Uzasadnienie
C. W. wnioskiem z dnia 17 listopada 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca stwierdziła, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Oświadczyła, że jest emerytką i otrzymuje emeryturę w wysokości 1570 zł. miesięcznie, którą w całości przeznacza na niezbędne utrzymanie (zakup pożywienia, lekarstw, utrzymanie mieszkania).
Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 listopada 2014 r. wezwał skarżącą do: złożenia: 1) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej dokumentujących operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy, 2) dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury (np. odcinka wypłaty emerytury lub kopii decyzji organu rentowego ustalającej aktualną wysokość świadczenia), 3 szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie mieszkania oraz inne potrzeby) oraz ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków.
Skarżąca, w odpowiedzi na to wezwanie, nadesłała do Sądu m.in. wyciąg z rachunku bankowego. Z dokumentu tego wynika, że na rachunek bankowy skarżącej wpływają środki tytułem opłaty za czynsz - mieszkanie w Z. (z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz ze skargi do Sądu wynika, że skarżąca mieszka obecnie w Z.) oraz że posiada kartę kredytową.
W tych okolicznościach referendarz, zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2014 r. wezwał ponownie skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zarządzeniu tym referendarz zobowiązał skarżącą do złożenia: 1) oświadczenia wskazującego, czy mieszkanie w Z. jest obecnie zamieszkane i przez kogo, 2) wyjaśnienia, czyją własnością jest dom/mieszkanie w Z. (w którym skarżąca obecnie mieszka) i kto ponosi koszty jego utrzymania, 3) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, 4) dokumentów (umów kredytowych) potwierdzających obciążenia finansowe (zaciągnięte kredyty/karty kredytowe, pożyczki, ich wysokość, wysokość spłacanych rat i wysokość zobowiązań pozostałych do spłacenia) oraz 5) dokumentu potwierdzającego zawieszenie (zaprzestanie) prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą [...] w Z. (np. kopii decyzji o wykreśleniu z ewidencji wszystkich działalności gospodarczych, informację o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej zawierającą okres zawieszenia)
Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na to wezwanie.
Stwierdzono, co następuje:
C. W. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Aby uzyskać prawo pomocy w takich granicach, strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
W orzecznictwie sądowym przyjęto, że "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 511/07). Podkreśla się, że strona ma przekonać referendarza (Sąd), że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 721/10). Niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania.
Według art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei w myśl art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie prawa pomocy.
Referendarz stwierdza, że o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżącej w wyjaśnieniu jej sytuacji majątkowej. C. W. nie wykazała w przekonujący sposób, że poniesienie kosztów sądowych tej sprawy zachwieje jej sytuacją materialną i bytową w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Trzeba tymczasem podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy.
Powołany przepis uprawnia referendarza (Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do domagania się od wnioskodawcy informacji innych niż te, które ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Trzeba podkreślić, że dokumenty źródłowe, o które została wezwana skarżąca zostały wymienione w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), a postępowanie uzupełniające w sprawie zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu okoliczności majątkowych opisanych we wniosku PPF. Skierowane do strony wezwanie obligowało do nadesłania dokumentów oraz udzielenia informacji o posiadanym majątku (nieruchomościach), prowadzonej działalności gospodarczej, wydatków, w tym także związanych ze spłatą zobowiązań kredytowych. Na ich podstawie referendarz sądowy zamierzał zweryfikować oświadczenie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu.
Na koniec wypada dodać, że osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji (dokumentów), niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku, a brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12 dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Skarżąca nie współpracując z Sądem w wyjaśnianiu swej sytuacji majątkowej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy).
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.