Uzasadnienie
D. W., M. W., J. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po doręczeniu skarżącym wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł (wpis solidarny) D. W. i M. W. zwrócili się do Sadu z wnioskiem o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podali, że poza działkami nr [...] i [...] o pow. 2488 m2, których są współwłaścicielami, nie posiadają innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Wnioskodawcy uzyskują dochody z tytułu emerytur w wysokości 1114 zł (D. W.) i 1383 zł (M. W.).
W piśmie z dnia 17 września 2012 r. wnioskodawcy zostali wezwani do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, tj.: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość świadczeń emerytalnych, oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków koniecznych, oświadczenia czy uzyskują dochody z posiadanych nieruchomości.
W piśmie z dnia 14 października 2012 r. skarżący podali, że nie posiadają kont bankowych, nie uzyskują żadnych dochodów z posiadanych nieruchomości, nadesłali kopie odcinków emerytur. Ponadto wymienili następujące wydatki: energia elektryczna – od 200 do 300 zł miesięcznie, gaz – 70 zł, lekarstwa – od 100 do 300 zł na osobę, telefon 95 – 115 zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawcy nie wykazali, aby w ich sytuacji uzasadnione było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania na Państwo.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że wnioskodawcy uzyskują stały comiesięczny dochód w wysokości łącznej wysokości 2497 zł brutto (1848,82 zł netto). Jako miesięczne wydatki (oprócz wydatków na wyżywienie) wskazali kwotę od 565 do 1085 zł.
Mając powyższe na względzie należy uznać, że dochody uzyskiwane przez wnioskodawców powinny pozwolić na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby możliwie było wygospodarowanie środków na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Pozwala na to zarówno charakter dochodów (stałe, comiesięczne świadczenia z ZUS) jak i ich wysokość. Należy bowiem podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji zwolnienia od kosztów sądowych konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są niższe od przeciętnych. W tej sytuacji należy mieć na uwadze, że najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 728,18 zł brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent – opublikowany w Monitorze Polskim z 2011 r. Nr 15, poz. 162).
Podsumowując, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawcy nie wykazali, że uiszczenie przez nich kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania jest to wpis solidarny 100 zł, do uiszczenia którego są również zobowiązani współskarżący J. W. i M. W., którzy nie złożyli wniosku o przyznanie prawa pomocy) przekracza ich możliwości finansowe i spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji postanowienia.