Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z 12 stycznia 2004r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy dwie decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 14 lipca 2003r. i z 22 lipca 2003r. o braku podstaw do stwierdzenia u D. W.-M. choroby zawodowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 czerwca 2006r. w sprawie sygn. akt [...] uchylił decyzję z 12 stycznia 2004r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano organowi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, szczegółowe ustosunkowanie się do zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, a także na niezbędność uzyskania opinii z Instytutu Medycyny Pracy.
Po uzyskaniu opinii wskazanej w uzasadnieniu orzeczenia z 29 czerwca 2006r. i ponownym rozpatrzeniu sprawy w oparciu o nowy materiał zgromadzony w aktach sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z 10 września 2008r. w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z 14 marca 1985r. z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 122, poz. 851 ze zm., dalej: u.P.I.S.)uznał:
- - brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym – pkt 7 Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z 1983r.),
- - oraz brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu – pkt 15 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983r.
W uzasadnieniu wskazano, że w orzeczeniu lekarskim z 5 czerwca 2007r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie stwierdzono przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, ani uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Podobnie badania i analiza dokumentacji przeprowadzone w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła D. W.-M., wyrażając swoje niezadowolenie oraz wskazując na uchybienie wytycznym wyroku z 29 czerwca 2006r. i arbitralną ocenę dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i podkreślając, że po rozwagę wzięte zostały wszystkie wyniki przeprowadzonych badań lekarskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, przy czym ze względów innych niż w niej wskazane.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art.1 §2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Organ II instancji rozpatrując sprawę ponownie zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) był związany wytycznymi wskazanymi w uzasadnieniu wyroku z 29 czerwca 2006r., który uchylając rozstrzygnięcie drugoinstancyjne zobowiązał do go do uzupełnienia postępowania dowodowego.
Organ przeprowadził dowody z dodatkowych orzeczeń i opinii, więc prawidłowo zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 czerwca 2006r. Sąd wskazuje, że orzecznictwo powszechnie przyjmuje, że organy inspekcji sanitarnej związane są rozpoznaniem choroby wskazanym w orzeczeniach lekarskich. Związanie to wynika z potrzeby oparcia się na wiadomościach i wiedzy specjalistycznej, którymi organy nie dysponują. Gdy orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego, a także wydane zostały przez właściwych orzeczników i w zakresie ich kompetencji – a za takie uznać należy orzeczenia wydane w niniejszej sprawie – to nie ma przeszkód by organy inspekcji sanitarnej oparły się na rozpoznaniu przedstawionym w takich orzeczeniach.
Rzeczony wyrok uchylał jednak tylko zaskarżoną decyzję drugoinstancyjną, pozostawiając w obrocie prawnym obie decyzje pierwszoinstancyjne z 14 lipca 2003r. i z 22 lipca 2003r. Stąd też Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpatrując sprawę ponownie winien mieć na uwadze nie tylko wytyczne Sądu, ale przede wszystkim okoliczność, że jest organem II instancji i wiąże go katalog rozstrzygnięć określony w art. 138 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).
Wskazane przepisy enumeratywnie określają rodzaje rozstrzygnięć jakie podejmuje organ odwoławczy, może on zatem:
- - utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo,
- - ją uchylić w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) albo,
- - umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 §1 pkt3 k.p.a.).
Charakter wyjątkowy w stosunku do powyższych ma rozstrzygnięcie wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., którym organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W każdym z przywołanych przypadków należy wskazać organowi II instancji, że rozstrzygnięcia odwoławcze – obojętne czy to o charakterze merytorycznym, merytoryczno-reformacyjnym czy kasacyjnym – odnoszą się zawsze do mocy prawnej decyzji I instancyjnej.
Organ II wydał natomiast decyzję o treści i charakterze orzeczenia pierwszoinstancyjnego, naruszając tym samym w sposób wypływający na wynik sprawy przepis art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. Jeżeli Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na skutek przeprowadzonego postępowania dowodowego, podzielił poglądy zawarte w orzeczeniach I instancji i uznał je za zgodne z prawem, to winien był wydać decyzję o jakiej mowa w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie mógł natomiast wydać rozstrzygnięcia odpowiadającego w swej treści orzeczeniom wydawanym przez organ I instancji. Innymi słowy należy wskazać organowi odwoławczemu, że nie jest on uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione we wskazanym przepisie art. 138 § 1 i § 2 k.p.a.
Na marginesie powyższych wywodów, Sąd za zasadne uznaje wskazać organowi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz.U. z 2008r., nr 116, poz. 740, publ. 2 lipca 2008r.), w którym stwierdzono, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: k.p.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (dalej: rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych z 2002r.), są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.
Wprawdzie w niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięcia było rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z 1983r., należy jednak zauważyć, że organ stosował ten akt na mocy § 10 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z 2002r., który to przepis także został uznany za niekonstytucyjny. Nadto przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983r. określały wykaz chorób zawodowych w oparciu o delegację ustawową, czyli w ten sam sposób co przepisy niekonstytucyjnego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z 2002r. Stąd też rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji winien mieć na uwadze nie tylko poprawność formy rozstrzygnięcia, o której mowa była w powyższych wytycznych, ale również zasadność oparcia się na przepisach podustawowych, w sytuacji gdy konstytucyjność takiej regulacji spraw dotyczących chorób zawodowych została co do zasady zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.
Odnośnie przepisów dotyczących chorób zawodowych uznanych za niekonstytucyjne, a których utratę mocy Trybunał Konstytucyjny odroczył Sąd odsyła organ do orzeczeń i uzasadnień stanowiących ugruntowaną linię orzecznictwa sądów administracyjnych(por. wyroki NSA: z 23.02.2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05, publ.: Wokanda 2006/5/35, z 28.11.2008r. sygn. akt II OSK 1435/08, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl i z 22.02.2008r. sygn. akt II OSK 1004/06, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z glosą aprobującą glosą R. Batorowicza i J.P Tarno, publ.: ZNSA 1(22)/2009).
Z tych względów orzeczono jak w wyroku o uchyleniu decyzji organu obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.
/-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ I. Kucznerowicz mb