Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351, art. 2352 ustawy Kodeks pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u S.S. choroby zawodowej nowotworu złośliwego powstającego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – nowotworu wątroby wymienionej w poz. 17/6 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie orzeczenia z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Przychodnię Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W motywach rozstrzygnięcia organ ten zaznaczył, że S.S. wykonywał pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej z uwagi na pracę w narażeniu na czynniki szkodliwe: chrom IV, smoły i pył azbestu, a lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. rozpoznali w 1996 r. raka krtani pochodzenia zawodowego, co skutkowało tym, że Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...]r. stwierdził u wyżej wymienionego chorobę zawodową – nowotwór złośliwy.
Następnie powyższy organ wskazał, że na wniosek G.S. z dnia [...] 2010 r. wszczęto pośmiertne postępowanie w sprawie choroby zawodowej nowotworu złośliwego – nowotworu wątroby poz. 17/6 wykazu chorób zawodowych. Na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego oraz dostarczonej dokumentacji medycznej jednostka diagnostyczna pierwszego stopnia orzeczeniem z dnia [...]r. stwierdziła, że zdiagnozowane w 2006 r. zmiany nowotworowe w wątrobie miały charakter przerzutów raka jelita grubego, które nie figurują w aktualnym wykazie chorób zawodowych i nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nowotworu złośliwego wątroby pocho9dzenia zawodowego.
Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jako jednostka odwoławcza w orzeczeniu z dnia [...]r. wykluczył zawodowe tło schorzenia potwierdzając, że zmiany nowotworowe w wątrobie były zmianami przerzutowymi raka odbytnicy.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się G. S., która wniosła odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W odwołaniu tym podkreśliła, iż mąż jej pracował w warunkach narażenia na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia człowieka, które to w konsekwencji doprowadziło do jego zgonu. Podkreśliła, że choroba męża rozpoznana została przed datą wejścia w życie nowego rozporządzenia, zatem w jej odczuciu zastosowanie w sprawie mają unormowania z 2002 r., a wykaz chorób zamieszczony w tym akcie normatywnym zezwalał na rozpoznanie u S.S. przedmiotowej choroby zawodowej. Nadto w odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z działań podejmowanych przez organy administracji, które uniemożliwiają uzyskanie rekompensaty za to, że jej mąż utracił życie na skutek pracy w warunkach szkodliwych.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżył motywy, którymi kierował się organ pierwszej instancji podejmujący kwestionowaną decyzję, a następnie przytoczono przepisy prawa warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. W tej części uzasadnienia organ ten odwołał się do postanowień wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., w myśl którego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych uznane zostało za niekonstytucyjne, a tym samym przepisy tego aktu normatywnego nie mogą stanowić podstawy podejmowania indywidualnych rozstrzygnięć. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do czynności procesowych podejmowanych przed organem pierwszej instancji i orzeczeń przyjmowanych przez uprawnione do wypowiadania się placówki orzecznicze.
W podsumowaniu swoich rozważań organ odwoławczy podniósł, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające występowanie do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., ponieważ w sprawie tej wypowiadały się już dwie placówki medyczne. W konkluzji swojego stanowiska organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniesionego odwołania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła G. S., uznając decyzję organu odwoławczego za krzywdzącą. W skardze tej ponownie podkreśliła, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie posiada zastosowania do jej męża, ponieważ choroba powstała w okresie wcześniejszym, zatem wykorzystane powinny być unormowania rozporządzenia z 2002 r. W swojej skardze G. S. podkreśliła, że mąż jej pracował w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, które ujemnie oddziaływują na organizm człowieka. Następnie skarżąca przedstawiła przebieg choroby męża oraz podejmowane działania lecznicze. W końcowej części skargi zamieściła zastrzeżenia dotyczące długotrwałego załatwiania sprawy przez orzeczników Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., ponieważ wydanie orzeczenia przez ten podmiot trwało blisko rok.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 16 stycznia 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem dowodowym polegającym na powołaniu biegłego onkologa, który winien wypowiedzieć się w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy.
Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.
W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na to, kto jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej chorób zawodowych. Analiza postanowień art. 235 Kodeksu pracy pozwala stwierdzić, że stroną w takim postępowaniu jest pracownik lub były pracownik danego zakładu pracy, który poddawany jest stosownym badaniom medycznym. W tym miejscu wyraźnie i jednoznacznie należy podkreślić, że pracownik lub były pracownik w dniu zgłoszenia podejrzenia występowania choroby zawodowej musi żyć, aby być podmiotem takiego postępowania. Osoba taka może być inicjatorem takiego postępowania i jest wyłączną jego stroną, jak również tylko ona może być poddana badaniom w uprawnionych placówkach medycznych. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym stroną może być wyłącznie osoba żyjąca. Okoliczność taka wynika z treści art. 30 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, a po myśli art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawną ma każda osoba z chwilą urodzenia i trwa ona aż do momentu śmierci, ponieważ śmierć powoduje utratę zdolności prawnej.
Odrębną kwestią jest sprawa następstwa prawnego w sytuacji, gdy w trakcie prowadzonego postępowania strona taka umrze, ponieważ następcy prawni będą mogli ubiegać się o przyznanie przysługującego odszkodowania, a tym samym będą w stanie wykazać interes prawny w dalszym prowadzeniu takiego postępowania. W tej sytuacji skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt SA/Wa 1161/07 (LEX 471556),w myśl którego żona osoby zmarłej może wstąpić do prowadzonego postępowania i domagać się zakończenia postępowania wszczętego przez pracownika lub byłego pracownika.
W świetle powyższych rozważań przyjdzie uznać, że stroną w sprawie choroby zawodowej jest wyłącznie pracownik lub były pracownik i osoba taka musi w dniu wszczęcia stosownego postępowania żyć. Wszczęcie postępowania administracyjnego przez następcę prawnego byłego pracownika nie jest możliwe, a jeżeli sytuacja taka by nastąpiła to wówczas wyczerpana zostanie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przewidziana treścią art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąca że decyzja skierowana został do osoby, która nie była stroną.
Przedstawione powyżej rozważania są niezbędne, ponieważ w niniejszej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją, ponieważ S.S. zmarł w dniu [...] września 2009 r., co wynika z aktu zgonu dołączonego do akt sprawy, natomiast wniosek G.S. o stwierdzenie jego choroby zawodowej pochodzi z dnia [...] czerwca 2010 r., zatem został on złożony już po śmierci S.S. Należy podkreślić, że decyzja zarówno organu pierwszej instancji, jak również organu odwoławczego wydana została na rzecz osoby, która już w momencie wszczęcia postępowania nie żyła, a zatem nie mogła być stroną postępowania administracyjnego. Przedstawione powyżej okoliczności pozwalają stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane treścią art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ decyzja została skierowana do osoby nie mogącej być stroną.
Stwierdzenie przez Sąd występowania okoliczności wyczerpujących znamiona stwierdzenia nieważności decyzji zwalnia zarazem go z obowiązku merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. W analogiczny sposób odnieść należy się do zgłaszanych przez skarżącą wniosków o powołanie biegłych. Podkreślić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym ocenie podlega decyzja organu administracji i sąd ten nie prowadzi już postępowania dowodowego.
Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się postanowieniami art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na to, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego złożyła osoba nie mająca legitymacji podmiotowej do jego uruchomienia.
W świetle przeprowadzonych rozważań wyczerpane zostały przesłanki przewidziane art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...]r.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
mw