Uzasadnienie
Wójt Gminy H. (dalej "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia[...] nr [...] odmówił przyznania G. B. (dalej "strona", "strona skarżąca") świadczenia wychowawczego na dziecko K. B., 2. przyznał stronie świadczenie wychowawcze na dziecko Z. B. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 – dalej "ustawa"), świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Na podstawie wniosku złożonego w dniu 11 sierpnia 2018 r. przez stronę oraz przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 1.503,15 zł.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji w części pkt 1 dotyczącej odmówienia jej świadczenia wychowawczego na syna K. B. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zarzuciła naruszenie art. 3 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię, a także naruszenie art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. przez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniosła, że organ pierwszej instancji podjął decyzję na podstawie zaświadczenia o wysokości zarobków pracodawcy jej męża za marzec 2017 r. Zauważyła, że wskazane zaświadczenie dotyczy jednego miesiąca, a nie 12 miesięcy i nie oddaje faktycznego stanu rodzinnych dochodów. Wskazała, że jej mąż w styczniu 2017 r. nie był zatrudniony, a w sierpniu 2017 r. przebywała na urlopie bezpłatnym.
Ponadto wskazała, że termin pomiędzy wszczęciem postępowania, a wydaniem decyzji uniemożliwił jej złożenia wyjaśnień w sprawie, gdyż zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie i decyzję strona otrzymała tego samego dnia. Zakwestionowała prawidłowość ustalenia dochodu w rodzinie. Uznała za krzywdzące i niezgodne z prawem wliczenie do dochodu rodziny diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych otrzymywanych przez jej męża. W tym zakresie powołała się w na wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 147/11 i z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 9/11 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] sygn. akt [...] i Sądu Apelacyjnego z dnia [...] sygn. akt [...] Zdaniem strony organ pierwszej instancji nie odniósł się rzetelnie w szczególności do treści umowy o pracę jej męża z dnia 1 lutego 2017 r. i do zapisów tejże umowy dotyczących warunków zatrudnienia.
W konsekwencji bezpodstawnie wliczył do dochodu rodziny otrzymywane przez męża strony diety z tytułu podróży służbowych oraz ryczałty za noclegi, co miało wpływ na błędne wyliczenie dochodu na członka rodziny.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej organ odwoławczy lub Kolegium) zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, co też organ pierwszej instancji uczynił.
Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Opisując ustalenia poczynione w sprawie Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K. B. oraz przyznał świadczenie wychowawcze na kolejne dziecko Z. B. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
Odnosząc się do stanu prawnego Kolegium wskazało, że podstawę materialno-prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851). Podkreśliło, że świadczenie wychowawcze nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym, możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane. Przytoczyło brzmienie art. 5 ustawy wskazując komu przysługuje świadczenie wychowawcze i jakie są warunki przyznawania wskazanego świadczenia. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 pkt. 1 ustawy, dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Natomiast - zgodnie z art. 2 pkt. 2 ustawy - dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.Opisało, co stanowi dochód w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych(art. 3 pkt. 1 u.ś,r,). Dalej wyjaśniło sposób ustalenia dochodu w przypadku utraty/uzyskania dochodu przez członka rodziny (art. 7 ustawy) akcentując, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). Stwierdziło, że zgodnie z art. 2 pkt. 20 lit.c ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowaną uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Odnosząc się do stanu faktycznego Kolegium stwierdziło, że w dniu 11 sierpnia 2017 r. strona złożyła w organie pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: K. B. oraz Z. B. na okres zasiłkowy 2017/2018. Zatem do dochodu rodziny należało wliczyć dochody osiągnięte w roku 2016 z uwzględnieniem dochodów utraconych i uzyskanych. Rodzina składa się z 4 osób: strony, jej męża oraz dwójki dzieci.
