Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., A. D., powołując się na wcześniejszą korespondencję wyjaśnił, że wnosi o przyznanie usług opiekuńczych i uzupełnia ten wniosek o przyznanie też przewodnika dla niewidomego. W takim rozszerzonym kształcie Kolegium przekazało ten wniosek Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. – postanowieniem z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. Nr 115 z 2008 r., poz. 728 ze zm.) oraz art. 104 kpa odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na dofinansowanie do przewodnika dla osoby niewidomej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przyznanie żądanej pomocy nie jest możliwe, ponieważ nie stanowi to celu pomocy społecznej. Poinformowano też stronę o możliwości wystąpienia do Polskiego Związku Niewidomych o uzyskanie pomocy świadczonej przez wolontariuszy.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Kolegium uznało, że wniosek strony obejmuje potrzebę stanowiącą "koszyk usług" oferowanych przez Polski Związek Niewidomych. Dlatego też strona powinna wykorzystać własne środki i możliwości w celu realizacji tych potrzeb. Jednocześnie dochód strony znacznie przekracza kryterium ustawowe, a nie występuje w sprawie szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 41 cyt. ustawy.
W organie odwoławczym A. D. wniósł skargę ustnie do protokołu, powołując się na swoją niepełnosprawność.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej odrzucenie lub oddalenie. Poza powieleniem treści motywów w zaskarżonej decyzji organ ten powołał się na okoliczności ujawnione po jej wydaniu, a wskazujące, że skarżący samodzielnie funkcjonuje w środowisku, a nawet występował o pokrycie kosztów kursu prawa jazdy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności, wobec wniosku organu odwoławczego, należy stwierdzić brak podstaw do odrzucenia skargi.
Skarga wniesiona w warunkach przewidzianych w art. 46 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270 ze zm.), określonego dalej jako: ppsa, rzeczywiście nie spełniała wymogu z art. 57 § 1 pkt 3 ppsa. Przed rozpoznaniem wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu skarżący uzupełnił jednak ten brak w piśmie z dnia [...] r., w którym zakwestionował odsyłanie go do Polskiego Związku Niewidomych.
Natomiast sama skarga musiała odnieść skutek okoliczności w niej nie poruszonych, które jednak Sąd wziął pod uwagę nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ppsa). Otóż zgodnie z art. 102 ust. 1 świadczenie z pomocy społecznej są generalnie udzielane na wniosek strony. W ustępie drugim dopuszczona jest wprawdzie możliwość udzielenia pomocy społecznej z urzędu, ale może to nastąpić wówczas, gdy strona w ogóle nie występuje o przyznanie pomocy, lub gdy zgłoszone przez nią żądanie nie mieści się w katalogu świadczeń przewidzianych prawem. Zauważyć przy tym wypadnie, że w razie wszczęcia postępowania ex officio, ustalenie braku przesłanek do przyznania świadczenia winno prowadzić do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 kpa), a nie rozstrzygnięcia odmownego.
Tymczasem jednak kontrolowane obecnie postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem strony, a jego treść została potwierdzona postanowieniem Kolegium z dnia [...] r., przekazującym wniosek organowi I instancji. Organ ten był zatem związany zakresem przekazanej mu sprawy, który przez wnioskodawcę nie został zmieniony w toku postępowania. Jego wniosek dotyczy natomiast takiego rodzaju świadczeń, które są przewidziane w ustawie o pomocy społecznej. Art. 50 tej ustawy mówi właśnie o usługach opiekuńczych i o specjalistycznych usługach opiekuńczych. Do ośrodka pomocy społecznej należy ustalenie ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia (art. 50 ust. 5). Specjalistycznym usługom opiekuńczym poświęcone jest rozporządzenie wykonawcze z dnia 22 września 2005 r. (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.). Organy administracyjne dysponowały więc bazą materialnoprawną, dającą podstawę do rozpatrzenia żądania skarżącego.
Dlatego też nie wystąpiły warunki do tego, by orzekać co do przedmiotu, który nie był objęty tym żądaniem. A w żadnym razie nie odnosiło się ono do zasiłku celowego, udzielanego według przepisów art. 39 – 41 ustawy o pomocy społecznej. W aktach sprawy nie ma jakiejkolwiek nawet adnotacji, która pozwalałaby na przyjęcie, że skarżący zmienił treść pierwotnego wniosku. W tej sytuacji należy uznać, że organy obu instancji nie rozpatrzyły sprawy w granicach tego wniosku, co powoduje konieczność jej ponownego rozpatrzenia od początku. Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa w tych granicach nie została ona bowiem w ogóle wyjaśniona. Oczywiście wykorzystać należy dotychczas zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonać ustaleń co do nowych okoliczności, wskazanych w odpowiedzi na skargę. Ich potwierdzenie się rzeczywiście w sposób istotny podważałoby zasadność żądań skarżącego.
W tym stanie rzeczy z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 ppsa orzeczono, jak w sentencji.
SJ/