Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1046/11

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2012 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania W. N. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2011 r., w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania

Pismem z dnia 2 marca 2012 r. skarżąca złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, że jej roczny dochód wynosi 24066,12 zł rocznie.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania:

1. a) wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
2. b) do nadesłania kopii umowy kredytu "własny kąt" oraz kopii umów, na podstawie których udzielono skarżącej pozostałych spłacanych obecnie kredytów, a także dokumentów (np. harmonogramów spłat lub zaświadczeń z banków) potwierdzających aktualną wysokość rat kredytów,
3. c) oświadczenia o aktualnej wysokości niezbędnych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (poza kosztami spłaty kredytów i wydatkami na leczenie), ze wskazaniem poszczególnych źródeł tych wydatków oraz miesięcznej wysokości wydatków ponoszonych z każdego z tych źródeł - np. opłat związanych zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (kosztów czynszu najmu, opłat za energię elektryczną, gaz),
4. d) oświadczenia wskazującego, czy posiadana przez nią nieruchomość rolna przynosi dochód - jeżeli tak, to jaka jest miesięczna wysokość tego dochodu.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 21 maja 2012 r. skarżąca nadesłała wyciąg z konta PKO BP za ostanie 3 miesiące, potwierdzenie stanu zadłużenia kredyty "własny kąt", wyciągi z 2 banków o spłacie kredytów, oświadczenie, że jej miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 1050 zł. Oświadczyła ponadto, że nieruchomość rolna jest ugorem i nie przynosi żadnych zysków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. t.j.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1. 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2. 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy.

Przysługujące Sądowi prawo do przyznania prawa pomocy nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom.

Jak wynika ze złożonego formularza PPF skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma jakichkolwiek nieruchomości mieszkaniowych, a jednocześnie spłaca kilka kredytów m.in. "własny kąt". Jednocześnie w formularzu skarżąca wskazała, że nie osiąga żadnych dochodów.

Z nadesłanych dokumentów wynika jednak, że skarżącą otrzymuje comiesięczną emeryturę w kwocie ok. 2000 zł. Posiada także dwie karty kredytowe (limit kredytowy w Lukas Banku na kwotę 3600 zł oraz w Citi handlowy – 5 300 zł.) oraz kredyt o nazwie "własny kąt".

Nienadesłanie kopii umowy kredytu "własny kąt", uniemożliwia ustalenie, czy kredyt ten został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Zdaniem Sądu z uwagi na fakt, że skarżąca korzysta z kilku kredytów udzielonych przez banki a nie podmioty "parabankowe" pozwala na przyjęcie, że posiada ona zdolność kredytową. Posiada stały dochód umożliwiający spłatę zaciągniętych kredytów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10).

W tej sytuacji niemożliwe jest ustalenie czy całość wykazanych przez nią miesięcznych obciążeń budżetu domowego, to niezbędne wydatki. Wnioskodawca powinien wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy, co wynika to z treści art. 252 § 1 Ppsa.

Na podstawie nadesłanych dokumentów i wyjaśnień, nie można uznać, że skarżąca jest w takiej sytuacji materialnej, która powoduje konieczność przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto skarżąca otrzymała w lutym 2012 r. przelew z Centralnego Domu Maklerskiego PeKaO co świadczy o tym, że posiada jeszcze rachunek maklerski, który przynosi jej określony dochód.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.