Uzasadnienie
R. D. (skarżący) w sprawie ze skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada majątku, utrzymuje się dzięki pomocy finansowej mamy. Podał także, że zgromadził oszczędności w wysokości 1.000 zł. Na akademik wydaje 350 zł miesięcznie, zaś na czesne w szkole – 4.400 zł rocznie.
Zarządzeniem z dnia 8 września 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez:
- a) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych;
- b) wykazania wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie miesięczne;
- c) złożenia oświadczenia w sprawie wysokości i częstotliwości pomocy otrzymywanej od matki skarżącego w okresie ostatnich pięciu miesięcy (należy wskazać kiedy i w jakiej kwocie skarżący otrzymał pomoc pieniężną), o czym mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy;
- d) złożenia oświadczenia, czy matka (ewentualnie rodzice) skarżącego:
- - uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (należy przedłożyć stosowane zaświadczenie w tym zakresie, np. z zakładu pracy o wysokości zarobków),
- - jeżeli nie – należy wskazać jakie są źródła utrzymania (zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych)
- - czy posiada jakikolwiek majątek (nieruchomości, zasoby pieniężne), jeżeli tak, należy wykazać jaki,
- - czy posiadają rachunki i konta bankowe - jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli nie posiada – należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych.
Zakreślono skarżącemu dwudziestojednodniowy termin do wykonania wezwania.
Omawiane wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 września 2017 r. Termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął w dniu 23 października 2017 r.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.
W rozpatrywanej sprawie z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada majątku, pozostaje na utrzymaniu mamy.
W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych skarżącego (ewentualnie złożenie oświadczenia i nieposiadaniu rachunku), wykazanie wydatków oraz wykazania źródeł utrzymania i majątku matki (ewentualnie rodziców). Skarżący nie wykonał tego wezwania, co zdaniem referendarza sądowego uzasadnia odmowę przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Jak podkreśla bowiem się w orzecznictwie, skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).
W tym stanie rzeczy, wobec nieuzupełnienia wniosku przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy, brak jest podstaw do jego uwzględnienia.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.