Uzasadnienie
J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] listopada 2017 r. nr [...], którą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D. z [...] sierpnia 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżący zawarł w sprzeciwie wniosek o zwolnienie od wpisu.
W dniu 16 grudnia 2017 r. J. K. uzupełnił brak wniosku o przyznanie prawa pomocy, składając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że jest kawalerem. Oświadczył, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 19,38 ha, podając, że uzyskuje z niego dochód w wysokości 800 zł miesięcznie. Stwierdził, że wydatki na bieżące utrzymanie, na podatki, na ogrzewanie, na energię elektryczną i na wywóz nieczystości w całości pochłaniają uzyskane przychody. Nie wykazał oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów.
Postanowieniem z 29 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że przedstawione we wniosku informacje nie dają podstawy do uznania, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Skarżący enigmatycznie wskazał, że koszty bieżącego utrzymania pochłaniają w całości dochody uzyskiwane z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, co wydało się referendarzowi nierealistyczne wobec chociażby deklarowanej powierzchni gospodarstwa, wynoszącej 19,38 ha, a także informacji o uzyskanych przez Skarżącego dopłatach bezpośrednich.
Ponadto z informacji zawartych w sprzeciwie wynika, że Skarżący podjął również działania inwestycyjne w związku z budową budynku mieszkalnego i gospodarczego. Z tak ukształtowanego stanu faktycznego, zdaniem referendarza nie można było przyjąć, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów najniższego możliwego wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Zaznaczono także, że w czerwcu 2017 roku w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1359/17 J. K. uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł (karta nr 31 akt sprawy sygn. IV SA/Wa 1359/17) i brak jest danych wskazujących na znaczną zmianę jego sytuacji finansowej uniemożliwiającej wygospodarowanie o połowie mniejszej kwoty.
We wniesionym sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wniósł o jego uchylenie i zwolnienie z opłaty, gdyż konieczność wydatkowania znacznych kwot na budowę siedliska nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).
Przechodząc do oceny postanowienia referendarza z 29 stycznia 2018 r. w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy co do zwolnienia od kosztów, Sąd zauważa, że w kwestionowanym postanowieniu odmówiła ona przyznania prawa pomocy z uwagi na niedostatecznie udokumentowanie okoliczności braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Skarżący przedstawił skąpe informacje dotyczące struktury swoich przychodów oraz wydatków. Dodatkowo, w sprzeciwie od postanowienia referendarza, Skarżący wskazuje, że ponosi wysokie koszty w związku z prowadzoną na swojej nieruchomości budową, jednocześnie nie przedstawiając żadnych dodatkowych informacji dotyczących źródeł przychodu, ponoszonych wydatków, generalnej sytuacji majątkowej, która podlega ocenie przy rozpatrywaniu wniosku.
Trudno przyjąć, że prowadzi on tą budowę w oparciu o deklarowany przychód wynoszący 800 zł., przeznaczanych na bieżące wydatki. To z kolei prowadzi do wniosku, że nie przedstawia pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej i robi to świadomie. Dąży on do uchylenia się od ponoszenia kosztów sądowych, sądząc, że jego wewnętrzne przekonanie i zadeklarowanie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania wystarczy dla przyznania mu prawa pomocy.
Sąd nie zgadza się z takim podejściem. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Wynika to z art. 199 p.p.s.a. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej generalnej zasady, stosowanym w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. Tymczasem z oświadczeń Skarżącego wynika pośrednio, że dysponuje on środkami finansowymi, a jedynie zamierza je przeznaczyć na cele inne niż wszczęte postępowanie przed sądem. Postawa taka nie może prowadzić do zaakceptowania przez Sąd złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej w kontekście wysokości wpisu sądowego w niniejszej sprawie - 100 zł.
W tak ustalonym stanie rzeczy postanowienie referendarza sądowego, jako prawidłowe, nie zasługuje na uchylenie, a odmowa przyznania prawa pomocy została prawidłowo uzasadniona. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji.