Uzasadnienie
J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku Skarżący podał, że przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie uzyskuje dochodu i nie ma jakiegokolwiek majątku.
Pismem z 9 lutego 2016 r. wezwano Skarżącego do złożenia w terminie 14 dni zaświadczenia z zakładu karnego o posiadania bądź nieposiadaniu środków na koncie depozytowym do dyspozycji Skarżącego.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżący nadesłał kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z [...] stycznia 2016 r. W zaświadczeniu wskazano, że Skarżący jest pozbawiony wolności od 1 lutego 2000 r., a przewidywany koniec kary przypada na 26 maja 2017 r. Podano także, że obecnie Skarżący nie jest zatrudniony odpłatnie.
Skarżący nie złożył do akt sprawy zaświadczenia, o którym mowa w powyższym wezwaniu.
Postanowieniem z 14 marca 2016 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, co następuje.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa więc na wnioskodawcy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżący nie przedstawił wymaganego dokumentu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawca wiedział, jaki dokument oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentu takiego nie przedstawił. Poformował jedynie o wymiarze kary pozbawienia wolności i o tym, że nie pracuje. Powyższe informacje są niewystarczające do dokonania miarodajnej oceny jego sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 113 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.) do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1. Stosownie natomiast do treści art. 113 § 3 tej samej ustawy środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić w depozycie.
Z kolei w myśl art. 113 § 5 cytowanej ustawy na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny.
Z uwagi na nieprzedstawienie żądanego dokumentu referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i dlatego odmówił przyznania prawa pomocy.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał m. in., że:
- - z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z zakładu karnego wynika brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania,
- - sprawa jest zawiła,
- - jego stan zdrowia jest zły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z jego szczegółowym przytoczeniem powtarzanie jego byłoby zbędne.
Odnosząc się do argumentów zawartych w sprzeciwie należy wskazać, że:
- - z dokumentów nadesłanych przez Skarżącego nie wynika, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w szczególności brak jest stosownego zaświadczenia, do którego nadesłania Skarżący był wezwany, mającego wykazać, jaka jest kwota środków pieniężnych do jego dyspozycji pozostających w depozycie; nadesłane zaświadczenie z zakładu karnego nie wyjaśnia tej okoliczności;
- - nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia poziom skomplikowania sprawy ani stan zdrowia Skarżącego, a jedynie stan majątkowy i możliwości płatnicze, a tych ostatnich, mimo wezwania, nie wykazano.
W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.