Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., w oparciu o art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), stwierdził u G. O. chorobę zawodową w postaci [...] w miejscu pracy z [...], wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że rozpoznania klinicznego stanu zdrowia G. O. dokonał Instytut Medycyny Pracy Szpital w S., który stwierdził u badanego wskazaną chorobę zawodową.
Nadto podał, że z informacji zawartych w orzeczeniu lekarskim wynika, iż ten pracownik dnia [...] r. był zatrudniony na stanowisku [...] i wówczas to był eksponowany na [...], powstałe w czasie [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyła A S.A. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu strona odwołująca się przyznała, że [...] r. doszło do wypadku [...], podczas którego pracownicy doznali [...]. Z tego powodu, wszystkich poszkodowanych umieszczono w celach profilaktycznych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przeprowadzono niezbędną hospitalizację. Powołano zespół powypadkowy, ponieważ przyczyny i okoliczności zdarzenia wyczerpały definicję wypadku przy pracy. Poszkodowani otrzymali protokoły powypadkowe, co powoduje, że mogą skorzystać z uprawnień określonych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673). W tym samym czasie, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podsumował wyniki badań i sporządził orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu chorób zawodowych, których odpisy przesłano organowi administracji sanitarnej.
Dalej odwołująca wskazała na wadliwość decyzji organu I instancji z tego powodu, że choroba "[...]" nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, brak jest również wskazania [...], jako [...] wywołującej [...]. Podniosła również, że utrzymanie w obiegu prawnym zaskarżonej decyzji spowoduje, że ubezpieczony dwukrotnie skorzysta ze świadczeń ustawowych: raz - z tytułu wypadku przy pracy, drugi raz - z tytułu choroby zawodowej.
Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w sprawie G. O. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracując na stanowisku [...] w dniu [...] r. był on eksponowany na [...] powstałe w trakcie [...], gdzie uległ [...]. Następnie był leczony i diagnozowany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie, w którym potwierdzono [...] i zakwalifikowano rozpoznaną chorobę do poz. [...] pkt [...] wykazu chorób zawodowych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że [...] może być równocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej, a okres, w którym wystąpiły objawy chorobowe nie przekraczał 3 dni. W [...] objawy [...] lub ich powikłania rozwijają się po okresie utajenia trwającym od kilku do kilkudziesięciu godzin. W tych sytuacjach, rozpoznaje się [...], które jest równocześnie wypadkiem przy pracy. Końcowo organ stwierdził, że wobec rozpoznania choroby zawodowej u G. O. nie było podstaw by uwzględnić odwołanie.
W wyniku skargi wniesionej przez skarżącą A S.A., która nie podzieliła stanowiska organu odwoławczego i jego argumentacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1985/03 uchylił decyzję organu odwoławczego, jak również poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie akta przedmiotowej sprawy nie zwierają wymaganych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dokumentów tj. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego, którą sporządza się przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy.
Powyższe pozwala zatem przyjąć, iż w niniejszym postępowaniu pominięto całkowicie obowiązek przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego, co uniemożliwiło zajęcie i uzasadnienie stanowiska przez skarżącą A S.A. w tej kwestii, a tym samym jej udział w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej u G. O.. W ocenie Sądu uzasadnione jest również stanowisko, iż obwiązujący wykaz chorób zawodowych nie wymienia takiej choroby jak rozpoznana przez jednostkę diagnostyczną, tj. "[...]". W pozycji [...] wykazu chorób zawodowych figuruje choroba – [...] wymienione w ppkt. [...]-[...], z tym że w pkt. [...] tego wykazu, wskazano na inne [...]. W tym zakresie należy stwierdzić, iż organ nie przeprowadził jakiegokolwiek wywodu jakimi innymi [...] [...] G. O., bowiem nie istnieje taka [...] jak "[...]". Skoro organ przyjął, że [...] nastąpiło [...], to winien był ustalić jakie [...] wchodzące w skład tych [...] i które z [...] spowodowały [...] u wymienionego pracownika.
Sąd w wyroku zgodził się ze stroną skarżącą, iż opinia uzupełniająca wcześniejszą opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (bez wskazania daty jej wydania) w istocie nie uzupełnia wcześniejszego orzeczenia, ale je zmienia. Z treści § 8 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. wynika, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia.
Dodatkowo lekarz wydający opinię uzupełniającą nie wyjaśnił czym różni się "[...]", które zostało rozpoznane przez poprzedni zespół biegłych, od "[...]", nie wyjaśnił również na czym opiera swoje twierdzenie, że [...] było "[...]" i dlaczego w poprzedniej opinii tak go nie zakwalifikowano. Sąd podkreślił również, że wypadek przy pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej, związanej z pracą (art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych – Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) Choroba zawodowa pozostaje w związku przyczynowym z samą pracą, jej rodzajem, charakterem, warunkami jej wykonywania. Wypadek zaś jest zdarzeniem nagłym, a więc mającym miejsce w krótkim czasie wywołanym przyczyną zewnętrzną, pozostającym w związku z pracą, różny jest więc charakter związku zachorowania z pracą.
Choroba zawodowa jest zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 1999 r. II SA/Ka 1313/97, publik. Prawo pracy 2000/5/35). Zatem zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy nie można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową. W rozpoznawanej sprawie organ administracji powinien był więc wykazać, że zachorowanie wymienione w wykazie chorób zawodowych jest skutkiem warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy, co wskazuje na naruszenie art. 80 K.p.a.
Po powtórnym rozpoznaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, stwierdził u G. O. chorobę zawodową w postaci [...] w miejscu pracy z [...], wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że rozpoznania klinicznego stanu zdrowia G. O. dokonał Instytut Medycyny Pracy Szpital w S., który w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. stwierdził u badanego wskazaną chorobę zawodową. Wyjaśnił, że z informacji zawartych w tym orzeczeniu, jak również z dochodzenia epidemiologicznego wynika, iż w dniu [...] r. G. O. był zatrudniony na stanowisku [...] i wtedy to, przez kilka sekund, był eksponowany na [...], powstałe w wyniku [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyła A S.A. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu strona odwołująca się przyznała, że [...] r. doszło do wypadku [...], podczas którego pracownicy doznali [...]. Z tego powodu, wszystkich poszkodowanych umieszczono w celach profilaktycznych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przeprowadzono niezbędną hospitalizację. Odwołująca zarzuciła, że ustalenia dokonane przez zespół powypadkowy i opisane w sporządzonym protokole wskazują, że przyczyny i okoliczności tego nagłego zdarzenia wyczerpały definicję wypadku przy pracy. Dlatego wszyscy poszkodowani otrzymali protokoły powypadkowe, co powoduje, że mogą skorzystać z uprawnień określonych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków i chorób zawodowych.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. nr [...] i odmówił stwierdzenia u. O. choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu tej decyzji podtrzymał ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, dotyczące przebiegu pracy G. O. i wyjaśnił, opierając się na ocenie prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1985/03, że wypadek w pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej związanej z pracą.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za słuszne zarzuty odwołania A S.A.. Dodatkowo wyjaśnił, że choroba zawodowa pozostaje w związku przyczynowym z samą pracą, jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania. Wypadek jest natomiast zdarzeniem nagłym, a więc mającym miejsce w krótkim czasie, wywołanym przyczyną zewnętrzną, pozostającą w związku z pracą. Zatem różny jest charakter związku zachorowania z pracą, dlatego zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy nie można jednocześnie zakwalifikować jako choroby zawodowej. Przyznał, że G. O. w swojej codziennej pracy nie był narażony na kontakt z [...] a zdarzenie, w którym uczestniczył miało przypadkowy, krótkotrwały charakter i było charakterystyczne dla wypadku przy pracy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik G. O. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego, jako krzywdzącej i niezgodnej z rzeczywistym stanem rzeczy oraz wydanej z naruszeniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy wskazywał, że organ ten błędnie ustalił, że rozpoznane u G. O. nieodwracalne schorzenie nie może być uznane za zawodowe, a to w związku z krótkotrwałym jego narażeniem na działanie czynnika szkodliwego oraz wniósł o zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany zajętego w tej sprawie stanowiska, bowiem wypadek przy pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej związanej z pracą, dlatego [...] skarżącego [...] mającego cechy wypadku przy pracy nie można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową i wypadek w pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem.
Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wiążą ten Sąd w sprawie oraz organ administracji, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zatem rozpoznając niniejszą sprawę Sąd jest związany oceną prawną przytoczoną powyżej i wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1985/03.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd zobowiązał organy administracji do uzupełnienia wymaganych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dokumentów tj. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego oraz ustalenia jakimi [...][...] się skarżący. Jednocześnie Sąd podkreślił również, że wypadek przy pracy i choroba zawodowa to dwa różne pojęcia prawne na oznaczenie skutków zadziałania na pracownika przyczyny zewnętrznej, związanej z pracą (art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Powołując się na orzecznictwo w tym zakresie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że choroba zawodowa jest zawsze skutkiem samych warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy, dlatego zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy nie można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową.
Tym samym zobowiązał do wykazania, że zachorowanie skarżącego wymienione w wykazie chorób zawodowych jest skutkiem warunków pracy, a nie jakiejkolwiek innej przyczyny pozostającej w związku z wykonywaniem pracy.
Bezspornym w sprawie jest, iż w dniu [...] r. skarżący był zatrudniony na stanowisku [...] i wówczas był przez kilkanaście minut eksponowany na [...] oraz [...], powstałe w czasie [...].
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy stwierdzone orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. kilkunastominutowe narażenie skarżącego na [...] oraz rozpoznanie u niego [...] w miejscu pracy z [...], pozycja [...] w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), powołanego dalej w skrócie jako rozporządzenie z dnia 30 lipca 2002 r., może być samoistną podstawą do stwierdzenia u niego choroby zawodowej, czy też zdarzenie to stanowi wypadek w pracy i wyczerpuje tym samym dyspozycję art. 2 pkt 13 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).
Zdaniem organu odwoławczego skarżący doznał obrażeń w rozumieniu powołanego art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, co wyklucza stwierdzenie u niego choroby zawodowej na podstawie art. 237 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Przepis ten wprowadza legalną definicją choroby zawodowej i odsyła do wykazu chorób zawodowych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w powołanym przepisie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.
Przesłanki materialno-prawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza zatem wyłącznie § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik to tego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania. Nadto, wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ sanitarny obowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie sprawy, organ odwoławczy wykonując zalecenia Sądu zawarte w powołanym wyroku, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, trafnie przyjął w zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę definicję prawną choroby zawodowej oraz pogląd prawny wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że stwierdzone u skarżącego schorzenie nie odpowiada pojęciu choroby zawodowej.
Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował prawo, ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w konsekwencji przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz procesowego i to w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik. Nadto, przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko rozstrzygając występujące w sprawie sporne zagadnienie. Zatem, wobec zaistnienia wszystkich przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, brak było podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.
W konkluzji należy uznać, iż organ odwoławczy wykonał w całości zalecenia Sądu oraz prawidłowo zinterpretował i zastosował prawo.
Reasumując, skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.