Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S.P. przyznania uprawnień kombatanckich. W opinii organu rodzaj działalności wykonywanej przez wnioskodawcę na rzecz Armii Krajowej w okresie II wojny światowej, nie opowiadał pojęciu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych i organizacjach, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż ubiegający się o przyznanie uprawnień kombatanckich nie wykazał w toku postępowania administracyjnego podstawowego atrybutu służby w podziemnej organizacji wojskowej, jakim było złożenie przysięgi wojskowej. Z uwagi na powyższe w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych brak było podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia o uprawnieniach wnioskodawcy.
Po złożeniu przez S.P. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w dniu [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję własną. W jej motywach organ, odwołując się do posiadanej wiedzy historycznej, ustalił, że opisywana przez stronę działalność nie była działalnością konspiracyjną w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, ze względu na zbyt młody wiek wnioskodawcy. Wskazał przy tym na instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., która stanowiła, że członkiem Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej może być każdy Polak o nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę.
W ocenie organu, dokument ten jednoznacznie określał warunki zostania członkiem Armii Krajowej. Skoro S.P. w roku [...] miał [...] lat, to zgodnie z zakreślonym w instrukcji kryterium wiekowym, nie mógł pełnić służby w tej formacji. Organ powołując się na doświadczenie życiowe uznał, iż osoba w tym wieku nie byłaby w stanie podporządkować się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywać odpowiedzialnych zadań, czy brać udział w akcjach zbrojnych. W tym zakresie Kierownik Urzędu uznał oświadczenia dwóch świadków dotyczące działalności i złożenia przysięgi przez wnioskodawcę, za niewiarygodne. Organ raz jeszcze zaznaczył, że opisana przez wnioskodawcę forma współpracy z Armią Krajową, polegająca na [...], nie mogła być uznana za pełnienie służby w jej szeregach. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konkluzji stwierdził, iż ocena zebranych w sprawie dowodów nie uzasadnia wydania decyzji zgodnej z żądaniem wniosku.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wydanym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, S.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podając, iż w okresie okupacji hitlerowskiej był [...] i [...] w [...] plutonie Armii Krajowej, brał czynny udział w przeprowadzanych przez oddział akcjach, składał też przysięgę i miał pseudonim. Wskazał również nazwisko i pseudonim swojego dowódcy. W ocenie skarżącego organ bezpodstawnie odmówił wiary zeznaniom świadków, potwierdzających powyższe okoliczności.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację tożsamą z tą, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotowa skarga winna być uwzględniona.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, a więc innymi słowy, zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkować winno uchyleniem decyzji.
W niniejszej sprawie problem sprowadza się do właściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim określa on uprawnienia do otrzymania uprawnień kombatanckich z tytułu represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
W ocenie sądu, w zaskarżonej decyzji organ dokonał błędnej interpretacji tegoż przepisu uznając, że zbyt młody wiek skarżącego w okresie okupacji (od [...]), uwzględniając instrukcję gen. K. Sosnkowskiego, uniemożliwia przyjęcie, że pełnił on służbę w AK, a co za tym idzie nie ma podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że ani art. 1 ust. 2 pkt 3 ani też żaden inny przepis cytowanej ustawy nie ustanawia kryterium wieku dla osób ubiegających się o status kombatanta, a tym samym kryterium to nie może stanowić jedynej negatywnej przesłanki skutkującej odmową przyznania uprawnień kombatanckich. Pogląd ten znajduje aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995r. SA/Kr 2891/94, Prokuratura i Prawo 1996/5/64; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 1995r. SA/Rz 607/94, Prokuratura i Prawo 1996/7-8/65; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001r. V SA 612/01, Lex nr 121892, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002r. V SA 1538/2001, Palestra 2003 nr 3-4 str.223; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2001r. SA/Bk 1287/00 niepubl.;; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lutego 2004r. SA/Bk 1308/03 niepubl., wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 listopada 2004r. II SA/Bk 590/04).
Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ uznał, w oparciu jedynie o treść przywołanej instrukcji gen. K. Sosnkowskiego, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym faktów podawanych przez skarżącego i świadków, że nie są spełnione wymogi art. 1 ust. 2 pkt 3 i dowolnie przyjął, że nie jest wykluczona pomoc skarżącego [...], co nie jest jednak tożsame z pełnieniem służby w rozumieniu cytowanego przepisu. Powyższa konkluzja o pełnieniu przez skarżącego jedynie [...] jest przedwczesna i gołosłowna, i nie znajduje oparcia w tych dowodach, jakie znajdują się w aktach sprawy, stanowiąc naruszenie art. 80 k.p.a..
Zauważyć należy, że nie tylko skarżący, ale i dwaj świadkowie (dokumentujący swoją przynależność do AK) wskazują i opisują konkretne fakty, zdarzenia, nazwiska i pseudonimy. Z naruszeniem więc art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ nie podjął działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i nie rozpatrzył zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podane fakty winny być przedmiotem wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dokładnej oceny.
Podkreślić należy również, że w myśl art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli organ odmawia wiarygodności przedstawionym dowodom, to winien wskazać na jakiej podstawie lub też z jakich przyczyn to czyni. Nie wystarcza bowiem lakoniczne stwierdzenie, że dowód nie jest wiarygodny.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy istotne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony, stosownie do przytoczonych wyżej wskazówek i umotywować rozstrzygniecie stosownie do wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
Wskazane uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.