Uzasadnienie
Skarżąca T. D. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na wskazane w sentencji postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] października 2008 r.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, zawartego w nadesłanych formularzach PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Skarżąca oprócz mieszkania o pow. 48, 16 m2 nie posiada żadnego innego majątku trwałego, przedmiotów wartościowych ani wolnych środków finansowych. Skarżąca oraz jej mąż posiadają stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 4 100 zł brutto miesięcznie. Jako stałe wydatki skarżąca wskazał koszt dojazdu do pracy jej oraz męża w wysokości 500 zł miesięcznie.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do zasobów majątkowych skarżącej oraz ponoszonych przez nią wydatków, Sąd pismem z dnia 6 lutego 2009 r. zobowiązał skarżącą do uzupełnienia, w terminie 7 dni wniosku poprzez nadesłanie wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącą oraz jej męża kont bankowych oraz złożenie oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie mieszkania oraz innych wydatków koniecznych.
Powyższe pismo Sądu zostało doręczone skarżącej w dniu w dniu 18 lutego 2009 r., co oznacza, że termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 25 lutego 2009 r. Skarżąca natomiast do dnia dzisiejszego wniosku we wskazanym zakresie nie uzupełniła.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw.
Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania.
Ustawowy wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu ma na celu zobligowanie strony do zwięzłego i rzeczowego wykazania oraz usystematyzowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na rozstrzygniecie sprawy. W formularzu zawarte są także rubryki umożliwiające zamieszczenie danych, które składający oświadczenie uważa za istotne. Wprawdzie brak jest przykładowego wskazania, jakie dane powinien podać wnioskodawca w tych rubrykach, to należy przyjąć, ze zamiarem prawodawcy było umożliwienie wykazania w nich informacji mogących mieć znaczenie przy ocenie wniosku. Chodzi tu nie tylko o dochody i posiadane aktywa, ale także wszystkie konieczne i uzasadnione wydatki oraz obciążenia. W sytuacji gdy Sąd uzna, że oświadczenie strony wskazane we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała jedynie wydatki jakie ponosi z mężem na dojazd do pracy, jednakże - pomimo wezwania - nie określiła pozostałych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Ponadto skarżąca nie nadesłała na wezwanie Sądu wyciągów z konta bankowego, nie złożyła również żadnego oświadczenia co do ewentualnego posiadania lub braku dostępnych środków finansowych na koncie. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącą oraz jej rodzinę kosztów utrzymania. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jej sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych.
Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.