Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta T. odmówił przyznania G. P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad teściową F. C. Rozstrzygnięcie to oparto na stwierdzeniu, że na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec teściowej. Z tego samego powodu wskazana decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].
W sierpniu 2011 r. G. P. złożyła ponowny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad teściową.
Decyzją z dnia [...] Burmistrz T. nie przyznał wnioskodawczyni żądanego świadczenia. Przytaczając w uzasadnieniu treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.) organ orzekający podniósł, że strona nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w związku z czym nie ma podstaw do przyznania jej przedmiotowego świadczenia.
W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że jest jedyną osobą w rodzinie mogącą sprawować opiekę nad obłożnie chorą teściową. Powołując się na oświadczenia członków rodziny teściowej podniosła, że zaszły nowe okoliczności do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, potwierdzając wyrażone w niej stanowisko, że na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem teściowej, a tym samym nie zostały spełnione wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. P. nie zgodziła się z treścią zaskarżonej decyzji uważając, że spełnia warunki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołała się na przykłady innych gmin, w których wypłaca się świadczenia pielęgnacyjne osobom sprawującym opiekę nad teściową.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argument, że ustawodawca nie przewidział świadczenia pielęgnacyjnego dla powinowatych, gdyż nie ciąży na nich obowiązek alimentacyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzje obu instancji muszą być wyeliminowane z obrotu prawnego, bowiem zostały wydane w warunkach objętych przepisem art. 156 § 1 pkt 3 kpa, według którego nieważna jest decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jest to przepis gwarancyjny w stosunku do określonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Dotyczy on sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny, a więc gdy zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Stwierdzenie takiej sytuacji w danej sprawie wymaga ustalenia tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W rozpatrywanym przypadku taka tożsamość występuje między sprawami, w których wydane zostały obecnie kontrolowane decyzje, a sprawą zakończoną decyzją Kolegium z dnia [...]. Identyczność podmiotowa w obu tych sprawach jest oczywista, skoro stroną w obu postępowaniach była wyłącznie skarżąca.
Natomiast tożsamość przedmiotowa winna obejmować zarówno podstawę prawną jak i stan faktyczny, ale z ograniczeniem do faktów prawotwórczych, mających znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17.07I.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 76/08). Tymczasem w tych dwóch aspektach od czasu wydania ostatecznej decyzji w pierwszej sprawie nic się nie zmieniło. Mianowicie w obu sprawach organy oparły swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że skarżąca jest synową osoby wymagającej opieki i na stwierdzeniu, że art. 17 ust. 1 przewiduje świadczenie pielęgnacyjne tylko dla osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, do których synowa się nie zalicza. Mimo nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) w powyższym zakresie art. 17 ust. 1 nie został zmieniony, tak więc rozstrzygnięcia w obu sprawach oparte były na identycznej podstawie prawnej.
Poza ustaleniem powinowactwa dla wyniku obu tych spraw nie miały zatem znaczenia żadne inne elementy stanu faktycznego, w tym odnoszące się do możliwości i sposobu sprawowania opieki nad teściową skarżącej. Dlatego też ponowne merytoryczne załatwienie sprawy mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby ustawowy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został poszerzony w drodze zmiany legislacyjnej. Natomiast po stwierdzeniu braku takiej zmiany organ, do którego wpłynął nowy wniosek skarżącej, zobligowany był do umorzenia postępowania administracyjnego wywołanego tym wnioskiem z powodu powagi rzeczy osądzonej. Sama skarżąca wskazała przy tym, że chodzi o nowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a nie o uruchomienie jakiegoś trybu nadzwyczajnego. Natomiast w fazie postępowania odwoławczego umorzenie postępowania winno było nastąpić w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Ponieważ wystąpiła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, dotykająca decyzje obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji.
sw