Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta Miasta C., Nr [...] z dnia [...] r. odmówiono J. G. przyznania dodatku mieszkaniowego. Zajęte stanowisko organ umotywował tym, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu mieszkalnego wynosi 60,80 m2, z tego powierzchnia pokoi i kuchni 49,10 m2, więc udział powierzchni pokoi i kuchni przekracza dopuszczalne 60 % w powierzchni użytkowej lokalu. Strona tym samym nie spełnia kryterium powierzchni lokalu z art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W odwołaniu od tej decyzji J.G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanych dodatków z uwagi na legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności z wieloma dolegliwościami neurologicznymi i trwałą dysfunkcją kończyn dolnych, wymagającego na co dzień używania sprzętu ortopedycznego, w tym wózka inwalidzkiego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 966 ze zm.) orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), warunkują przyznanie przedmiotowego świadczenia od spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków oraz ustalają sposób naliczenia jego wysokości. W myśl art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 powołanej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące warunki:
- 1) mają tytuł prawny do zajmowanego lokalu,
- 2) średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym obowiązującej w dniu złożenia wniosku,
- 3) powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej z art. 5 ust. 1 i ust. 2 o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że J.G. złożyła w dniu 29 grudnia 2015 r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Strona posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 60,80 m2, w tym 49,10 m2 łącznej powierzchni pokoi i kuchni. W powyższym wniosku strona podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku inwalidzkim. Z załączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. wynika, że J. G. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ze wskazania nr 5 orzeczenia wynika, że strona wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, a ze wskazania nr 10 wynika, że wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.
Dalej organ wskazał, że normatywną powierzchnię użytkową lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego określa art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym dla jednej osoby nie może ona przekraczać 35 m2. Natomiast art. 5 ust. 5 tej ustawy dopuszcza przekroczenie ustalonego normatywu powierzchni użytkowej, jednak nie więcej niż o 30 % albo 50 % w przypadku, gdy udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60 %.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 5 ust. 3 omawianej ustawy, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Organ odwoławczy zauważył, że powołany art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje na dwie sytuacje, których wystąpienie stanowi podstawę do zwiększenia dopuszczalnej normatywnej powierzchni zajmowanego lokalu, przy czym ocena przesłanek jest zróżnicowana. O ile bowiem w przypadku zamieszkiwania w danym lokalu osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim powierzchnia normatywna zawsze ulegnie zwiększeniu, o tyle jej zwiększenie z powodu wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju jest uzależnione od tego, czy dana osoba zamieszkuje sama czy też z rodziną.
W tej mierze Kolegium wskazało, że organ I instancji pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. wezwał stronę do zgłoszenia się celem dostarczenia zaświadczenia od lekarza potwierdzającego fakt poruszania się na wózku inwalidzkim. Strona przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia 25 stycznia 2016r. z którego wynika, że pacjentka ma trudności z poruszaniem się oraz że wskazany jest wózek inwalidzki w codziennym życiu.
Kolegium nadmieniło, że w aktach sprawy znajduje się zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne, z treści którego wynika, że strona w dniu 25 grudnia 2015r. uzyskała od lekarza zlecenie na wyrób medyczny w postaci wózka inwalidzkiego ręcznego (grupa P nr 127 załącznika do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2013r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (tekst jedn. Dz. U. z2013r., poz. 1565).
Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji przeprowadził w dniu 27 stycznia 2016r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony. Z kwestionariusza wywiadu wynika, że strona w mieszkaniu poruszała się o własnych siłach oraz że w mieszkaniu strony brak było wózka inwalidzkiego. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że strona nie porusza się na wózku inwalidzkim, a zatem brak jest podstaw do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2. Stąd też, organ I instancji przyjął, że w tym przypadku powierzchnia normatywna wynosi 35m2 i zaskarżoną decyzją odmówił przyznania stronie wnioskowanego dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczone kryterium powierzchni zajmowanego mieszkania.
Jednocześnie Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przesłanką uprawniającą do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2 jest poruszanie się na wózku inwalidzkim przez osobę zamieszkującą w lokalu mieszkalnym, przy czym do uznania, że osoba "porusza się na wózku inwalidzkim" niezbędne jest potwierdzenie powyższego elementu faktycznego. Tymczasem w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona nie posiada wózka inwalidzkiego.
Kolegium nadto zauważyło, że załączony do wniosku druk zlecenia na zaopatrzenie w wyrób medyczny, który sporządza się w celu uzyskania refundacji wyrobów medycznych jest niekompletny. W szczególności brak jest na nim potwierdzenia zlecenia na refundacji przez [...] Odział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia (delegatura w C.), brak jest dowodu zakupu wyrobu medycznego oraz brak jest potwierdzenia złożenia tego wniosku w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C..