W wyliczeniu dochodu rodziny organ pierwszej instancji ustalił, iż w przypadku strony nastąpiła utrata dochodu w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Także dochód męża strony za 2016 r. został uznany za utracony. Natomiast organ uznał, iż w marcu 2017 r. czyli po roku bazowym nastąpiło uzyskanie dochodu przez męża strony spowodowane uzyskaniem zatrudnienia od dnia 1 lutego 2017 r. na postawie umowy o pracę w firmie A Kolegium wskazało, że algorytm obliczenia dochodu przedstawia się następująco dochód męża strony za miesiąc marzec 2017 r. z tytułu zatrudnienia w firmie wyniósł 6012,60zł. Na dochód ten składa się wynagrodzenie za pracę w wysokości 1534,20 zł (przychód 2299,00 zł - koszty uzyskania dochodu w wysokości 139,06 zł - składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 315,20zł., - składka na ubezpieczenie społeczne w wysokości 178,54 zł., - podatek należny w wysokości 132,00 zł.) oraz diety wypłacone kierowcy transportu zagranicznego w wysokości 4478,40 zł. Wyliczenie dochodu na osobę w rodzinie obrazuje równanie: 6012,60 zł: 4 = 1503,15 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy.
Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie kwestia sporną jest ustalenie organu pierwszej instancji, iż do dochodu rodziny należy doliczyć diety z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju jakie otrzymał mąż strony w miesiącu marcu 2017 r. Wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c u.s.r., dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962).
Zauważyło, że zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu "należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą" stanowią dochód, ale wyłącznie "w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 i 1662)" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. IV SA/Gl 469/14).
Materiał dowodowy przedmiotowej sprawy zawiera zaświadczenie pracodawcy męża strony z dnia 5 stycznia 2018 r., w którym wskazano, że jej mąż jest zatrudniony w firmie i nadal otrzymuje diety, a nadto zostały mu wypłacone należności ze stosunku pracy z tytułu podróży zagranicznych w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji zasadnie doliczył do dochodu rodziny strony wykazaną przez pracodawcę jej męża kwotę w wysokości 4478,40 zł stanowiącą należność ze stosunku pracy z tytułu podróży zagranicznych w miesiącu marcu 2017 r. Jednocześnie wskazało, że organ pierwszej instancji prawidłowo przedstawił matematyczne wyliczenie dochodu rodziny oraz podał źródła jego uzyskania przez członków rodziny, dokonując obszernego wyjaśnienia w tym zakresie.
Odnosząc się do postawionego w odwołaniu stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 147/11 dotyczącego doliczenia do dochodu rodziny otrzymanych diet z tytułu podróży służbowych - Kolegium wskazało, że w pełni podziela odmienne stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 206/16, w którym Sąd stwierdził, iż diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju.
Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania stronie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko była zasadna ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, wynikającego z treści art. 5 ust. 3 ustawy. Podkreśliło, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje uprawnienia dla organu pierwszej instancji do przyznania świadczenia wychowawczego w drodze uznania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Kolegium strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 K.p.a. poprzez odstąpienie od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez odstąpienie od zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całości materiału dowodowego w niniejszej sprawie, błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, polegający na przyjęciu, że mąż strony skarżącej, w związku z pracą w charakterze kierowcy w transporcie międzynarodowym otrzymuje należności ze stosunku pracy jako osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywająca czasowo za granicą w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, gdy tymczasem trudno uznać, że przebywa on czasowo za granicą, a także naruszenie art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z gwarantowanymi w tych przepisach prawami.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jako naruszającej prawo ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko prezentowane wcześniej w odwołaniu wskazując, że organy odstąpiły od wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto nie rozważyły w sposób należyty wszystkich okoliczności, a w konsekwencji załatwiono sprawę z naruszeniem słusznego interesu strony. W ocenie strony skarżącej odstąpiono od zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całości materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Zauważyła, że wysokość diety otrzymywanej przez jej męża jest niższa od diet określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, co nie byłą przedmiotem ustaleń organu.
Dalej odnosząc się do treści art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP podkreśliła, że wątpliwości związane z interpretacją ustawy winny być interpretowane w taki sposób, by nie dochodziło do naruszeń zasad przyznawanych i gwarantowanych przez Konstytucję.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego.
Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny postępowania administracyjnego oraz wydanej w jego wyniku decyzji według powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy H. z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania stronie skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko K. B., oraz przyznał stronie świadczenie wychowawcze na dziecko Z. B. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w wysokości 500.00 zł miesięcznie
Kolegium uznało, że obliczając dochód, od którego zależy przyznanie wnioskowanego świadczenia organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił dochód męża strony z marca 2018 r. z tytułu zatrudnienia w firmie A Kolegium w wysokości 6012,60 zł, na który składa się wynagrodzenie za pracę w wysokości 1534,20 zł (przychód 2299,00 zł - koszty uzyskania dochodu w wysokości 139,06 zł - składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 315,20zł., - składka na ubezpieczenie społeczne w wysokości 178,54 zł., - podatek należny w wysokości 132,00 zł.) oraz diety wypłacone kierowcy transportu zagranicznego w wysokości 4 478,40 zł. Wyliczenie dochodu na osobę w rodzinie obrazuje równanie: 6012,60 zł: 4 = 1503,15 zł.
