Uzasadnienie
K.O. wniósł skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...].01.2011r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej. Skarżący na urzędowym formularzu złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów (zakres wniosku wskazano w skardze), z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i synem a źródłem ich utrzymania są renta wnioskodawcy i wynagrodzenie za pracę żony w łącznej kwocie [...] zł. (syn pracuje dorywczo). Z powyższej kwoty wnioskodawca opłaca czynsz [...] zł., media [...] zł., prąd [...] zł., gaz [...] zł., opał [...] zł., podatek [...] zł. i zakup leków ok. [...] zł. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] zł. i samochód Cinquecento rok. prod. 1994r. Z dodatkowych informacji wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Jego stan zdrowa wymaga hospitalizacji – w 2010 r. pięciokrotny pobyt w szpitalu, w 2011 dwukrotny.
Na potwierdzenie powyższych informacji wnioskodawca przedłożył kopie orzeczenia o niepełnosprawności i zaświadczenie o stanie zdrowia oraz fakturę VAT za usługę podlania fundamentów przy budynku mieszkalnym na kwotę [...] zł.
Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 27 kwietnia 2011. (odebranym w dniu 29.04.2011r.) wezwał skarżącego do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, jego żonę i syna oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe i wskazania tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania we wniosku o przyznanie prawa pomocy i wyjaśnienie kwestii posiadania domu objętego zakresem postępowania w sprawie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Pełnomocnik skarżącego w zakreślonym przez Sąd terminie w celu potwierdzenia sytuacji zarobkowej i majątkowej skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym przedłożyła zeznanie podatkowe K. i B.O. za 2010r., oświadczenie B.O. o braku konta, oświadczenie P.O. o braku stałych dochodów i utrzymywaniu się z pracy dorywczej oraz kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2011r. Pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśniła, iż skarżący lokal we W. wynajmuje od Gminy W. a dom w O. jest własnością K i B.O.. Dodatkowo pełnomocnik wyjaśniła, że skarżący jest od 05.04.2011r. w szpitalu, zatem nie było możliwym dostarczenie wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie jego sytuacji finansowej. Skarżący wyjaśnił, iż jedynym jego źródłem utrzymania jest renta i wynagrodzenie za pracę żony w łącznej wysokości [...] zł. Powyższej okoliczności skarżący w żaden sposób pomimo wezwania nie udokumentował. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem wyciągów z posiadanych kont bankowych, nie przedłożył zeznania podatkowego za 2009r. i nie przesłał dokumentów potwierdzających (faktur, rachunków) potwierdzających miesięczne obciążenia (wydatki za gaz, prąd, opał i czynsz). Nie złożenie powyższych dokumentów wbrew wezwaniu Sądu nie usprawiedliwia w żaden sposób fakt przebywania w szpitalu.
Skarżący pomimo odbywania szpitalnego leczenia przedłożył bowiem część dokumentów. Oznacza to, iż okoliczność odbywania leczenia szpitalnego nie powinna być przeszkodą w przesłaniu kompletu dokumentów. Odnosząc się do oświadczenia syna wnioskodawcy stwierdzić należy, iż fakt dorywczej pracy, oznacza iż uzyskuje on z niej pewien dochód. Skarżący uchylił się jednak od udokumentowania jego wysokości.
Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza więc że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.