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w przedmiotowej sprawie prawidłowo przyjął, że powierzchnia normatywna mieszkania wynosi 35 m2. Stosując przelicznik 30 % powierzchni, dodatek mieszkaniowy przysługiwałby stronie, jeżeli powierzchnia użytkowa mieszkania nie przekroczyłaby 45,50 m2, co wynika z wyliczenia: 35 m2 x 130 % = 45,50 m2. Ustalono, że w badanym przypadku powierzchnia użytkowa lokalu jest większa od ustalonego normatywu o 15,30 m2. Z kolei stosując przelicznik z art. 5 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługiwałby stronie, jeżeli powierzchnia użytkowa mieszkania nie byłaby większa niż 52,50 m2 (35 m2 x 150 %), a udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej mieszkania nie przekroczyłby 36,48 m2 (60,80 m2 x 60 %).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca J.G. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem dołączonych do skargi dowodów. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w związku z postępującą chorobą kończyn dolnych wózek inwalidzki jest jej niezbędny oraz zarzuciła Kolegium, że nie ustalił z wymaganą starannością stanu faktycznego. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 07 stycznia 2016r. uzyskała w Narodowym Funduszu Zdrowia potwierdzenie uprawniające do nabycia wózka inwalidzkiego, a w dniu 10 marca 2016 r. odebrała wózek osobiście ze sklepu w M. Do skargi skarżąca załączyła zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne z dnia 25 grudnia 2015 r. oraz fakturę VAT [...] z dnia 10 marca 2016 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
Obowiązująca ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966) w art. 2, art. 5 do 7 reguluje zasady przyznawania i wypłacania dodatków mieszkaniowych osobie spełniającej łącznie dwa kryteria - powierzchniowe i dochodowe. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.
Sąd nie widzi potrzeby ponownego, szczegółowego opisywania stanu faktycznego oraz przytaczania treści wszystkich przepisów wspomnianej ustawy, albowiem kwestie te prawidłowo zostały opisane w wyżej naprowadzonej już decyzji organu odwoławczego.
Wskazać należy, że art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, iż normatywna powierzchnia uprawniająca do uzyskania dodatku mieszkaniowego dla jednej osoby nie może przekraczać 35 m2. W niniejszej sprawie powierzchnia ta jest przekroczona, gdyż strona skarżąca będąca osobą niepełnosprawną zajmuje lokal o powierzchni 60,80 m2 podczas, gdy dopuszczalna powierzchnia dla takiej jednoosobowej rodziny – w stanie faktycznym istniejącym na dzień wydania skarżonej decyzji - wynosi 45,50 m2. Zasadnie zatem uznano, że dodatek mieszkaniowy - na podstawie powołanego przepisu - nie przysługuje.
Jak już wcześniej wskazano, powierzchnię, o której mowa w powołanym wyżej przepisie - zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Podkreślić należy, że przepis ten zezwala na powiększenie powierzchni mieszkalnej nie z tytułu samej niepełnosprawności osoby zamieszkującej w lokalu, ale tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku lub gdy niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego okoliczność faktyczną w postaci wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, może ustalić jedynie na podstawie orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Natomiast określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju", o którym mowa w art. 5 ust. 3 powołanej ustawy będzie miało zastosowanie tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego pojęcia oznacza, że jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Ten warunek nie jest spełniony w niniejszej sprawie, albowiem strona zamieszkuje sama w 4 izbowym mieszkaniu (nie musi dzielić pokoju z innymi osobami).
Inną przesłanką uprawniającą do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2 jest poruszanie się na wózku inwalidzkim przez osobę zamieszkującą w lokalu mieszkalnym, przy czym do uznania, że osoba "porusza się na wózku inwalidzkim" niezbędne jest potwierdzenie powyższego elementu faktycznego. Tymczasem w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona nie posiada wózka inwalidzkiego.
Poza sporem pozostaje, że w dniu w dniu 29 grudnia 2015 r., tj. w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek oraz w toku postępowania toczącego się przed organami administracyjnymi i zakończonego w dniu 01 marca 2016 r. wydaniem zaskarżonej decyzji, strona skarżąca nie posiadała wózka inwalidzkiego. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 27 stycznia 2016 r. wynika, że strona w mieszkaniu poruszała się o własnych siłach oraz że w mieszkaniu strony brak było wózka inwalidzkiego. Skarżąca powyższe ustalenia faktyczne potwierdziła w skardze dokumentując zakup wózka inwalidzkiego w dniu 10 marca 2016 r.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne prawidłowo uznały, że podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności dotyczące trudnej sytuacji życiowej strony nie mogły zostać uwzględnione w ramach przedmiotowego postępowania, gdyż ustawa o dodatkach mieszkaniowych określa sztywne zasady ich przyznawania a podniesione w odwołaniu i skardze okoliczności nie stanowiły w myśl ustawy podstawy do wyłączenia tych zasad.
Na marginesie godzi się zauważyć, że nawet w przypadku gdyby strona dysponowała wózkiem inwalidzkim już w trakcie trwania postępowania administracyjnego, to i tak zapadła by decyzja o tej samej treści. Mianowicie z uwagi na udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu przekraczający w wypadku mieszkania skarżącej 60% powierzchni użytkowej lokalu (powierzchnia mieszkania 60,8 m², a powierzchnia pokoi i kuchni 48,5 m²), powierzchnię zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 1 omawianej ustawy można zwiększyć jedynie o 30%, a zatem do 45,5 m². Zwiększając tą powierzchnię o kolejne 15 m² z tytułu poruszania się na wózku inwalidzkim otrzymujemy maksymalną, dopuszczalną przez ustawę powierzchnię 60,5 m². Skoro zatem – w myśl przepisów omawianej ustawy - dopuszczalna powierzchnia lokalu (przy zastosowaniu wszystkich możliwych przywilejów zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych) może wynosić w przypadku strony skarżącej 60,5 m², to fakt, że zamieszkuje ona w mieszkaniu o większej powierzchni użytkowej 60,8 m² - w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa – zawsze będzie powodował niemożność uzyskania przez skarżącą tego świadczenia.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.
Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.