Strona skarżąca kwestionowała wliczenie do dochodu rodziny diet wypłaconych jej mężowi z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju w kwocie 4 478,40 zł bowiem stanowi ona rekompensatę zwiększonych kosztów utrzymania.
Przechodząc do stanu prawnego sprawy Sąd wskazuje w pierwszej kolejności trzeba wskazać na przepisy regulujące kwestie materialnoprawne, tj. przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej "ustawa"), która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia - art. 4 ust. 3 ustawy. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie - art. 5 ust. 1 ustawy, przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł (art. 5 ust. 4 ustawy).
Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie trzeba wskazać na art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952), który zawiera definicję legalną dochodu. Zgodnie z tym przepisem prawnym dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W przypadku tej ostatniej kategorii dochodów ustawodawca wyspecyfikował rodzaje dochodów wchodzące w jej zakres; pośród nich wymienił należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, 2138 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60 i 962).
W świetle dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej został zatrudniony jako kierowca na podstawie umowy o pracę w firmie A od 21 lutego 2017 r. na czas nieokreślony, co wynika zarówno z umowy o pracę (karta 16 akt adm.) jak i zaświadczenia pracodawcy z dnia 2 grudnia 2017 r. (karta 49 akt adm.) i pobierał w marcu 2017 r. oprócz wynagrodzenia za pracę dietę z tytułu podróży poza granicami kraju, co wynika z zaświadczeń wystawionych przez pracodawcę w dniu 9 listopada 2017 r. (karty 39 i 53 akt adm.).
Jak wynika z przybliżonych wyżej przepisów prawa materialnego w przypadku świadczenia wychowawczego przyznawanego na pierwsze dziecko istotne jest spełnienie kryterium dochodowego. Sąd stwierdza, że prawidłowo organy oceniły, że diety podlegają wliczeniu do dochodu. W tym zakresie wyjaśnić należy, że w kwestia diet z tytułu podróży poza granicami kraju istniała przez kilka lat rozbieżność w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Aktualnie jednak kwestia ta nie budzi już wątpliwości ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2410/15 (dostępne CBOSA) zajął jednoznaczne stanowisko, akceptujące wykładnię przepisów zaliczającą diety do dochodu na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i szczegółowo je uzasadnił. Mając powyższe na względzie Sąd w kolejnym fragmencie wywodu odwoła się do poglądów prezentowanych w tej kwestii w przywołanym wyroku NSA, które w związku z odesłaniem ustawowym znajdą zastosowanie również w przypadku wyliczenia dochodu dla celów stwierdzenia, czy zostało spełnione kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczenia wychowawczego.
Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że: "Z art. 3 pkt 1 ustawy, zawierającego ustawową definicję dochodu, wynika między innymi, że dochód stanowią zarówno wskazane w tej regulacji przychody podlegające opodatkowaniu (lit. a, b), jak i wymienione w ustawie (pkt c) dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, do których w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawodawca zaliczył należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Do wymienionych w tym przepisie składników dochodu rodziny zaliczyć tym samym trzeba również diety wypłacone kierowcom transportu międzynarodowego z tytułu podroży służbowej poza granicami kraju, jako należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przebywających czasowo za granicą, które uzyskane zostały w określonej wysokości, w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju i nie podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.).
Zaznaczyć trzeba, że pojęcie należności ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jest pojęciem szerszym od przychodów ze stosunku pracy w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a tej ustawy, wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika, do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust.
13. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że przedmiotowe zwolnienie jest limitowane wysokością diet i innych należności za czas podróży służbowej, wynikającą z określonych przepisów regulujących wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych dla kwestii zaliczenia diet do dochodu istotna jest również wysokość owej należności i do dochodu niepodlegającego opodatkowaniu wlicza się jedynie należności odpowiadające równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalone dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej. Dietę w takiej właśnie wysokości, jak ustalono w postępowaniu administracyjnym, uzyskał mąż skarżącej kasacyjnie, wykonując pracę poza granicami kraju jako kierowca.
