Uzasadnienie
1 U Z A S A D N I E N I E
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r., na podstawie m. in. art. 18 i art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przyznał H. P. zasiłek celowy w związku z wystąpieniem strat popowodziowych w kwocie 10.000 zł (na remont łazienki 4.300 zł i na remont piwnicy 5.700 zł), natomiast odmówił przyznania zasiłku celowego na zwrot wydatków poniesionych na remont budynku mieszkalnego, wskazując w osnowie decyzji, że strona z własnych środków dokonała tegoż remontu, w związku z czym szkoda została naprawiona w całości, a koszty pokryto z zasiłku celowego w kwocie 20.000 zł oraz ze środków własnych.
Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnieśli I. P. i H. P. Ponowili w nim wniosek z [...]r. o przyznanie kwoty 12.964 zł na pokrycie dodatkowych kosztów remontu, odbiegających od przyznanych zasiłków. Wskazali, że twierdzenie o naprawieniu szkody jest "niesłuszne", a faktury, które dołączyli na dowód poniesionych wydatków, zostały opłacone nie z zasiłków, a w wyniku pomocy rodziny, która też pomagała robocizną w usuwaniu skutków powodzi. Błędne oszacowanie strat wynikło z umiaru w sporządzaniu kosztorysu i przekonania, że pomoc nie może przekroczyć 20.000 zł albo wynosić 100.000 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., na mocy m. in. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, następnie przybliżył stan prawny mający zastosowanie w sprawie. Wskazał, że po myśli art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, przy czym zgodnie z art. 40 tej ustawy również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), w tym wskutek klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), a w takim wypadku może on być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Powołując się na ustalone zasady pomocy w usuwaniu skutków powodzi, jaka miała miejsce w roku 2010 organ podał, iż gwarantowano w nich kwotę zasiłków w wysokości nie wyższej niż 6.000 zł. Natomiast pomoc na remont lub odbudowę budynku (lokalu) mieszkalnego nie mogła przekroczyć 20.000 zł, gdy osoba uprawniona nie przewidziała większych wydatków i zrezygnowała z wyceny kosztów dokonanej przez osoby wyznaczone przez wojewodę, albo 100.000 zł, gdy starty były wyższe i szacunku ich dokonywały te osoby.
Decyzja w tej materii wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które winno uwzględniać interes obywatela, interes społeczny i posiadane przez organ środki. Odwołujący się uzyskali wcześniej pomoc w kwocie 20.000 zł, oraz zakwestionowaną decyzją w kwocie 10.000 zł. W świetle zaspokojenia zgłoszonej potrzeby w kwocie 12.694 zł z własnych środków, przyznanie żądanego świadczenia przeczyłoby, w ocenie organu, celom pomocy społecznej i byłoby nieuzasadnione. Rzeczywiste wyższe koszty naprawy domu nie motywują żądania dalszego zasiłku wobec zgłoszenia potrzeby pomocy w tym zakresie pierwotnie w mniejszym rozmiarze i naprawy uszkodzeń. Organ wywiódł, iż pomoc społeczna nie ma charakteru odszkodowawczego. Dlatego odwołania nie uwzględnił.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wnieśli I. P. i H. P.. Wyrażając niezadowolenie z zapadłych w sprawie administracyjnej rozstrzygnięć, wskazali, że sporządzając kosztorys prac związanych z usunięciem skutków powodzi nie mieli świadomości tego, że pomoc może być udzielona w wysokości wyższej niż 20.000 zł (uważali, że kwotami możliwymi do uzyskania są 20.000 lub 100.000 zł), nadto że potem zmienią się ceny materiałów i robocizny. W konsekwencji czego przyznana kwota nie wystarczyła na remont. Wykonali go kosztem pomocy sąsiadów i rodziny. Własnych środków nie posiadali, bowiem są emerytami. Wytknęli jednocześnie zaniedbania w zakresie zabezpieczenia przeciwpowodziowego. Na rozprawie skarżący podał, iż rozmiar zalania i pora roku wymusiły szybkie prowadzenie prac, nadto że dokumentów na udzielone pożyczki i zapłatę za robociznę nie posiada.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Gdy zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy ową kontrolę legalności przeprowadza także z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną tamże podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
