Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 27 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1455/15

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców, na podstawie art. 89p ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (D.U. 2012, poz. 680 ze zm.), dalej ustawa, w zw. z art. 48 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państwa członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (D. Urz. UE z 2013 r., nr 180, poz 31), dalej Rozporządzenie, po rozpoznaniu odwołania S. K., dalej zwanego "skarżącym", "cudzoziemcem", od decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o przekazaniu cudzoziemca innemu państwu odpowiedzialnemu za rozpatrzenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy i o umorzeniu postępowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Decyzją Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. orzeczono o przekazaniu cudzoziemca innemu państwu odpowiedzialnemu za rozpatrzenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy tj. na [...] i o umorzeniu postępowania. [...] wyraziła zgodę na przejęcie cudzoziemca i rozpoznanie jego wniosku o nadanie statusu uchodźcy.

9 lutego 2014 r. skarżący odwołał się od tej decyzji wnosząc o zastosowanie w stosunku do niego klauzuli dyskrecjonalnej z Rozporządzenia z uwagi na zły stan zdrowia, zagrożenie życia w związku z koniecznością podróży na [...], bycie w związku z partnerką w Polsce, którą zamierza poślubić i jego polskie pochodzenie (babcia urodziła się w Polsce).

Ponownie rozpoznając sprawę Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że skarżący opuścił kraj pochodzenia 14 października 2014 r. na podstawie paszportu [...] i wjechał na [...] z ważną wizą [...] Schengen. Organ I instancji wystąpił do władz [...] o przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy, na co [...] wyraziła zgodę. Rada ustaliła, że nie ma w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej (art. 17 ust. 1 Rozporządzenia). Brak jest przesłanek pozwalających na ustalenie, że przekazanie cudzoziemca na [...] będzie wiązało się z ryzykiem dla jego zdrowia. Standardy opieki medycznej na [...] nie odbiegają od standardów opieki medycznej w Polsce, przekazanie cudzoziemca nie narusza prawa do życia rodzinnego. Oba kraje znajdują się w strefie Shengen i nie ma przeszkód aby partnerka odwiedzała cudzoziemca na [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący zarzucając naruszenie:

przepisów postępowania:

1. - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego;
2. - 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. poprzez rażącą wadliwość uzasadnienia oraz nieodniesienie się do argumentów strony, którym przypisuje ona znaczenie w sprawie;
3. - art. 15 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo iż w toku postępowania wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy a w konsekwencji pozbawienie go możliwości wniesienia odwołania w tym zakresie;
4. - przepisów prawa materialnego tj. art. 17 w zw. z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie pomimo że zachodzą przesłanki o charakterze humanitarnym i rodzinnym wskazujące na niemożność przekazania cudzoziemca na [...].

Wniósł o uchylenie decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na:

1. - lakoniczne uzasadnienie obu decyzji, co uniemożliwia ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia;
2. - brak wskazania czy organ zastosował art. 12 ust. 4 zd. 1 czy zd. 2 Rozporządzenia;
3. - nie wskazanie przesłanek które uzasadniały niemożnością zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej;
4. - niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego a przede wszystkim nieustalenie czy choroby na które cierpi skarżący mogą być leczone na [...], nie ustalenie więc czy będzie tam prawidłowo leczony tylko "odgórne" uznanie, że tak będzie, co stanowi o naruszeniu art. 80, 77 § 1 i 7 K.p.a. Zdaniem skarżącego niezapewnienie odpowiedniego leczenia może stanowić o nieludzkim i poniżającym traktowaniu a więc ma istotne znaczenie, wobec treści art. 3 ust. 2 Rozporządzenia zgodnie z którym, Państwo do którego przekazywany jest cudzoziemiec musi być odpowiednie do zapewnienia godnych warunków leczenia;
5. - niemożność podróżowania z uwagi na stan zdrowia, co czyni niemożliwym przekazanie skarżącego na [...];
6. - naruszenie prawa do życia rodzinnego, poprzez zaniechanie ustalenia czy jego partnerka rzeczywiście będzie mogła podróżować na [...];
7. - pominięcie polskiego pochodzie skarżącego jako przesłanki do zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej;
8. - nieprzeprowadzenie rozmowy ze skarżącym wbrew treści art. 5 ust. 1 Rozporządzenia i niewskazanie aby w tym wypadku istniały przesłanki do odstąpienia od tej czynności. Okoliczności związane z życiem rodzinnym i stanem zdrowia nie były przedmiotem oceny organu I instancji;
9. - naruszenie art. 15, 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie w takich okolicznościach decyzji organu I instancji, czym pozbawiono skarżącego prawa do podniesienia nowych okoliczności w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Rada ds. Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosła, że klauzula dyskrecjonalna ma charakter wyjątkowy i uznaniowy. Przepisy nie precyzują dokładnie warunków jej zastosowania. Z powołaniem się na wskazaną w odpowiedzi na skargę stronę internetową stwierdziła, że stan lecznictwa na [...] jest podobny jak w Polsce oraz że organ I instancji znał stan zdrowia skarżącego, gdyż skarżący sam informował organ i straż graniczną o problemach zdrowotnych. Czyni to niezasadnymi zarzuty skargi o niewiedzy organu o stanie zdrowia skarżącego. Co do zarzutu naruszenia prawa do życia rodzinnego wskazała, że skarżący, co wynika z wniosku, ma żonę i to jest na tę chwilę jego rodzina. Brak jest dowodów, że skarżący rozwiódł się. Co do narodowości polskiej jego babci Rada stwierdziła, że przed wojną część terenów obecnej [...] należała do Polski.