Kwestię diet przysługujących kierowcom wykonującym przewóz drogowy reguluje art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, wedle którego kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 ustawy Kodeks pracy. Wskazane przepisy Kodeksu pracy dotyczą natomiast warunków wypłacania pracownikowi należności z tytułu podróży służbowej oraz ustalania diet. Niewątpliwie zatem należności w postaci diet za czas podróży służbowej mieszczą się w pojęciu "należności ze stosunku pracy", gdyż uzyskiwane są w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju.
Odnotować jeszcze trzeba, że na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), zwane dalej rozporządzeniem, regulujące wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, do którego odsyłają regulacje art. 775 § 3-5 Kodeksu pracy i które odnosi się do dochodów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety oraz zwrot kosztów.
W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, podczas gdy zwrot kosztów, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia, odnosi się do kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów, innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Zauważenia więc wymaga, że to koszty, o których mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia, a nie diety, jak podnosi skarżąca kasacyjnie, stanowią należności przeznaczone na realizację zadania służbowego. Na podstawie § 12 pkt 1 rozporządzenia, który dotyczy czasu podróży zagranicznej, przyjąć natomiast należy, że okres liczony od chwili przekroczenia granicy państwowej w drodze za granicę do chwili jej przekroczenia w drodze powrotnej do kraju odpowiada "czasowi przebywania poza granicami kraju".
Uznać w związku z tym trzeba, że przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, odpowiada w pełni wskazanemu w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy "przebywaniu czasowemu za granicą". Dodać jeszcze można, że ustawodawca nie wskazał w tym przepisie, że przebywanie czasowe za granicą ma wiązać się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy.(...)
W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania poglądu o uznaniu diety - przysługującej kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - za składnik dochodu rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy. (...) Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje zaprezentowaną w orzecznictwie argumentację, wedle której w ramach założeń ustawy zostało przyjęte, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł. Z tego powodu, przy ustalaniu znaczenia pojęć dochodu i należności ze stosunku pracy, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, niezasadne jest odwoływanie się wprost do analogicznych pojęć na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym w kontekście zwolnień przedmiotowych.
Natomiast, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy" winno się traktować równie szeroko, przyjmując, że są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy. Skoro ustawodawca literalnie włączył do pojęcia dochodu również przychody nieopodatkowane, to bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, że należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. W orzecznictwie słusznie też zauważono, że przepisy prawne nie dają podstaw do ograniczenia pojęcia dochodu w rozumieniu ustawy wyłącznie do przysporzeń w rozumieniu przepisów podatkowych. Dochód, o jakim mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, służy bowiem nałożeniu na podatnika obciążenia daniną publiczną.
Inaczej jest w przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji nie chodzi o pozbawienie osoby części jej dochodów przez władzę publiczną, lecz o ograniczenie zakresu świadczonej pomocy, w sposób wynikający z kryterium dochodowego przyjętego przez prawodawcę (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 956/16, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)".
Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7 i 77 K.p.a. oraz błędów w ustaleniach faktycznych uznać należy je za chybione. Materiał dowodowy został prawidłowo zebrany przez organy i oceniony w sposób dostateczny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zauważyć należy, że przepis ten nakłada na państwo obowiązek uwzględnienia dobra rodziny w polityce społecznej i gospodarczej. Na podstawie tego przepisu jednostka nie ma jednak indywidualnych roszczeń wobec państwa. Regulacja ta ma natomiast istotne znaczenia przy tworzeniu prawa. Naruszenie konstytucyjnego przepisu o zadaniach polityki państwa może bowiem nastąpić, gdy to ustawodawca niewłaściwie zinterpretował przepis Konstytucji, który wyznacza cel czy zadanie władzy publicznej (por. wyrok TK z 4 kwietnia 2001 r., sygn. K 11/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 54).
Celem świadczeń wychowawczych jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu samo zróżnicowanie uprawnień do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (w rozumieniu przyjętym w ustawie) w zależności od wysokości uzyskiwanego przez rodzinę dochodu nie narusza art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
Wobec powyższego odmowa przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko była zasadna.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.