruszającą się na wózku inwalidzkim i mieszka samotnie uznano niezbędność przyznania usług opiekuńczych we wnioskowanej ilości dwóch godzin dziennie. Mając na uwadze uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód, ustalono odpłatność za przyznaną pomoc w kwocie [...] zł, czyli 40% całkowitego kosztu jednej godziny takich usług, zgodnie z uchwałą Rady Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...], według zamieszczonych w tej uchwale w formie tabelarycznej wielkości – opłat w stosunku do uzyskiwanego dochodu.
Mając na uwadze, że dochody strony ustalono na sumę [...] zł, co stanowi [...] % kryterium ustawowego (461zł), według wymienionej powyżej uchwały Rady Miasta C. odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 40 % całkowego kosztu za godzinę takich usług. W zakresie wniosku o pozostawienie opłaty na dotychczasowym poziomie lub całkowitego zwolnienia z ich ponoszenia, wyjaśniono, że tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w szczególności ze względu na zdarzenia losowe, ponoszenia wysokich kosztów leczenia, stosowania specjalistycznej diety, korzystania z dodatkowych płatnych usług można rozważać kwestię częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłat za przyznane usługi. Rozpatrując sprawę pod tym względem nie stwierdzono podstaw do całkowitego lub częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi. Dlatego też Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania.
Na powyższą decyzję J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wyraził niezadowolenie z wymienionej powyżej decyzji Kolegium, zwracając się o utrzymanie dotychczasowej odpłatności za usługi w kocie [...] zł za godzinę oraz zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że jest inwalidą [...] grupy i otrzymywana renta nie zaspokaja w pełni wszystkich jego potrzeb. Podkreślił, że będąc osobą przewlekle chorą, dużą kwotę musi przeznaczać na wykup leków a wobec braku wykupienia wszystkich lekarstw dochodzi do częstego zatrzymania krążenia, czego efektem są częste pobyty w szpitalu. Wskazując na swoją trudną sytuację finansową domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez obniżenie opłaty za przyznane świadczenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do wniosku strony o obniżenie odpłatności za przyznane godziny usług opiekuńczych podkreśliło, że nie znaleziono podstaw do skorzystania z możliwości całkowitego lub częściowego zwolnienia skarżącego z odpłatności za świadczone usługi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącego J. L. z dnia [...] r., w którym wystąpił o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych w ilości dwie godziny dziennie. W dniu [...] r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, który stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem każda decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej musi być poprzedzona wywiadem środowiskowym, w którym zostaje ustalona sytuacja rodzinna i finansowa osoby wnioskującej.
Jak wynika z akt sprawy wnioskujący o świadczenie J. L. jest rozwiedziony, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jego dochód w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku o pomoc wynosił, według ustalenia organu pierwszej instancji, [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. Ustalono ponadto, że wnioskujący jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą i po wypadku ([...], kiedy doszło do uszkodzenia [...]), poruszającą się na wózku inwalidzkim. Dodatkowo leczy się w Poradni [...] z powodu [...]. Pomimo, iż skarżący ma dwóch synów, to nie utrzymuje z nimi stałego kontaktu, dlatego zwrócił się z wnioskiem u udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Podczas wywiadu wnioskujący wyraził zgodę na ponoszenie opłat za świadczone usługi według aktualnie obowiązującej taryfy opłat.
Na podstawie art. 50 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi takie obejmują pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych, opinię higieniczną, zalecaną przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości zapewnienia kontaktów z otoczeniem. Przydzielając taką pomoc miejscowy ośrodek pomocy społecznej określa zakres, okres i miejsce świadczenia, natomiast szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi oraz zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat określa właściwa rada gminy w oddzielnej uchwale.
W przypadku rozpatrywanej sprawy kwestie odpłatności za usługi reguluje uchwała Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z odpłatności oraz trybu ich pobierania. Uchwała ta odpłatność za usługi uzależnia od posiadanego dochodu, stanowiąc m.in. w odrębnej tabeli, że w przypadku posiadania dochodu do [...] % kryterium ustawowego czyli do kwoty 461 zł osoby samotnie gospodarujące korzystają z przyznanych usług nieodpłatnie, w przypadku dochodu do [...]% - czyli do kwoty [...]zł – ponoszą odpłatność w wysokości 25% kosztu godziny usług, zaś w przypadku dochodu powyżej [...]% do [...]% kryterium – czyli w granicach [...]zł – [...] zł – odpłatność wynosi 40% faktycznego kosztu godziny usług. Wobec ustalenia, że skarżący uzyskuje stałe dochody w kwocie [...] zł czyli mieszczące się w granicach powyżej [...]% do [...]% kryterium dochodowego, to zgodnie z przyjętymi zasadami w powołanej powyżej uchwale należało określić odpłatność na 40% rzeczywistego kosztu usług opiekuńczych, co stanowi kwotę [...] zł za godzinę.
Przedmiotowa uchwała w § [...] przewiduje możliwość w szczególnie uzasadnionych przypadkach zwolnienia całkowitego lub częściowego z ponoszenia opłat za określony czas korzystania z usług, wymieniając przykładowe sytuacje mające wpływ na ewentualnie zwolnienie. Wśród tych szczególnie uzasadnionych okoliczności wymieniono zdarzenia losowe, ponoszenie wysokich kosztów leczenia, stosowania specjalnej diety czy korzystanie z dodatkowych płatnych usług leczniczych lub opiekuńczych. Organy rozpatrując sytuację skarżącego pod tym kątem nie dostrzegły żadnych szczególnych okoliczności mających wpływ na ewentualne częściowe lub całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat. W wywiadzie środowiskowym organ pierwszej instancji zaznaczył, że nie zostały udokumentowane szczególne wydatki związane z leczeniem, zatem nie można dopatrzyć się okoliczności mogących być podstawą do obniżenia określonej odpłatności.
W tymże protokole wywiadu środowiskowego znajduje się zresztą także zapis, iż wnioskujący o usługi został zapoznany z obowiązującymi zasadami i tabelą odpłatności i wyraża zgodę na taką odpłatność. Ten fragment protokołu wraz z dopiskiem, iż "nie istnieją przesłanki do obniżenia odpłatności w myśl zacytowanego powyżej § [...] Uchwały", ostał przez wnioskującego osobiście podpisany. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący był pouczony o obowiązujących zasadach odpłatności, w tym o możliwości udokumentowania szczególnych okoliczności dających podstawy do ubiegania się o obniżenie kosztu przyznanych usług opiekuńczych. Składając zaś podpis w protokole przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wyraził zgodę na przedstawione warunki i potwierdził jednocześnie, że nie ma szczególnych okoliczności uzasadniających obniżenie określonej w decyzji zgodnie z uchwałą odpłatności.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji uznając potrzebę wnioskującego przyznał mu świadczenie w postaci usług opiekuńczych, jednocześnie nie dopatrując się szczególnych okoliczności, określił odpłatność zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Uchwały Rady Miasta. W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów obu instancji i uznać, że organy te nie dopuściły się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o przyznaniu wnioskowanych usług i określeniu odpłatności za przyznane świadczenie.
Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.