Uzasadnienie
A.D., obywatelka [...], deklarująca narodowość [...], w dniu 8 listopada 2012 roku wystąpiła, po raz drugi, o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpatrzeniu wniosku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 roku umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.
Od powyższej decyzji A.D., działając przez pełnomocnika E.Ż., odwołała się do Rady do Spraw Uchodźców.
Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i udzielenie ochrony uzupełniającej względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 15 pkt 3 i art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 10 par. 1 i art. 7 w zw. z art. 77 par 1 Kpa.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca polemizując z oceną sprawy przez organ orzekający w istocie skoncentrowała się na wykazaniu, że organ nie uwzględnił w wystarczający sposób aktualnej sytuacji wewnętrznej w kraju pochodzenia cudzoziemki podkreślając, że obawy cudzoziemki przed powrotem do kraju są w pełni uzasadnione z uwagi na możliwość zagrożenia jej bezpieczeństwa, co winno stanowić wystarczającą podstawę dla udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Na potwierdzenie powyższego załączyła wydruki czterech informacji zamieszczanych w Internecie na temat sytuacji wewnętrznej w [...] w ostatnich miesiącach 2012 roku i w I kwartale 2013 roku.
W dniu 25 czerwca 2013 roku pełnomocnik odwołującej się, dodatkowo wniosła o dopuszczenie jako dowodów w sprawie fragmentu z raportu rocznego 2013 Amnesty International oraz kolejnych dwóch informacji zamieszczonych w Internecie z maja i czerwca 2013 roku na temat sytuacji w rejonie [...}, a także informacji na temat niewystarczającej opieki lekarskiej w [...] i [...]. Przy tym zwróciła uwagę na zły stan zdrowia A.D. oraz wniosła o udzielenie jej zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Po rozpatrzeniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] działając na podstawie art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliła zaskarżoną decyzję i umorzyła postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 roku nie może się ostać, jednak z innych powodów, niż podniesionych w odwołaniu przez pełnomocnika cudzoziemki.
Wskazano, że A.D. składając w dniu 8 listopada 2012 roku po raz drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy oświadczyła: "Nie wiem, czy należy mi się status uchodźcy. Myślę, że mogłabym dostać jedną z form ochrony - pobyt tolerowany lub ochronę uzupełniającą. Nie chcę wracać do kraju pochodzenia. Tu w Polsce czuję się jak w domu, prawie rok pracuję jako sanitariuszka i sprzątaczka w I. W Polsce spotkałam wielu dobrych ludzi, czuję się jak w domu, chce tu zostać. Mam problemy ze zdrowiem, 21 listopada mam wizytę u okulisty, gdyż ostatnio bardzo dolegają mi problemy ze wzrokiem. Z kolei w styczniu mam wizytę u psychologa. Chcę otrzymać kartę pobytu w Polsce i tu pracować. Jednocześnie miałabym wtedy możliwość odwiedzać dzieci, które mieszkają w [...]. Proszę nie odmawiać, a tylko pozytywnie moją prośbę rozpatrzyć." (akta administracyjne k. 12).
Równocześnie A.D. stwierdziła, że w kraju pochodzenia nie była prześladowana, poddawana przemocy fizycznej lub psychicznej, zatrzymana, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnej organizacji politycznej, społecznej, religijnej lub etnicznej.
Rada podkreśliła, że z powyższego jednoznacznie wynika, że cudzoziemka pragnie uzyskać możliwość pobytu i pracy w Polsce z przyczyn osobistych i bytowych, a nie z uwagi na obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej.
W związku z powyższym zdaniem Rady w sprawie nie występują przesłanki dla uznania, że drugi wniosek został oparty na tych samych podstawach, co wniosek poprzedni, a tym samym dla umorzenia postępowania w sprawie, wobec stwierdzenia, ze wniosek jest niedopuszczalny na podstawie art. 40 ust 1 i 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie w ogóle nie było podstaw do wszczynania kolejnego postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy bowiem, cudzoziemka jednoznacznie oświadczyła, że jej zamiarem jest zalegalizowanie pobytu na terytorium RP. A nie obawa przed prześladowaniem. Zatem postępowanie w ramach procedury uchodźczej od początku było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie przepisu art. 105 par. 1 Kpa.
Wskazano również, że wnioski sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji jednoznacznie wykraczają poza oświadczenie cudzoziemki, gdyż składając wniosek nie powołała się ona na żadne zagrożenia w kraju pochodzenia.
W związku z tym za chybione Rada uznała zarzuty skarżącej o naruszeniu przez organ I instancji przepisów art. 15 pkt 3 i art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 10 par. 1 i art. 7 w zw. z art. 77 par 1 Kpa.
Wskazano także, że sprawa A.D. była wnikliwie rozpatrzona przez organ I instancji i Radę do Spraw Uchodźców po złożeniu przez nią w dniu 17.10.2010 roku po raz pierwszy wniosku o nadanie statusu uchodźcy.
Po rozpatrzeniu tego wniosku w dniu [...].06.2012 roku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] postanowił odmówić cudzoziemce nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej oraz wydalić z terytorium RP wobec braku przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Od decyzji tej cudzoziemka wniosła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, która po rozpatrzeniu sprawy w dniu [...].08.2012 roku decyzją [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Podano, że w decyzji Rady A.D. została pouczona, że w przypadku uznania, że decyzja jest niezgodna z prawem mogła ona na decyzję Rady zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jednak strona z tej możliwości nie skorzystała i nie wniosła skargi do WSA.
