Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G., w części dotyczącej gruntów, oznaczonych jako działki nr [...], wydzielone dla M. K. [...], działka nr [...], wydzielona dla J. K. [...] oraz działki nr [...], wydzielone dla K. S. [...].
Stosownie do art. 127 § 3 Kpa, M. K. i J. K. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając ponownie sprawę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji stwierdzając, że w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. Minister błędnie uznał się za organ wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...].
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że właściwość rzeczową organu, do którego należy wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności, ustala się z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania o nieważności.
W myśl art. 3 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749, z późn. zm.) postępowanie scaleniowe lub wymienne jako organ pierwszej instancji przeprowadza starosta. Przepis ten został zmieniony z dniem 1 sierpnia 2009 r. przez art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753, z późn. zm.). W wyniku nowelizacji skreślono drugie zdanie wskazujące wojewodę jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty.
W związku z powyższym obecnie, w sprawach scaleń i wymian gruntów organem bezpośrednio wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, gdyż stosownie do art. 17 pkt 1 Kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze.
Tym samym obecnie w świetle wymienionych przepisów, właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., nr [...], jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. S. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w zw. z art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów wskazujące na Starostę jako organ pierwszej instancji przeprowadzający postępowanie scaleniowe a w konsekwencji na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. jako organ wyższego stopnia - właściwym do rozpatrzenia wniosku M. i J. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. - podczas gdy w rzeczywistości organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...] - jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
- - art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów w zw. z art. 157 Kpa - poprzez jego pominięcie - w sytuacji, w której do spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w czasie obowiązywania w/w ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 r. stosuje się przepisy w/w ustawy z wyłączeniem ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - co w konsekwencji powoduje, że organem wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...], który wydał sporną decyzję scaleniową w roku 1980 jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
- - art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez zaniechanie wskazania w komparycji decyzji należytej podstawy prawnej (brak wskazania przepisów prawa materialnego) oraz jej rozwinięcia w uzasadnieniu decyzji, jak również brak należytego i przekonywującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że o właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiotowej sprawie świadczy zapadłe w niniejszej sprawie orzeczenie wydane przez WSA w Warszawie z grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/WA 1363/09, w którym to wyroku Sąd z urzędu nie stwierdził nieważności postępowania co oznacza, że właściwym merytorycznie organem jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Również w innej podobnej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wojewody WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1858/09 rozpoznał merytorycznie skargę nie orzekając z urzędu o naruszeniu właściwości organu wydającego zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 157 § 1 Kpa organem właściwym do prowadzenia postępowania nadzorczego i wydania decyzji w tym przedmiocie jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 Kpa.
Podkreślić należy, iż w doktrynie i judykaturze prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji.
Podlegające weryfikacji w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. nr [...], zostało wydane na podstawie przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17, poz.
94) od dnia 1 czerwca 1975 r. przeprowadzenie postępowania scaleniowego lub wymiennego należało do właściwości wojewody. Zgodnie zaś z art. 17 pkt 2 Kpa organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi ministrowie. Ustalając zatem w rozpoznawanej sprawie, który organ administracji jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody, w oparciu o powołane przepisy stwierdzić należało, że jest to właściwy w sprawie minister. Sprawa dotyczy zaś scalenia i wymiany gruntów, a więc stosownie do § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 65, poz. 437 z późn. zm.) w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 z późn. zm.) organem właściwym jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Tym samym w ocenie Sądu za błędne należy uznać stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w zaskarżonej decyzji, jakoby właściwość organu do rozpatrzenia niniejszej sprawy należało ustalić na dzień orzekania w tej sprawie, tj. w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r. Nr 178, poz. 1749). Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie chodzi o to, który organ jest organem wyższego stopnia w sprawach scalania i wymiany gruntów, lecz o to, który organ jest właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnej decyzji (decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r.). Ustalanie organu właściwego do rozpatrzenia niniejszej sprawy, wbrew temu co wywodzi organ, nie jest też konieczne z uwagi na zmiany jakie zaszły w organizacji organów administracji publicznej od czasu wydania kwestionowanej decyzji Wojewody [...].
Podzielając w pełni pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OW 34/10 wskazać należy bowiem, że zmiany te nie spowodowały, iż przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest decyzja organu niewymienionego w art. 17 Kpa. Przepis ten ustala organ wyższego stopnia w stosunku do wojewodów, stanowiąc ogólnie o tym organie, a więc nie ma znaczenia, że obecnie nie istnieje organ o nazwie "Wojewoda [...]". Ponadto podnieść należy, że organ o nazwie "wojewoda" do art. 17 Kpa został wprowadzony 27 maja 1990 r., a zatem w czasie, kiedy funkcjonował jeszcze w systemie prawa organ o nazwie "Wojewoda [...]".
Wobec powyższego stwierdzić należy, że brak merytorycznego rozpoznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku M. K. i J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy uznać należy za niezgodny z powyżej powołanymi przepisami prawa procesowego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ, stosując się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, rozważy przesłanki nieważnościowe wobec decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., ustosunkowując się przy tym do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w zależności od poczynionych ustaleń, podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie w sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 w/w ustawy.