Uzasadnienie
Wnioskami z dnia 27 października 2014 r. U. J. i W. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
We wnioskach o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy oświadczyli, że gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z synem i jego żoną oraz dwoją ich dzieci, mieszkają w domu o powierzchni 160 m2, posiadają dwa samochody osobowe (rok produkcji 2006 i 2009). Rodzina utrzymuje się ze środków finansowych pochodzących z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (ok. 280 zł miesięcznie) oraz emerytury i wynagrodzenia za pracę skarżącej (razem 10500 brutto).
Stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.) Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym, a o takie wnioskują skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Warunkiem jego przyznania, jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie referendarza sądowego, przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, nie zostały w niniejszej sprawie przez skarżących spełnione. Jak wynika z wniosków o przyznanie prawa pomocy, skarżący dysponują stosunkowo znacznymi dochodami (ok. 8000 netto na 6 osób), których wysokość wielokrotnie przekracza wielkość związanych ze sprawą kosztów sądowych, zarówno tych wymagalnych obecnie (wpis od skargi w wysokości 1000 zł), jak i mogących wystąpić w przyszłości (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – wszystkie 100 zł.). Samo ich posiadanie w takiej wysokości wyklucza wystąpienie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżących i ich rodziny (przez uszczerbek ten należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych - postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12).
Wyjaśnić należy, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, nie należy utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 15/08). Nawet bowiem istotnie odczuwalny uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sądowych nie powinien skutkować przyznaniem prawa w zakresie częściowym jeżeli pozostałe po ich pokryciu środki finansowe wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony i jej rodziny (por,. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 760/05).
Niezależnie od tego, również pozostałe zawarte we wniosku informacje nie potwierdzają trudnej sytuacji materialnej U. i W. J., a tym samym nie wykazują związku między poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych a zagrożeniem dla podstaw ich egzystencji. Z informacji tych nie wynika, by cierpieli oni jakikolwiek niedostatek, dla którego punktem odniesienia nie są wszystkie normalne ponoszone wydatki, lecz wyłącznie te, które zmierzają do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i to wyłącznie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, środków czystości, leczenie, podstawowe opłaty związane utrzymaniem domu lub mieszkania).
Mimo że we wniosku brak jest informacji na temat wysokości niezbędnych (codziennych) wydatków, za zbędne uznano wzywanie strony skarżącej do udzielenia w tym zakresie dodatkowych informacji (taką możliwość stwarza art. 255 P.p.s.a.). Zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o powierzchni 160 m2), posiadanie dwóch pojazdów mechanicznych i tzw. zdolność kredytowa świadczą o nadwyżce dochodów nad niezbędnymi wydatkami, a tym samym wykluczają możliwość wystąpienia uszczerbku dla koniecznego utrzymania związanego z jednorazowym poniesieniem kosztów sądowych.
Z przedstawionych powodów brak jest podstaw do zwolnienia skarżących od ustawowego obowiązku (art. 199 P.p.s.a.) ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar miałoby w opisanej sytuacji jego przyznanie.
Na marginesie należy zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącym od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.).
Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.