Ponadto w związku z oczekiwaniem A.D., że złożenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy może być podstawą dla legalizacji pobytu na terytorium Polski należy wskazać, że przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie są właściwe dla regulacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP.
Rada zauważyła, iż przyznanie pobytu tolerowanego na podstawie art 97 ustawy o ochronie jest uzasadnione jedynie w przypadku zagrożenia w kraju pochodzenia praw chronionych przez prawo międzynarodowe, w tym konwencję Rzymską z 1950 roku.
Rada wskazała, że udzielenie zgody na pobyt tolerowany nie jest i nie może być metodą na legalizowanie pobytu cudzoziemca w Polsce, gdyż jest ściśle powiązane z ochroną międzynarodową i może być rozpatrywane tylko w tym kontekście. Dlatego przepis ten może być stosowany tylko w powiązaniu z ochroną międzynarodową, a nie w celu legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Dla regulacji pobytu cudzoziemca w Polsce służą inne przepisy prawne w tym przypadku Ustawa o cudzoziemcach.
Wobec powyższego Rada uznała, że należało uchylić decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2013 roku o umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny i umorzyć postępowanie I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Rady z dnia [...] lipca 2013r. wniosła A.D., zarzucając, iż decyzja została wydane z naruszeniem prawa.
Skarżąca podniosła, że organ administracji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, zaś samo rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem.
Zarzucono naruszenie art. art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnie przepisów i bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. Wskazano też na naruszenie międzynarodowych przepisów w tym Konwencji Rzymskiej z dnia 4 listopada 1950 o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uznanie, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia nie rodzi dla niej niebezpieczeństwa.
Podniesiono także kwestię naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie sprawy w jej całokształcie.
Odpowiadając na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że istotę w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012r. poz 680) - cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.
We wniosku (ponownym) o nadanie statusu uchodźcy skarżąca nie wskazała na okoliczności, które uzasadniałyby nadanie tego statusu.
W toku postępowania przed organem administracji A.D. stwierdziła, że w kraju pochodzenia nie była prześladowana, poddawana przemocy fizycznej lub psychicznej, zatrzymana, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnej organizacji politycznej, społecznej, religijnej lub etnicznej.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że cudzoziemka chciała uzyskać możliwość pobytu i pracy w Polsce z przyczyn osobistych i bytowych a nie z uwagi na obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia tj. z przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej.
W tej sytuacji należy uznać, że w sprawie nie występowały przesłanki dla uznania, że drugi wniosek zainteresowanej został oparty na tych samych podstawach, co wniosek pierwszy, a tym samym dla umorzenia postępowania (tak jak orzekł organ I instancji) w sprawie, wobec stwierdzenia, ze wniosek jest niedopuszczalny na podstawie art. 40 ust 1 i 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do wszczynania kolejnego postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, bowiem cudzoziemka jednoznacznie oświadczyła, że jej zamiarem jest zalegalizowanie pobytu w Polsce, a nie obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Zatem postępowanie w ramach procedury uchodźczej od początku było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie przepisu art. 105 par. 1 Kpa.
Sąd stwierdza, że późniejsze oświadczenia skarżącej, składane już po wydaniu zaskarżonej decyzji, dotyczące obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, nie mogą mieć wpływu na ocenę tego rozstrzygnięcia.
Wnioski sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji jednoznacznie wykraczają poza oświadczenie cudzoziemki, złożone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy i w toku postępowania przed organem I instancji, gdyż składając wniosek nie powołała się ona na żadne zagrożenia w kraju pochodzenia.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) - uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.
Konwencja zawiera więc zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Postępowanie dotyczące nadania statusu uchodźcy może być prowadzone w stosunku do osoby, która wskazuje, że spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy.
Skoro skarżąca składając drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy nie wskazywała, że w kraju pochodzenia była prześladowana, poddawana przemocy fizycznej lub psychicznej, zatrzymana, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu, podkreślała natomiast, że pragnie uzyskać możliwość pobytu i pracy w Polsce z przyczyn osobistych i bytowych, a nie z uwagi na obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia, to prowadzenie w takim przypadku postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy było nieuprawnione i postępowanie takie należało umorzyć.
W związku z powyższym Sąd podzielił argumentację Rady do Spraw Uchodźców zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Sąd zauważa również, że informacje dotyczące aktualnej sytuacji w [...] wskazują, że obecna sytuacja jest wprawdzie trudna, ale ewentualne działania naruszające prawa człowieka nie są skierowane na ogół ludności cywilnej. Potwierdza to stanowisko Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców zawarte w "Tymczasowych wytycznych dotyczących oceniania potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym w wchodzącej w skład [...]". UNHCR nie zaleca już, by wnioski azylowe składane przez osoby pochodzące z [...] rozpatrywane były w oparciu o przesłankę, że w [...] panuje powszechna przemoc. Zakrojone na szeroką skalę akcje wojskowe zostały faktycznie zakończone, liczba starć zbrojnych wyraźnie zmniejszyła się w ostatnich latach i ogólnie zasięg oraz intensywność konfliktu zmalała. Poprawa ogólnej sytuacji w dziedzinie bezpieczeństwa, powiązana z zakończonymi już, jak i toczącymi się federalnymi i lokalnymi programami odbudowy, umożliwiła powrót do domu znaczącej liczbie wewnętrznych uchodźców".
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony wnikliwie, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Organ zasadnie przyjął także, jak wymaga art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, iż strona skarżąca nie wykazała faktów czy okoliczności mogących uzasadniać jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem z przyczyn wymienionych w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.