Rozpatrywane w sprawie żądanie (przyznania świadczenia pomocowego) wynika z przepisów cytowanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przeto analizując zgodność z prawem zapadłych w sprawie decyzji należy mieć na uwadze przede wszystkim generalne reguły w jej przepisach zwarte. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zatem po pierwsze pomoc społeczna nie służy pokryciu wszelkich strat z danego tytułu, bo nie ma charakteru odszkodowawczego, ani nie ma na celu zaspokojenia wszelkich potrzeb, gdyż nie stanowi źródła utrzymania, po wtóre żądanie musi się mieścić w opisanych wyżej ramach generalnych, po trzecie może być uwzględnione w formach przywdzianych ustawą, wreszcie rozstrzygnięcie winno uwzględniać charakter pomocy, w tym kryterium subiektywne (interes wnioskodawcy) i obiektywne (interes społeczny, w tym możliwości organów). Dochodzona w sprawie pomoc mogła być przyznana jedynie w ramach zasiłku celowego. Bowiem zgodnie z regulacją zawartą w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym w takim wypadku przyznanie go następuje niezależnie do dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Powódź niewątpliwie jest klęską żywiołową. W niniejszej sprawie doznanie straty w jej wyniku nie jest przedmiotem sporu, toteż nie ma potrzeby wywodzenia w tej materii. Chodzi w niej bowiem o zasadę przyznania świadczenia. Jest też poza sporem fakt, że na ten sam cel skarżący już wcześniej uzyskali pomoc w kwocie 20.000 zł, jak też okoliczność, że strata została pokryta, gdyż budynek w zakresie objętym przedmiotowym żądaniem został naprawiony przed jego zgłoszeniem. W takiej sytuacji trudno mówić o potrzebie wymagającej udzielenia pomocy. Taka bowiem nie istnieje, a w istocie skarżący domagają się wyrównania wydatków, jakie ponieśli na naprawę uszkodzeń. Wydatki te sprowadzają się do zwrotu uzyskanych pożyczek na materiały remontowe i robociznę. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pomoc społeczna nie jest instytucją mającą na celu niwelowanie na przykład zaległości czynszowych, czy zaciągniętych kredytów itp. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 1998 r., sygn. I SA 1147/97, niepublikowanym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. 4 SA/Ka 1005/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 25 marca 2009 r., sygn. III SA/Kr 739/08, publikowanych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd w obecnym składzie w pełni te poglądy podziela. Obowiązujące przepisy akcentują wyraźnie cel pomocy społecznej, jakim jest zaspokojenie potrzeb bieżących, a więc aktualnych wydatków, nie zaś zaległości, które zatem nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej. Argumentacji skarżących nie można odmówić realizmu, jednakowoż w okolicznościach sprawy, w których nic nie stało na przeszkodzie żądaniu większej pomocy pierwotnie, jak też sporządzenia fachowej wyceny, nie mogą odnieść skutku podawane przez skarżącego: potrzeba szybkiego wykonania prac i podwyżki cen. Nie uzasadniają wszak przyznania dalszej pomocy na cel już zrealizowany. Nie ma też znaczenia, że skarżący uzyskali pomoc rodziny, czy sąsiadów, gdyż pomoc społeczna pełni jedynie charakter subsydiarny w stosunku do obowiązków wnioskodawców. W jaki sposób oni realizują ten obowiązek, jest już rzeczą obojętną dla organu orzekającego.
Tym bardziej, że skarżący na te okoliczności nie zaprezentowali żadnych dowodów. Zatem zasadna jest konkluzja organu, że potrzeba została zrealizowana przy wykorzystaniu własnych środków, co jest zwrotem niekoniecznie określającym zasoby pieniężne, a co wyklucza przyznanie żądanego świadczenia. W ocenie Sądu działanie skarżących można byłoby określić jako ocierające się o obejście regulacji uzależniających uzyskanie zasiłku wyższego niż 20.000 zł od pozytywnej fachowej opinii, a takie postępowanie nie zasługiwałoby na aprobatę.
W konsekwencji czego skarga nie zdołała podważyć legalności zaskarżonej decyzji, zatem podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 P.p.s.a.