Uzasadnienie
M. K. ("skarżąca") wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
W piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej prawie wynosi 523.089 zł. Do pisma został dołączony urzędowy formularz PPF, z którego wynika, że skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, że wartość jej działki została w niniejszym postępowaniu rażąco zaniżona, przez co musi ponosić dodatkowe koszty finansowe: sporządzenia operatu szacunkowego, opłacenia pomocy prawnej w obronie swoich praw obywatelskich. Skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem. Jest właścicielką 33-letniego domu o pow. 200 m2, posiada także gospodarstwo rolne o pow. 2,8 ha wraz z budynkami gospodarczymi, samochód osobowy marki [...] (11-letni), ciągnik rolniczy (25-letni). Oświadczyła, że posiada 570.000 zł oszczędności – jest to część odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.
Skarżąca uzyskuje dochód w wysokości 265 zł tytułem obniżonej renty z uwagi na prowadzenie w dalszym ciągu działalności rolniczej. Jej mąż uzyskuje dochód w wysokości 2662 zł netto z tytułu emerytury.
Wymieniła następujące opłaty miesięczne: energia elektryczna- 420 zł, gaz – 160 zł, woda i ścieki – 180 zł, leki – 176 zł oraz roczne: ubezpieczenie budynków gospodarczych, OC rolne, OC sprzętu rolniczego i pojazdów – 2400 zł
Rozpoznając wniosek zważono co następuje:
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze am.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia.
Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny.
Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
W rozpatrywanej sprawie na obecnym etapie postepowania skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. oświadczył, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 523.089 zł. Zatem wpis w niniejszej sprawie, obliczony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). wynosi 5.231 zł. Ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżąca może być zobowiązana na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niej wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – 2.616 zł.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że mieszka z mężem, posiada dom o pow. 200 m2, nieruchomość rolną o pow. 2.8 ha, budynki gospodarcze, maszyny rolnicze. Skarżąca i jej mąż uzyskują dochody w łącznej wysokości 2927 zł netto. Według oświadczenia wnioskodawczyni, po opłaceniu stałych kosztów utrzymania domu, pozostaje im kwota 1000 zł "na życie i ogrzewanie w sezonie zimowym". Skarżąca podała także, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 570.000 zł – jako część wypłaconego jej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
W ocenie referendarza sądowego posiadanie oszczędności w takiej kwocie wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej, bowiem kwota ta wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. Brak jest w takiej sytuacji podstaw do twierdzenia, że skarżąca wykazała, że poniesienie przez nią kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego. Skarżąca korzystając ze swojego prawa do sądu i kwestionując kwotę przyznanego odszkodowania, a jednocześnie posiadając środki finansowe we wskazanej przez nią wysokości, powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem.
W ocenie referendarza sądowego, odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie nie pozbawi skarżącej przysługującego jej prawa do sądu, bowiem wysokość kosztów sądowych, które powinna ponieść skarżąca, z całą pewnością nie przekracza jej możliwości finansowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia