Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 stycznia 2016 r. Burmistrz Gminy S. na podstawie art. 70 b ust. 1, 2, 3, 5, 6 i 11 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004, Nr 256 poz. 2572, dalej: u.s.o.) odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
W uzasadnieniu wskazał, że B. S. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła wniosek o dofinansowanie pracodawcy kosztów kształcenia młodocianego pracownika jako spadkobierca po zgonie męża, S. S.. W swoim Zakładzie [...] szkolił on młodocianych pracowników (m. i.n M. N.) i posiadał do tego wymagane kwalifikacje.
Wniosek został złożony w terminie. Pracodawca, będący osobą fizyczną i prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie wpisu i kształcący młodocianego pracownika zmarł i zgodnie z art. 632 § 1 kp z dniem śmierci pracodawcy umowy wygasają. W razie przejęcia pracowników przez nowego pracodawcę na zasadach określonych w art. 231 kp stosunki pracy trwają nadal. Podstawą przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę jest każda czynność prawna, w tym również w spadku.
W ocenie organu umowa w tym stanie faktycznym uległa rozwiązaniu z przyczyn niezależnych od pracodawcy. Młodociany szkolenie zakończył u innego pracodawcy. Gdyby spadkobierca przejął zakład pracy i kontynuował tę działalność to wówczas przysługiwałby mu zwrot dofinansowania za kształcenie młodocianego. Jednakże wnioskodawczym nie rozpoczęła działalności gospodarczej, nie przejęła tej działalności, tym samym należy odmówić zwrotu kosztów kształcenia. Fakt nieprzejęcia zakładu potwierdziła wnioskodawczym pismem, w którym oświadczyła, że działalność prowadzi uczeń męża na podstawie umowy najmu. W tym stanie rzeczy pracodawca nie może być beneficjentem pomocy de minimis ze względu na zgon pracodawcy. Wnioskodawczyni posługuje się ponadto pieczątką nie istniejącego zakładu pracy co stanowi działanie niezgodne z prawem.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła wnioskodawczyni reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instacji.
Zdaniem skarżącej decyzja o odmowie przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest nieprawidłowa.
Umowa z pracownikiem młodocianym została rozwiązana z powodu śmierci pracodawcy w dniu [...] września 2014 roku. Wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony przez spadkobiercę pracodawcy i przez niego został podpisany. Nie został podpisany przez pracodawcę, a użycie pieczątki nie istniejącego zakładu pracy wynikało z faktu, iż skarżąca jest spadkobiercą pracodawcy, a dofinansowanie, którego dotyczy wniosek wchodzi w skład masy spadkowej, natomiast prawa do dofinansowania powstały w trakcie prowadzenia działalności i kształcenia młodocianych pracowników przez pracodawcę. Na dzień składania wniosku zakład został wykreślony z CEIDG z powodu śmierci pracodawcy, jednak wniosek został złożony w terminie przez spadkobiercę i w związku z tym powinien zostać rozpatrzony pozytywnie.
Brak jest podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowe dofinansowanie nie może zostać wypłacone spadkobiercy. W myśl art. 1012 ustawy z dnia 23.04.1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 96 ze zm.) spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia za długi (przyjęcie proste), bądź spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Z postanowienia Sądu Rejonowego w G. W. [...] r., sygn.. akt [...] wynika, iż spadek po zmarłym S. S. nabyły na podstawie ustawy żona B. S. oraz córka A. S., po [...] części. Jedyną wątpliwość, jaką mógł mieć w niniejszej sprawie organ orzekający był fakt, że z wnioskiem wystąpił wyłącznie jeden ze spadkobierców. W celu usunięcia tego braku, wraz z odwołaniem przedłożono oświadczenie drugiego ze spadkobierców o rezygnacji ze swojego udziału w części spadku obejmującego przedmiotowe dofinansowanie.
