Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] kwietnia 2008 r. działając na postawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. -Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 z późn. zm.) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej na działkach ewidencyjnych: nr [...] obręb [...], nr [...] obręb [...] i nr [...] obręb [...] będących we władaniu E. i J. M, położonych w międzywaiu rzeki [...] w dzielnicy [...] W. zarządził:
- 1. przedłożyć Wojewodzie [...] zgłoszenie, o którym mowa w art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493) wraz z wnioskiem o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych wynikających z art. 13 tej ustawy, oraz 2.naliczenie i nałożenie opłaty podwyższonej za wszystkie odpady składowane w 2007 r. na ww. działkach jako miejscu na ten cel nie przeznaczonym.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż kontrola przeprowadzona na ww. działkach w dniach 7 i 8 marca 2008 r. wykazała następujące nieprawidłowości z zakresu ochrony środowiska: nawiezienie mas ziemnych wymieszanych z odpadami betonowo-ceglanymi, rozplantowanie ich w kierunku brzegu rzeki [...] na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią, częściowe zasypanie drzew na terenie działek i uszkodzenie niektórych z nich. W wyniku przeprowadzonych prac doszło także do zmiany ukształtowania terenu. Wskazane działki położone są na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią, a także w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu. Żadna z nieruchomości nie została wskazana jako miejsce przeznaczone do przyjmowania mas ziemnych lub skalnych usuwanych w związku z realizacją inwestycji. Podczas kontroli nie został okazany wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzja o pozwoleniu na budowę.
Jak stwierdził organ, zgodnie z art. 293 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. Nr 25 poz. 150) za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,1 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku odpadów za każdą dobę składowania.
Organ wskazał także, że zgodnie z art. 11 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie jeżeli bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku nie zostało zażegnane, mimo przeprowadzenia działań zapobiegawczych, lub wystąpiła szkoda w środowisku, podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany niezwłocznie zgłosić ten fakt organowi ochrony środowiska i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Ponadto, na podstawie art. 13 cyt. ustawy podmiot korzystający ze środowiska uzgadnia warunki przeprowadzenia działań naprawczych z organem ochrony środowiska.
Na powyższe zarządzenie pokontrolne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. i J. M. wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucili naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym nie ustalenie czy nawiezione masy ziemne stanowią odpady w rozumieniu prawa, nieprawidłowe ustalenie kto jest posiadaczem tych odpadów, nie przesłuchanie świadka na okoliczność nawiezienia mas ziemnych bez woli władających nieruchomościami, a także naruszenie art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62 poz. 628) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący są posiadaczami odpadów oraz art. 284 ust. 1 i 2 w związku z art. 293 ust. 2 i 3 Prawa ochrony środowiska, poprzez stwierdzenie, że na osobach fizycznych może spoczywać obowiązek uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie składowania odpadów, oraz art. 11 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, poprzez uznanie, że na skarżących spoczywa obowiązek dokonania wskazanego w nim zgłoszenia.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ uznał zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa za nieuzasadniony. W czasie kontroli ustalono, że składowane masy ziemne są odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach, ustalono też posiadaczy odpadów, którymi są, zgodnie z domniemaniem prawnym zawartym w art. 3 pkt 13 ustawy o odpadach, skarżący jako osoby fizyczne władające powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 284 ust. 1 i 2 w związku z art. 193 ust. 2 i 3 Prawa ochrony środowiska ponieważ skarżący, zgodnie z art. 284 ust. 2 POŚ są osobami fizycznymi niebędącymi przedsiębiorcami korzystającymi ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska, a także prowadzą odzysk odpadów poza instalacją co jest zabronione na podstawie ustawy o odpadach.
Organ podniósł także, iż zarządzenie pokontrolne nie stwarza nowego obowiązku dla stron. Stanowi jedynie przypomnienie o obowiązujących przepisach prawa związanych ze szkodami w środowisku oraz ze składowaniem odpadów, w miejscach do tego nie przeznaczonych. Zarządzenie pokontrolne, zobowiązujące do zgłoszenia wyrządzenia szkody w środowisku nie przesadziło jeszcze sprawy odpowiedzialności za szkodę. Skarżący powinni zgłosić się do Wojewody, który będzie zobowiązany do dokonania własnych ustaleń i wydania decyzji, podobnie jak marszałek województwa w sprawie dotyczącej opłat za składowanie odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne podlegało uchyleniu, aczkolwiek z innych względów niż podniesiono w skardze.
Dokonując oceny zaskarżonego aktu, Sąd doszedł do przekonania, że w istocie w niniejszej sprawie doszło do przesądzenia przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska kwestii, które winny być przedmiotem postępowania i rozstrzygnięcia w drodze decyzji przez inne, powołane do tego organy. W pkt 1 zaskarżonego zarządzenia, organ orzekł bowiem, że w wyniku działalności skarżących wystąpiła szkoda w środowisku, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku, natomiast w pkt 2 przesądził, iż w niniejszej sprawie, masy ziemne gromadzone na działkach, będących we władaniu skarżących, stanowią odpady w rozumieniu ustawy o odpadach oraz o wymierzeniu opłaty podwyższonej za składowanie tych odpadów na podstawie art. 293 ust. 2 i 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Oznacza to, że Wojewódzki Inspektor dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, w których właściwymi organami są: na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie - w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, natomiast w sprawach opłat za korzystanie ze środowiska organem właściwym jest Marszałek Województwa, o czym stanowi art. 288 ust. 1 Prawa Ochrony Środowiska.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska powinien był ograniczyć się do przekazania informacji o zaistniałej szkodzie w środowisku wymienionym wyżej organom, celem wszczęcia przez nie postępowania i wydania decyzji w sprawie.
Na marginesie należy zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o obowiązku przeprowadzenia działań naprawczych na działkach będących we władaniu skarżących, stwierdzając, że zwałka gruzu budowlanego nie jest szkodą w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit c ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Rozstrzygnięcie to potwierdza tezę o niedopuszczalności zawierania w protokole pokontrolnych rozstrzygnięć w tym przedmiocie, stwarza to bowiem sytuację, w której organy dwukrotnie orzekły w tej samej sprawie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.