Uzasadnienie
P. i M. K. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 320/12 złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa o sygn. akt IV SA/Wa 320/12 wszczęta została skargą kilkunastu mieszkańców O. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie odcinka drogi krajowej nr [...].
Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 22 maja 2012 r. oraz dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia z dnia 11 czerwca 2012 r. wynika, że skarżący mieszkają z dwójką dzieci. Źródło utrzymania rodziny stanowi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,93 ha. Wnioskodawcy otrzymują płatności obszarowe z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości około 4.000 zł rocznie (w 2010 r. – 3600 zł., w 2011 r. – 4139 zł.) Jedna z córek skarżących (M. K.) jest zatrudniona na podstawie umowy cywilno –prawnej za wynagrodzeniem 2,054 zł. (netto) miesięcznie. P. i M. K. są właścicielami domu o powierzchni 165 m. Nie dysponują oszczędnościami.
Stwierdzono, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.
Wniosek strony skarżącej dotyczy wyłącznie instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona powinna udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), spowoduje znaczne obniżenie warunków, w jakich egzystuje. Według treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa w zakresie częściowym jest możliwe jeżeli strona wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku na poziomie swego utrzymania koniecznego.
W aktualnej sytuacji procesowej, koszty te obejmują wpis sądowy w kwocie 200 zł. Oprócz tego ciężaru, strona może zostać do chwili zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego zobowiązana do uiszczenia wpisów sądowych należnych z tytułu wniesienia zażalenia, skargi kasacyjnej, opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia do wyroku WSA (wszystkie w wysokości 100 zł.).
W ocenie Sądu skarżący udowodnili brak realnych możliwości pokrycia wiążących się z niniejszym procesem kosztów opłat i wydatków sądowych (koszty sądowe). Wydatki poniesione w związku z udziałem strony skarżącej w postępowaniu sądowym właściwie uniemożliwiałyby dokonanie zakupu podstawowych dla egzystowania dóbr i usług. Wysokość wpisu należnego z tytułu wniesienia skargi sądowoadministracyjnej (jak i innych potencjalnych opłat), stanowi znaczącą część miesięcznego dochodu strony skarżącej. W konsekwencji uiszczenie na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego (200 zł) niewątpliwie spowodowałoby że skarżący nie byliby w stanie zapewnić sobie minimum egzystencji, tj. zakupić podstawowe środki utrzymania takie jak żywność, opłacić rachunki stałe. Poza tym, nie można pominąć, iż na kolejnych etapach postępowania przed sądem, skarżąca może być zobowiązana do poniesienia innych opłat i wydatków (np. opłaty za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej itp.).
W tej sytuacji, aby uchronić skarżących przed tymi konsekwencjami oraz umożliwić im kontynuowanie postępowania sądowego niezbędne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.