Tym samym skarżąca staje się jedynym spadkobiercą w zakresie ww. należności. Wobec powyższego dofinansowanie, którego dotyczy zaskarżona decyzja wchodzi w skład masy spadkowej, a wniosek został podpisany przez spadkobiercę. Natomiast w związku z tym, iż prawa do dofinasowania powstały w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i kształcenia młodocianych pracowników przez spadkodawcę, na wniosku pojawiła się pieczątka przedsiębiorstwa spadkodawcy. Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt, czy skarżąca kontynuowała prowadzoną przez swojego męża działalność gospodarczą. Gdyby nawet tak było, to o dofinansowanie za okres kształcenia młodocianego przez męża (spadkodawcę) i tak występowałaby jako spadkobierca, a jako odrębny przedsiębiorca za okres późniejszy, gdyby dalej zatrudniała młodocianego. Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego wchodzi w skład masy spadkowej i w związku z tym powinno zostać przyznane skarżącej jako spadkobiercy.
Wobec faktu, ze złożony wniosek spełnia wszystkie przewidziane prawem warunki, a spadkodawca skutecznie nabył prawo do dofinansowania, decyzja o odmowie jego przyznania spadkobiercy jest decyzją wadliwą, naruszającą obowiązujący porządek prawy i jako taka powinna zostać zmieniona.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 1659), art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 70 b ust. 1 pkt u.s.o. pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli posiadają kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Zgodnie z art. 70b ust. 7 tejże ustawy, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie trzech miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Pracodawca [...] podpisał w dniu 08.08.2012 r. umowę o pracę z młodocianym M. N. na okres od [...] r.. Umowa została rozwiązana z młodocianym w dniu [...].09.2014 r., z dniem śmierci pracodawcy S. S.. Młodociany ukończył szkolenie u innego pracodawcy.
Natomiast Zakład [...] został wykreślony z Ewidencji Działalności Gospodarczej. Po zdanym przez młodocianego egzaminie, zdaniem wnioskującej, dofinansowanie przedmiotowe należy się spadkobiercy Pani B. S., ponieważ wchodzi w skład masy spadkowej.
Organ II instancji podkreślił, że wniosek złożony został gdy już Zakład nie istniał, Wnioskodawczyni nie posiadała pieczęci i podpisu Przedsiębiorcy (Pracodawcy),ponadto nie przejęła zakładu pracy i nie kontynuuje działalności po mężu. Zgodnie z informacją od niej uzyskaną od Zakład prowadzi uczeń jej męża (nie spadkobierca). Organ odwoławczy podzielil pogląd organu I instancji, że w tej sytuacji nie ma podstaw prawnych do zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika, bowiem pracodawca zmarł, a zakład nie istnieje. Pracodawca nie nabył prawa do zwrotu kosztów kształcenia młodocianego: przed jego śmiercią uczeń nie złożył stosownych egzaminów, kwalifikujących do zwrotu kosztów dokształcania młodocianego pracownika, również organ nie wydał decyzji w sprawie.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez wnioskodawczynię działającą poprzez profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 70b u.s.o.
W uzasadnieniu podniesiono, że w art. 70b u.s.o. ustawodawca wskazuje trzy przesłanki, które muszą być łącznie spełnione, by można było przyznać dofinansowanie na rzecz pracodawcy: zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Powyższe przesłanki muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku.
Jednocześnie, w art. 70b ust. 5 ustawy przewidziano możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis ten pozwala na przyznanie proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Przez "przyczyny niezależne od pracodawcy" należy zaś rozumieć np. zmiany organizacyjne lub likwidację działalności, skutkujące niemożliwością dalszego zatrudniania młodocianego.
Żaden z przepisów ustawy o systemie o światy nie stanowi o utracie przez pracodawcę prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzenia działalności gospodarczej. Utratę prawa do otrzymania dofinansowania przewiduje jedynie ust. 5 art. 70b ustawy w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Wyłącznie takie rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o odmowie przyznania dofinansowania.
Zaprzestanie prowadzenia działalności, w ramach której zatrudniany był młodociany pracownik na podstawie umowy o pracę, przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, nie stanowi przesłanki pozwalającej na odmowę przyznania dofinansowania. Istotna jest bowiem okoliczność, że w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia. Zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest bowiem zatrudnieniem celowym, którego zadaniem jest przyuczenie ucznia do zawodu w sposób praktyczny. W konsekwencji, w sytuacji, gdy cel przygotowania został osiągnięty nie ma podstaw do odmowy dofinansowania (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 208/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II Sa/OI 300/12).