Niczym dziwnym jest więc urodzenia babci w Polsce. Skarżący podał jednak, że jest narodowości [...] a jego ojczystym językiem jest język [...]. Co do zarzutu braku rozmowy ze skarżącym organ stwierdził, że przeprowadzenie rozmowy na okoliczność jego zdrowia i życia rodzinnego nie było konieczne a sam skarżący w toku postępowania miał możliwość przekazywania dodatkowych informacji na swój temat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu a stwierdzone uchybienia nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Kontroli Sądu podlegała decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przekazaniu skarżącego na [...] w celu rozpoznania przez nią wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Podstawę prawną stanowiły przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 r. oraz przepisy art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Po pierwsze, zgodnie z art. 12 ust. 2 Rozporządzenia, gdy wnioskujący o nadanie statusu uchodźcy jest w posiadaniu ważnej wizy pobytowej odpowiedzialnym do rozpatrzenia wniosku o nadanie ochrony międzynarodowej jest państwo które wydało wizę. Zgodnie natomiast z ust. 4 gdy wnioskodawca posiada jeden lub większą liczbę dokumentów pobytu, które wygasły mniej niż dwa lata wcześniej lub jedną lub większą liczbę wizy, które wygasły mniej niż 6 miesięcy wcześniej oraz które faktycznie umożliwiały mu wjazd na terytorium państwa członkowskiego nie stosuje sią ust. 1, 2, 3 do czasu opuszczenia przez wnioskodawcę terytorium państwa członkowskiego.

Skarżący legitymował się ważną wizą [...] z datą ważności 9 październik 2014 r. oraz paszportem [...], którego ważność kończy się 28 stycznia 2053 r. W związku z tym odpowiedzialnym za rozpoznanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego 6 listopada 2014 r. jest państwo [...]. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 Rozporządzenia. [...] wyraziła gotowość przejęcia cudzoziemca.

Po drugie, zastosowanie klauzuli dyskrecjonalnej z art. 17 Rozporządzenia, ma charakter uznaniowy. Jak trafnie wskazał organ nie zostały w Rozporządzeniu sprecyzowane warunki do jej zastosowania. Kierując się postanowieniami wstępnymi Rozporządzenia należy dojść do wniosku, że możliwość jej zastosowania może, ale nie musi, uzasadniać: bardzo trudne położenie skarżącego, jego wyjątkowa sytuacja rodzinna – np. sytuacja w której doszłoby do rozdzielenia członków rodziny, stan zdrowa zagrażający życiu lub zdrowiu i niemożność ich leczenia w innym państwie członkowskim. Są to przesłanki o charakterze humanitarnym.

Skarżący powoływał się na swój stan zdrowia i fakt pozostawania w związku z polską partnerką, jak również polskie pochodzenie.

