Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2009r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W działając na podstawie art.46, 46a ust.7, 47 oraz art.48 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r., Nr 25, poz.150 ze zm.) w związku z art. 104 par 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. -dalej kpa) oraz w związku z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199 poz. 1227) oraz par 2 pkt 43rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 257, poz.2573 ze zm.) i po rozpatrzeniu wniosku R.G. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek o maksymalnej obsadzie 375 DJP w miejscowości R. - działki nr geod. [...],[...],[...],[...], odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedsięwzięcie zaliczone zostało do tych, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest zawsze wymagane. W związku z tym podano do publicznej wiadomości informację o wniosku o wydanie decyzji. W określonym terminie Stowarzyszenie [...] w Ś przystąpiło w charakterze strony do postępowania i wniosło o wydanie decyzji odmawiającej, albowiem w raporcie oddziaływania na środowisko istnieje wiele nieprawidłowości, poza tym przedstawiono ekspertyzę środowiskową, w której wykazano przekroczenia dopuszczalnych norm amoniaku i wskazano silne konflikty społeczne. Sołtys sołectwa S. przekazał listy z podpisami mieszkańców, którzy protestują przeciwko budowie fermy norek, gdyż wpłynie to negatywnie na ich zdrowie i warunki życia. Warunki realizacji inwestycji uzgodnione zostały z Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Poznaniu.
Planowane przedsięwzięcie znajdować się będzie w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego obszaru Natura 2000 - [...]. Wezwano więc wnioskodawcę do uzupełnienia raportu o ocenę oddziaływania na planowany obszar. W uzupełnieniu raportu stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało żadnego wpływu na planowany obszar Natura 2000. Jednak w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia znajduje się nieruchomość wpisana do rejestru zabytków "założenie dworsko - parkowe w R.". Ponadto organ wskazał, iż rozwój gospodarczy i ekonomiczny dokonywać się musi z uwzględnieniem potrzeby utrzymania na niezmienionym poziomie zasobów i jakości środowiska.
Zatem nie można przyznawać prymatu zasadzie swobody działalności gospodarczej nad zasadą zrównoważonego rozwoju, a ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, co wynika z art.74 Konstytucji RP.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył R.G. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił, iż decyzja organu została wydana z naruszeniem art.74 i 64 ust.3 Konstytucji poprzez błędną jego interpretację oraz art.56 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponadto podniósł, że warunki realizacji inwestycji ma uzgodnione z Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego i Państwowym Inspektorem Sanitarnym w Poznaniu. Planowana inwestycja (ferma norek) ma być zlokalizowana w odległości 1 km od budynków mieszkalnych. Od 33 lat prowadzi już fermę norek. Posiada ponadto pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o braku negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na gatunki i siedliska dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000 G.C.. Nie widzi też negatywnego wpływu inwestycji na zabytki, bowiem takie na obszarze planowanej inwestycji nie istnieją.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu wskazało, iż organ I instancji dopuścił się szeregu błędów proceduralnych. Brakuje rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku mieszkańców sołectwa S o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Brak postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...] z/s w Ś w myśl art.31 par 2 kpa, brak określenia stron postępowania. W zakresie zaś uchybień merytorycznych, uzasadnienie zaskarżonej decyzji składa się tylko z opisu przebiegu postępowania, a część merytoryczna nie zawiera oceny planowanej inwestycji lecz jedynie jej wpływ na stosunki społeczne. Ocena organu oparta została jedynie na ogólnych przepisach Konstytucji. Organ jednoznacznie nie wyjaśnił na jakich podstawach podjął decyzję merytoryczną i dlaczego odmówił wydania środowiskowej zgody na realizację przedsięwzięcia. Wpływ inwestycji na środowisko, w tym na życie i zdrowie ludzi, powinien zostać zbadany przez organ I instancji przez: raport oddziaływania na środowisko, opinie organów uzgadniających, własną ocenę realizacji przedsięwzięcia, tego organ I instancji nie wykazał.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła organizacja Stowarzyszenie [...]z/s w Ś i domagało się uchylenia decyzji Oranu II instancji w całości i utrzymania w mocy decyzji Burmistrza W z dnia [...] października 2009r. Zaskarżonej decyzji zarzuciło obrazę art.138 par 2 oraz art.33 ustawy Prawo ochrony środowiska. Podniosło między innymi, iż uchybienia proceduralne wskazane przez organ nie dawały żadnych podstaw do wydania decyzji w trybie art.138 par 2 kpa. Organ I instancji prawidłowo bowiem ustalił strony postępowania, przeprowadzona została rozprawa administracyjna, ponadto Stowarzyszenie działało na prawach strony i nie trzeba w tym względzie odrębnego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko a ponadto wskazując, iż decyzja nie zawiera wszystkich elementów przewidzianych w art.47 i 56 ust.8 Prawo ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania R.G. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Aczkolwiek zarzut skargi w zakresie, iż w niniejszym postępowaniu nie istniał obowiązek wydania przez organ I instancji postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu skarżącego okazał się trafny. Bowiem jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tą organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym (tak wyrok NSA z dnia 11 marca 2008r. II OSK 191/07).
