Uzasadnienie
E. G. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 14 czerwca 2016 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, ze wraz z matką i córką utrzymuje się dzięki pomocy finansowej rodziny w wysokości 1400 zł. miesięcznie. Rodzina mieszka w mieszkaniu komunalnym, za którego utrzymanie (czynsz, prąd, gaz, telefon, internet) wydaje 725 zł. Wnioskodawczyni podała, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, nie pełni funkcji prokurenta w spółce, nie spłaca rat kredytów, wyjaśniła również, że na opiekę medyczną i lekarstwa przeznacza 200 zł. miesięcznie.
Referendarz sądowy zarządzeniem z 29 czerwca 2016 r. wezwał E. G. do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, kopii umów kredytowych o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokumentów potwierdzających, ze wobec wnioskodawczyni toczy się postępowanie egzekucyjne, kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków na miesięczne utrzymanie, oświadczenia darczyńców o wysokości pomocy finansowej udzielonej wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym i nadesłała wyciąg z rachunku bankowego za okres od 14 marca do 13 maja 2016 r. potwierdzający tę okoliczność. Wnioskodawczyni przedstawiła również informację o wysokości zadłużenia wystawiona przez wierzyciela oraz wezwanie do zapłaty kwoty 67.901,39 zł. Wniosła jednocześnie o przedłużenie do jednego miesiąca terminu na nadesłanie oświadczeń darczyńców o wysokości pomocy finansowej udzielonej skarżącej.
Zarządzeniem z 26 lipca 2016 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącej termin do nadesłania żądanych dokumentów (do 8 sierpnia 2016 r.).
Skarżąca do chwili rozpoznania wniosku nie nadesłała żądanych oświadczeń.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca nie przedstawiła, mimo przedłużenia terminu do wykonania wezwania, dokumentów obrazujących jej sytuację dochodową. Nie nadesłała również faktur i rachunków potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków. Z tej przyczyny nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych, z jakimi skarżąca winna się liczyć w postępowaniu sądowym, z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Zaznaczy również należy, że z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że na utrzymanie trzyosiowej rodzinie pozostaje, po uwzględnieniu wydatków na utrzymanie mieszkania i zakup leków, jedynie kwota ok. 475 zł. miesięcznie, co mając na uwadze ze skarżąca nie nadesłała zaświadczenia z właściwego rzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, samo w sobie budzi wątpliwości.
Reasumując, skarżąca nie wykazała jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz w jakiej wysokości ponosi wydatki. Tym samym nie udzieliła pełnych wyjaśnień, umożliwiających zbadanie wysokości i źródeł uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych stałych wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został zatem uzupełniony, a niewykonanie wezwań uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji materialnej i zdolności finansowych skarżącego. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna natomiast mieć świadomość, iż domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc w interesie strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09 oraz postanawiania z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt: I OZ 156/12, I OZ 157/12, I OZ 158/12).
Biorąc powyższe pod uwagę referendarz sadowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych.