Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że w piśmie z dnia 10 października 2016 r. wnioskodawca wywiódł, iż źródłem utrzymania są dla niego zgromadzone oszczędności, w kwocie 850 Euro, z których "do chwili obecnej" (czyli do 10 października 2016 r.) wydatkował 450 Euro. Tymczasem w rubryce nr 7.2 złożonego nieco wcześniej urzędowego formularza wniosku, oświadczył w sposób wyraźny i jednoznaczny, iż "nie posiada" oszczędności zarówno na rachunkach bankowych jak i w gotówce, tak w złotych polskich jak i w innej walucie.
W ocenie referendarza sądowego pomiędzy powyższymi twierdzeniami skarżącego istnieje zatem wyraźna sprzeczność, która rzuca cień na wiarygodność jego oświadczeń, a w takiej sytuacji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Podkreślił, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi informacje dotyczące swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący i nie budzący żadnych wątpliwości. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z kolei Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Opisane wyżej rozbieżności są na tyle poważne, że rzucają, zdaniem referendarza, cień na wiarygodność oświadczeń skarżącego.
W piśmie z dnia 9 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym oświadczył, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, nie uzyskującą żadnych dochodów. Skarżący poinformował, że do 31 marca 2016 r. przebywał w [...], gdzie w 2014 r. został osadzony w szpitalu [...]. Dodał, że w dniu przyjazdu do Polski posiadał 850 Euro, którą to kwotę już wydał w całości. Do sprzeciwu skarżący dołączył decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 28 października 2016 r. odmawiającą przyznania M. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz kserokopie dokumentów sporządzonych w języku niemieckim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Oznacza to, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 73) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że skarga została złożona w dniu 26 stycznia 2016 r. Tym samym należało uznać, że zastosowanie do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy ma przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym powołaną wyżej ustawą zmieniającą.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 p.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd zauważył, że z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, nie uzyskującą żadnych dochodów. Jednakże do sprzeciwu dołączył jedynie decyzje Marszałka Województwa [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz dokumenty w języku niemieckim datowane na 2012 r., które w żaden sposób nie potwierdzają jego aktualnej sytuacji finansowej.
Mając na uwadze powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do otrzymania prawa pomocy, a przedstawione przez niego dowody budzą wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, że odnośnie kwoty 850 Euro wnioskodawca wskazał jedynie, że " ją zużył". Ponadto, nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów bankowych dotyczących posiadanych przez niego rachunków bankowych, kont lub lokat. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnieniu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 393/14, LEX 1495223). W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy słusznie oddalił wyżej wymieniony wniosek.
Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy zauważyć, że osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 58/15 LEX nr 1628852). Ponadto, wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne wydają się niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany powyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i jest zmuszony odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 555/12, LEX nr 1273752).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 2, utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.