W ocenie Sądu organ II instancji dokonał prawidłowej oceny przesłanek mających stanowić podstawę do zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej i doszedł do przekonującego wniosku, że schorzenia skarżącego nie uniemożliwiają mu podróży, nie stanowią o zagrożeniu jego życia lub zdrowia. Nie negując, iż skarżący jest chory należy stwierdzić, że infekcje układu moczowego została wyleczona, co wynika z przedstawionych przez skarżącego badań. Deklarowane schorzenia: ból stawów kolanowych, kręgosłupa, nadciśnienie, arytmia, prosta – są leczone poprzez przyjmowanie leków (k 22 akt adm.). Nie ma w aktach administracyjnych dokumentów z których można by wyprowadzić logiczny wniosek o poważnym zagrożeniu życia lub zdrowia skarżącego a co za tym idzie niemożliwości jego leczenia na [...].

Po trzecie, okoliczności zwane przez skarżącego rodzinnymi – związek z partnerką narodowości polskiej, nie może być w sytuacji w której skarżący pozostaje w ważnym związku małżeńskim, powodem zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej. Państwo nie może w takim wypadku mocniej chronić związków pozamałżeńskich niż związków małżeńskich – byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny wyrażoną w art. 18 Konstytucji R.P. W związku z tym kwestia możliwości podróżowania jego partnerki pozostaje bez istotnego znaczenia.

Po czwarte, polskie pochodzenie w sytuacji deklarowanej narodowości [...] nie może stanowić podstawy do zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej. Także i z tego powodu, że skarżący nie włada językiem polskim a więc trudno uznać, że rzeczywiście jest z Polską w sposób szczególny związany.

Po piąte, indywidualna rozmowa, o czym stanowi art. 4 ust. 1c i art. 5 ust. 1 ma na celu przede wszystkim ustalenie przez organ okoliczności związanych z możliwością zastosowania Rozporządzenia a przede wszystkim z sytuacją rodzinną skarżącego przebywającą w państwie członkowskim.

Możliwość odstąpienia od niej, zgodnie z art. 5 ust. 2 Rozporządzenia, dotyczy sytuacji w której wnioskodawca zbiegł lub przedstawił już w inny sposób informacje mające znaczenie dla ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego. W niniejszej sprawie skarżący przestawił informacje na temat swej rodziny we wniosku (arytmia, nadciśnienie tętnicze, powiększona prostatę, pozostawanie w związku małżeńskim). W późniejszym odwołaniu nie podniósł żadnych nowych okoliczności związanych ze swym stanem zdrowia. Organ II instancji, który ma obowiązek merytorycznej oceny zebranych dowodów dysponował nie tylko wnioskiem ale i dowodami z dokumentacji lekarskiej, które ocenił. Ocena ta jest, w świetle tych dowodów i wniosków skarżącego przekonująca. Wątpliwości cudzoziemca, czy jego schorzenia będą leczone tak samo dobrze na [...] jak w Polsce nie są uzasadnione. Schorzenia na jakie cierpi są powszechnymi a opieka medyczna czy w Polsce czy na [...] jest w tym zakresie podobna.

W związku z tym należy przyjąć, że uchybienie w postaci zaniechania przeprowadzenia rozmowy indywidualnej, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 K.p.a. polega na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy przez dwa odrębne organy. Organ II instancji ma, w ramach przysługujących uprawnień do merytorycznej oceny obowiązek oceny dowodów ocenianych wcześniej przez organ I instancji jak również prawo do samodzielnego, uzupełnienia postępowania dowodowego i oceny dowodów – art. 77 § 1 i 136 K.p.a.

W niniejszej sprawie organ II instancji ocenił więc wszystkie dowody przedstawione przez skarżącego, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a., 8 i 11 K.p.a. jako mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Po szóste, należy zgodzić się ze skarżącym, że uzasadnienie organu przede wszystkim I instancji, jest dość lakoniczne, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Wada ta nie uzasadnia jednak uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2012, poz. 270 ze zm.). Uchylenie decyzji z powodów uchybienia przepisów proceduralnych jest możliwe gdy naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy a przepisów prawa materialnego taki wpływ miało.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wskazane uchybienia dotyczące nie przeprowadzenia rozmowy z cudzoziemcem oraz lakoniczność uzasadnienia nie uzasadniając przyjęcia, że mogły mieć wpływ na wynik sprawy lub taki wpływ miały.

Organ II instancji zapoznał się z całym materiałem dowodowym przedstawionym przez skarżącego i doszedł do niewadliwych wniosków o braku podstaw do zastosowania klauzuli dyskrecjonalnej. Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.