Uzasadnienie
Dnia [...] grudnia 2010 r. K. Sz. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) cztery skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej SKO) z dnia [...] października 2010 r.:
- 1) nr [...],
- 2) nr [...],
- 3) nr [...],
- 4) nr [...].
W zaskarżonych postanowieniach SKO uznało za nieuzasadnione zażalenia skarżącej z dnia [...] września 2010 r. na bezczynność Prezydenta Miasta P.. Jednocześnie skarżąca została pouczona przez SKO, że na przedmiotowe postanowienia nie przysługuje skarga.
W złożonych dnia [...] grudnia 2011 r. skargach K. Sz. zaskarżyła przedmiotowe postanowienia w całości wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że postanowienia z dnia [...] października 2010 r. kończą postępowanie w sprawie i dlatego przysługuje na nie skarga do WSA.
W odpowiedziach na złożone skargi z dnia [...] stycznia 2011 r. SKO wniosło o ich odrzucenie. SKO podkreśliło, że postępowanie prowadzone w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) ma charakter incydentalny i nadzorczy. Skoro rozstrzygniecie SKO w przedmiocie bezczynności organu I instancji nie kończy postępowania w sprawie, to nie przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie zażalenia na bezczynność, w rozpoznawanych sprawach Prezydenta Miasta P., następuje w drodze czynności nadzorczej, która ujęta nawet w formę postanowienia, nie może zostać zaskarżona do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Złożone skargi podlegały odrzuceniu.
Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo ocena jej dopuszczalności. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przedmiotowy zakres kontroli sądowoadministracyjnej został wyznaczony przez ustawodawcę zasadniczo w rozdziale I działu I ppsa. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego,
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargi na postanowienia SKO z dnia [...] października 2010 r., w których przywołany organ administracji publicznej uznał złożone przez nią na podstawie art. 37 § 1 kpa zażalenia na bezczynność Prezydenta Miasta P. za nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 37 § 1 kpa, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 kodeksu stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Uznając zażalenie za uzasadnione, organ administracji publicznej wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (art. 37 § 2 kpa). Zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, uregulowane przez ustawodawcę w art. 37 § 1 kpa jest – mimo wspólnej nazwy – zupełnie odrębnym środkiem aniżeli zażalenia na postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego (art. 141 i nast. kpa). Jest to zażalenie na bezczynność organu, nie zaś na czynność prawną organu, jaką jest postanowienie (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 136). Służy ono albo kwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy, albo stanowi zaskarżenie wykonania postanowienia organu o wyznaczeniu drugiego terminu załatwienia sprawy (J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 280). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się w związku z tym zgodnie, że postanowienie z art. 37 § 1 kpa ma charakter wpadkowy (incydentalny), a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa. Nie jest to również inny akt lub czynność organu dotycząca przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 05.06.2009 r., sygn. akt IV SAB/Gl 21/09, lex nr 504035. Zob. też wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 03.09.2008 r., sygn. akt II SAB/Go 16/08, lex nr 459355).
Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 24.05.2001 r., sygn. akt IV SA 572/99, ONSA 2002/3/116. Zob. też postanowienie NSA z dnia 13.03.2001 r., sygn. akt I SAB 246/00, lex nr 78952, wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, ONSA 2002/4/144).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższe poglądy orzecznictwa oraz doktryny na temat incydentalnego charakteru postanowienia wydawanego na podstawie art. 37 § 1 kpa, które nie kończąc sprawy administracyjnej, nie jest tym samym objęte zakresem kognicji sądu administracyjnego. Jest to uzasadnione tym, że niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu, która musi być poprzedzona złożeniem zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa. W tym sensie, złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest warunkiem formalnym wniesienia przez osobę zainteresowaną skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 §3 ppsa orzekł jak w sentencji.