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 70b ust. 7 u.s.o., nabycie uprawnienia do uzyskania dofinansowania może nastąpić dopiero z chwilą złożenia wniosku przez uprawniony pomiot. Pomimo dodania do art. 70b ustawy ust. 11, nie uległa zmianie treść ust. 5 tego przepisu. W przypadku, gdy uczeń pobiera naukę u kilku różnych pracodawców, przysługująca kwota dofinansowania nadal dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki młodocianego. Ważne jest, aby w okresie szkolenia pracodawcy ci spełniali warunki do otrzymania dofinansowania. Jeżeli zatem w momencie zawarcia umowy i w całym okresie kształcenia młodocianego, pracodawca spełniał warunki do otrzymania dofinansowania i dopiero po zakończeniu u niego nauki przez młodocianego zlikwidował działalność gospodarczą, nie istnieją podstawy do odmowy przyznania mu dofinansowania. W przeciwnym wypadku, pracodawcy ci pozbawieni byliby w ogóle możliwości otrzymania dofinansowania.
Taka zaś sytuacja pozostawałaby w sprzeczności z celem regulacji zawartej w art. 70b ust. 1 u. s. o., jakim jest zrekompensowanie kosztów dokształcania zawodowego młodocianego pracownika, a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego co do zasady na Państwie (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2292/11).
Wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony przez spadkobiercę pracodawcy i przez niego został podpisany. W świetle śmierci pracodawcy (osoby fizycznej) brak podpisu tej osoby jest oczywisty i nie może zostać usunięty. Z kolei brak pieczęci wynika z faktu, że w związku ze śmiercią osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą konieczne jest wykreślenie podmiotu z CEIDG. Na dzień składania wniosku zakład został wykreślony z CEIDG z powodu śmierci pracodawcy, jednak wniosek został złożony w terminie przez spadkobiercę i w związku z tym powinien zostać rozpatrzony pozytywnie.
Brak jest podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowe dofinansowanie nie może zostać wypłacone spadkobiercy. W myśl art. 1012 ustawy z dnia 23.04.1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 96 ze zm.) spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia za długi (przyjęcie proste), bądź spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] wynika, iż spadek po zmarłym S. S. nabyły na podstawie ustawy żona B. S. oraz córka A. S., po [...] części. Spadkobierca [...] złożyła oświadczenie o rezygnacji ze swojego udziału w części spadku obejmującego przedmiotowe dofinansowanie.
Tym samym skarżąca jest jedynym spadkobiercą w zakresie ww. należności. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy skarżąca kontynuowała prowadzoną przez swojego męża działalność gospodarczą. Gdyby nawet tak było, to o dofinansowanie za okres kształcenia młodocianego przez męża (spadkodawcę) i tak występowałaby jako spadkobierca, a jako odrębny przedsiębiorca za okres późniejszy, gdyby dalej zatrudniała młodocianego.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. I OSK 1001/14, ustawodawca nie wymaga, by wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, którego zatrudniał w procesie jego kształcenia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, miał być w momencie składania wniosku nadal podmiotem zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a ponadto, by młodociany pracownik ukończył naukę kształcenia i zdał egzamin.
Zatem wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione dopiero wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowywania do zawodu i zda egzamin. Wtedy to otwiera się trzymiesięczny termin na złożenie wniosku przez pracodawcę, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika. Ustawodawca nie wprowadził w przepisie art. 70b u.s.o. innych dodatkowych warunków, z których wynikałoby, że pracodawca, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika, nie może uzyskać dofinansowania tylko z tej przyczyny, że w chwili składania wniosku nie spełnia już warunku bycia pracodawcą.
Ponadto, jak wskazuje NSA w ww. wyroku ustawodawca w żadnej z jednostek redakcyjnych art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazał, aby konieczną przesłanką uzyskania przedmiotowego dofinansowania była okoliczność bycia pracodawcą w chwili składania wniosku. Skoro więc ustawodawca w art. 70b ww. u. s. o. nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (niezależnie od przyczyny), to nie można formułować takiego warunku w drodze wykładni.
