Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) odmówił A.K. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w tej ustawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca wykonywała w okresie wojny pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania, zatem praca ta nie była połączona z wysiedleniem i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r., utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję własną. Podniósł, że A.K. pracowała w miejscowości K., oddalonej od jej stałego miejsca zamieszkania o około 11 km., wobec tego nie można mówić o represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach, w wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez A.K., wyrokiem z dnia 13 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 823/10 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ administracji nie przeprowadził czynności dowodowych w zakresie ustaleń dotyczących wysiedlenia skarżącej i wywiezienia jej do miejsca wykonywania przez jej matkę pracy przymusowej. Sąd podkreślił, że organ zaniechał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o przesłuchanie skarżącej w trybie art. 86 K.p.a., a także przesłuchania wskazanych przez nią osób w charakterze świadków.
Wobec tego nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym przede wszystkim nie dokonał ustaleń w zakresie tego, czy nastąpiła utrata więzi skarżącej z otoczeniem i rodziną wskutek jej wywiezienia do innej miejscowości, a więc czy miała miejsce deportacja skarżącej.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...]r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazał między innymi, że w celu wykonania zaleceń zawartych w wyroku WSA, przeprowadził dowód z przesłuchania strony oraz świadka, którego strona wskazała w piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, tj. A.D. Organ podniósł, że nie mógł przeprowadzić dowodu z przesłuchania świadka M.F. z uwagi na jej stan zdrowia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.K. – reprezentowana przez pełnomocnika – wniosła o uchylenie powyższej decyzji. Zarzuciła, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej przez uznanie przez organ, że wywiezienie w 1942 r. do robót przymusowych matki skarżącej wraz z piątką dzieci z R. do wsi K., nie było deportacją w rozumieniu ustawy, czyli nie było wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.
Ponadto podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zarzut niezastosowania art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak dogłębnej analizy okoliczności sprawy i szczegółowych ustaleń, tj. twierdzenie w jednym miejscu, że wywiezienie miało miejsce na odległość kilku kilometrów, w innym miejscu, że na odległość 10 km, a w jeszcze innym - 11 km., z pominięciem wskazania, w jaki sposób ustalono te odległości.
Organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniosła o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...]r. o odmowie przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą z dnia 31 maja 1996 r.
W ramach oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślenia przede wszystkim wymagało, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie, stanowiła już przedmiot oceny sądowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 13 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 823/10 uwzględnił poprzednią skargę A.K. i uchylił wcześniejszą decyzję wyżej wymienionego organu administracji.
Wobec tego uwzględnić należało, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Natomiast w treści wyżej wymienionego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym przede wszystkim nie dokonał ustaleń w zakresie tego, czy nastąpiła utrata więzi skarżącej z otoczeniem i rodziną wskutek jej wywiezienia do innej miejscowości, a więc czy miała miejsce deportacja skarżącej.
Wobec tego, w cytowanych motywach wyroku, Sad zawarł wytyczne dotyczące konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o przesłuchanie skarżącej w trybie art. 86 K.p.a., a także przesłuchanie wskazanych przez nią osób w charakterze świadków.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ administracji przesłuchał skarżącą w charakterze strony oraz dopuścił dowód z przesłuchania świadków; M.F. i A.D. Następnie spośród wymienionych świadków przesłuchał tylko A.D. – wezwanego w tym celu do siedziby Urzędu Miasta B. i zaniechał przesłuchania M.F. – wezwanej na ten sam adres - poprzestając na dokonaniu adnotacji, że według oświadczenia strony, świadek nie stawiła się z powodu ciężkiej choroby.
W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić zatem należało, że w zakresie wykonania cytowanych wskazań Sądu, nie czyni zadość obowiązkom organu, przeprowadzenie wyżej wymienionych czynności. Przede wszystkim bowiem organ administracji był zobowiązany do ustalenia, czy choroba świadka M.F. uniemożliwia jej przesłuchanie w miejscu zamieszkania – w R., skoro nie była w stanie stawić się w Urzędzie Miasta B. Dopiero brak możliwości odebrania od niej zeznań w miejscu jej pobytu – spowodowany stanem zdrowia – uzasadnia w stwierdzonych wyżej okolicznościach sprawy, odstąpienie organu administracji od przeprowadzenia czynności nakazanej w wytycznych Sądu dotyczących dalszego postępowania.
W związku z tym, przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Jednocześnie organ administracji dopuścił się naruszenia art. 7 Kpa, regulującego jedną z podstawowych zasad postępowania, zgodnie z którą organy administracji przy rozpatrywaniu spraw, zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych.
Ponadto doszło do naruszenia przy wydaniu decyzji, art. 77 § 1 K.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący oraz dokładnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego zarówno z własnej inicjatywy, jak i z uwzględnieniem prawa strony do uczestnictwa w postępowaniu poprzez zgłaszanie wniosków dowodowych.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zaniechanie wykonania przez organ administracji wymienionych wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stanowi istotne naruszenie art. 153 P.p.s.a. oraz przepisów postępowania administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ administracji czynności dowodowe i ustalenia w sprawie, dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia.
Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni powyższe wskazania w zakresie niewykonania wytycznych wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2011 r. Po przeprowadzeniu wymienionych czynności, organ wyda decyzję i wskaże w uzasadnieniu rozstrzygnięcia istotne oceny i ustalenia w sprawie i określi – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a. sw