Ponadto zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym kontrola o jakiej mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tego artykułu). Omawiając zakres kognicji sądu administracyjnego trzeba wskazać na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) w myśl którego, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji zatem bada prawidłowość zastosowanych przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009r. uchylające decyzję organu I instancji w całości i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.
W przedmiotowej sprawie należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że kontrolowana decyzja organu I instancji składa się tylko z opisu przebiegu postępowania, a część merytoryczna nie zawiera oceny planowanej inwestycji lecz jedynie jej wpływ na stosunki społeczne. Ocena organu nie jest oparta na analizach własnych, opiniach organów uzgadniających, a także na raporcie oddziaływania na środowisko lecz na ogólnych przepisach Konstytucji i na ogólnych założeniach ustawy Prawo ochrony środowiska. Sama decyzja i jej uzasadnienie nie zawierają wszystkich niezbędnych elementów, w tym tych wynikających z przepisu art.47 i art.56 ust.8 Prawo ochrony środowiska, zatem w tym względzie organ I instancji winien będzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części, a więc istniały podstawy do zastosowania przez organ II instancji przepisu art.138 par 2 kpa.
Nie ulega wątpliwości, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (T.j. Dz.U. z 2006r., nr 129, poz.902 ze zm.). Na mocy tej ustawy realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art.51 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy, bądź planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art.51 ust.1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej: decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach" (art.46 ust. 1 Prawo ochrony środowiska). Zgodnie z treścią art.56 ust.1 tej ustawy, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.
Należy jeszcze wskazać, że część regulacji prawnych zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska, zostały uchylone z dniem 15 listopada 2008r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008r. Nr 199, poz.1227). Jednakże w myśl art.153 ust.1 tej ustawy, do spraw wszczętych na podstawie Prawa ochrony środowiska, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Organ I instancji zgodnie z art.53 cytowanej wyżej ustawy zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, prawidłowo ustalił strony postępowania i prawidłowo zastosował dyspozycję wynikającą z art.49 kpa. Brak jednakże oceny wniosku mieszkańców o rozprawę administracyjną.
Ponadto w myśl art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska, w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:
- 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:
- a. środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi,
- b. dobra materialne,
- c. zabytki,
- d. wzajemne oddziaływanie między czynnikami a-c,
- e. Dostępność do złóż kopalin.
- 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko;
- 2) wymagany zakres monitoringu.
Te warunki nie zostały w decyzji organu I instancji wyraźnie określone, zaanalizowane, ani ocenione.
Ponadto zgodnie z dyspozycją art.56 ust.8 cytowanej ustawy, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów kpa powinno zawierać informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacje dotyczące konieczności wykonania analizy porealizacyjnej, o której mowa w ust.4 pkt 2 artykułu. W tym zakresie też brak odniesienia w decyzji organu I instancji.
W myśl zaś art.56 ust.lb cytowanej ustawy, organ wydający decyzję środowiskową, po wyrażeniu zgody na rozmieszczenie inwestycji, wyznacza środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia na podstawie: uzgodnień z organami, o których mowa w art.48 ust.2; ustaleń zawartych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; wynikach postępowania z udziałem społeczeństwa. W przedmiotowej sprawie ma rację organ II instancji, iż decyzja Burmistrza nie wskazuje na jakiej podstawie prawnej została podjęta oraz dlaczego odmówiono wydania środowiskowej zgody na realizację przedsięwzięcia. W tym względzie postępowanie pierwszoinstancyjne wymaga uzupełnienia.
Należy przy tym pamiętać, iż to organy uzgadniają wniosek i raport oddziaływania na środowisko, tak więc zmiana raportu może mieć znaczenie dla organów uzgadniających.
Sąd w niniejszym składzie podziela też pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 stycznia 2008 r. II SA/Po 424/07, iż w przypadku odmowy uzgodnienia inwestycji ze względu na braki w raporcie, fakt jego uzupełnienia świadczy o zmianie stanu faktycznego pozwalającej na nowo uzgodnić warunki środowiskowe dla przedmiotowej inwestycji.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.
Sąd nie zasądził zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz uczestnika postępowania R.G., albowiem przepisart.200 ppsa nie przewiduje takiej możliwości. Zwrot kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje jedynie skarżącemu od organu.