Skarżąca dopełniła wszystkich niezbędnych formalności składając wniosek jako spadkobierca przedsiębiorcy (pracodawcy), a wniosek złożony został w terminie. Z kolei spadkodawca jako pracodawca przez cały okres kształcenia młodocianego spełniał wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a młodociany pracownik ukończył naukę i zdał egzamin. Skarżąca podniosła także, że w identycznych okolicznościach dotyczących innego spadkobiercy Burmistrz Gminy K. podjął decyzję przyznającą spadkobiercy pracodawcy dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji powołal się na argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentowana jest konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, wynikająca z treści art. 11 kpa, stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14 (LEX nr 1519889) stwierdzono, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji. Podobnie w wyroku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 257/14 (LEX nr 1465425) WSA w Olsztynie podkreślił, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu.
Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pogląd ten jest w orzecznictwie ugruntowany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1757/12, LEX nr 1303055, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).
Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234).
Tym obowiązkom w niniejszej sprawie organy obu instancji nie uczynił zadość.
Organ I instancji stwierdził, że skoro wnioskodawczyni nie przejęła zakładu pracy i nie kontynuuje działalności, to uzasadniona jest odmowa zwrotu kosztów kształcenia. Burmistrz stwierdził expressis verbis, że gdyby spadkobierca przejął zakład pracy i kontynuował tą działalność, to wówczas przysługiwał(o)by mu zwrot dofinansowania za kształcenie młodocianego. (k. 26 akt administracyjnych). To zapatrywanie podzielone zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Tak sformułowany pogląd nie znajduje akceptacji Sądu. W ukształtowanym orzecznictwie NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych podkreśla się, że utratę prawa do otrzymania dofinansowania przewiduje jedynie ust. 5 art. 70b u.s.o., zgodnie z którym dofinansowanie nie przysługuje jedynie temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy.
Ustawodawca w żadnej z jednostek redakcyjnych art. 70b ww. u. s. o. nie wskazał, aby konieczną przesłanką uzyskania dofinansowania była okoliczność bycia pracodawcą w chwili składania wniosku. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a ponadto, by młodociany pracownik ukończył naukę kształcenia i zdał egzamin. Zatem wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowywania do zawodu i zda egzamin. Wtedy to otwiera się trzymiesięczny termin na złożenie wniosku przez pracodawcę, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika. Ustawodawca nie wprowadził w omawianym przepisie innych dodatkowych warunków, z których wynikałoby, że pracodawca, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika, nie może uzyskać dofinansowania tylko z tej przyczyny, że w chwili składania wniosku nie spełnia już warunku bycia pracodawcą.
Ma to oczywiście swoje uzasadnienie prawne, ponieważ dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, obok innej formy pomocy ze strony organów państwa, jaką jest refundacja kosztów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, wypłacana w trakcie trwania umowy z młodocianym pracownikiem, ma służyć całemu systemowi kształcenia zawodowego, poprzez wypracowanie mechanizmów zachęcających pracodawców do szerszego włączania się w proces kształcenia w zawodach, jak i w proces ewaluacji jego efektów w ramach konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Art. 70b ust. 5 u.s.o. pozwala na proporcjonalne przyznanie kwoty dofinansowania pracodawcom młodocianego pracownika w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Natomiast nie jest możliwe przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jedynie temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy.
Skoro więc ustawodawca w art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (niezależnie od przyczyny), to nie można formułować takiego warunku w drodze wykładni. Utratę prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania przewiduje bowiem jedynie ust. 5 wskazanego przepisu w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy i tylko taka sytuacja skutkuje wydaniem decyzji o odmowie przyznania dofinansowania (wyroki NSA z 20 sierpnia 2014, sygn. akt I OSK 1001/14 i z 8 października 2014, sygn. akt I OSK 1344/14 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA")
Interpretując wspomniany wyżej przepis nie można również tracić z pola widzenia celu samej regulacji prawnej, zawartej w art. 70b ustawy o systemie oświaty. Celem tym bowiem było uzyskanie przez pracodawcę częściowego zrekompensowania kosztów dokształcania zawodowego młodocianego pracownika a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego generalnie na Państwie. (wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2292/11, CBOSA).
Podkreślić należy, że stanowisko powyższe zachowuje aktualność także po wprowadzeniu do art. 70b u.s.o. ustępu 11. Brzmienie ust. 11 art. 70b, wyraźnie nawiązujące do ust. 1, nie zakazuje dofinansowania kosztów kształcenia tym pracodawcom, którzy zlikwidowali działalność gospodarczą przed zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika, jeżeli w momencie zawarcia umowy (do czego nawiązuje ust. 1 art. 70b) i w całym okresie prowadzonego u nich kształcenia spełniali warunki do otrzymania dofinansowania. To umowa jest później podstawą do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 201/14, CBOSA).
W świetle przedstawionych wyżej poglądów uznać należy za nieuprawnione twierdzenie, które legło u podstaw rozstrzygnięć organów obu instancji upatrujące przeszkody w przyznaniu wnioskowanego dofinansowania w okolicznościach nieprowadzenia już działalności przez S. S. i nieprzejęcia tejże działalności przez skarżącą. Te okoliczności nie mogą, w ocenie Sądu, stanowić negatywnej przesłanki uzyskania dofinansowania. W tym zakresie zatem obie badane w niniejszej sprawie decyzje zapadły z naruszeniem norm prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (organ I instancji wprost stwierdził, że przejęcie zakładu i kontynuowanie działalności przez skarżącą skutkowałoby przyznaniem dofinansowania, organ odwoławczy to stwierdzenie expressis verbis zaaprobował).
Jednocześnie organy, szczególnie zaś organ II instancji, nie uczyniły zadość przedstawionym już wyżej wymaganiom stawianym uzasadnieniom decyzji, zwłaszcza decyzji wydawanej przez organ odwoławczy, naruszając tym samym przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach obu rozstrzygnięć zabrakło rozważań dotyczących sytuacji prawnej wnioskodawczyni jako spadkobiercy pracodawcy w aspekcie zasadności jej żądania. Kwestia ta podniesiona zaś została w odwołaniu, co szczególni obligowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze do odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji. Jak bowiem słusznie podkreślono w odwołaniu, nawet gdyby skarżąca kontynuowała działalność, to o dofinansowanie za okres kształcenia młodocianego przez jej męża występowałaby jako jego spadkobierca, nie jako odrębny przedsiębiorca.
W takiej sytuacji kluczowa dla oceny zasadności żądania skarżącej jest analiza jej sytuacji jako spadkobiercy przedsiębiorcy. W końcowej części uzasadnienia organ II instancji zawarł uwagę, że pracodawca nie nabył prawa do zwrotu kosztów kształcenia, gdyż przed jego śmiercią uczeń nie złożył stosownych egzaminów kwalifikujących do zwrotu kosztów. Konstatacja dotycząca niezłożenia egzaminów jest oczywista, skoro śmierć pracodawcy nastąpiła w toku kształcenia młodocianego. Organ nie sprecyzował jednak, czy okoliczność tę uznał za samodzielną przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania dofinansowania, nie rozwinął też w tej kwestii argumentacji ani nie przedstawił toku rozumowania. Podkreślić należy, że takie twierdzenie stałoby w sprzeczności ze stanowiskiem organu I instancji, (który wskazał przecież, że przejęcie przez spadkobiercę zakładu pracy i kontynuowanie działalności skutkowałoby przyznaniem dofinansowania) zaś organ odwoławczy to stanowisko zaaprobował.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi i odniesie się do całości materiału dowodowego oraz do wszystkich twierdzeń i argumentów skarżącej. W szczególności rzeczą organu będzie analiza czy i jakiego rodzaju prawo S. S. przeszło z chwilą jego śmierci na skarżącą zgodnie z art. 922 k.c. oraz jaki znaczenie ma w tym kontekście dołączone do odwołania oświadczenie A. S. z 13 stycznia 2016 r. o rezygnacji z udziału w części spadku.
W zależności od wyniku poczynionych ustaleń i rozważań podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.