Uzasadnienie
- I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA" albo "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] (dalej "decyzją odwoławczą"), wydaną po rozpatrzeniu odwołania R. M. i S. M., prowadzących spółkę cywilną "M.", O. [...],[...] D. (dalej "skarżących") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "[...]WIOŚ") z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia skarżącym kary administracyjnej na podstawie art. 32 ust.1 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.), Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") utrzymał w mocy decyzję [...]WIOŚ.
- II. Skarżący wnieśli do WSA skargę na decyzję odwoławczą.
- III. Wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r., sygn. IV SA/Wa 1678/09, wydanym w wyniku rozpoznania skargi skarżących na decyzję odwoławczą, WSA oddalił skargę.
- IV. Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1856/10, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "NSA") uchylił wyrok WSA z dnia 6 maja 2010 r. i przekazał WSA sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazano w szczególności, co następuje:
Kluczową w sprawie kwestią jest to, czy dane pojazdy stanowiły odpad, a więc stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, czy łącznie zaistniały dwie przesłanki, to jest "pozbycie się pojazdu" oraz zaliczenie do ustawowej kategorii odpadu.
Słuszne jest stanowisko skarżącego, że kwestia ta nie została w sprawie w sposób wystarczający wyjaśniona.
Strona wnosząca skargę kasacyjną, kwestionując wadliwą wykładnię powyższego przepisu w pierwszym rzędzie podniosła, iż brak jest wykazania w sprawie spełnienia ustawowej definicji "pozbycia się", które w niniejszej sprawie jest zasadnicze dla rozstrzygnięcia. W ocenie skarżących nie można uznać, że przesłanka ta wystąpiła, skoro skarżący przedmiotowe pojazdy nabyli na aukcji komorniczej, bowiem zostały one odebrane dłużnikom w celu spłaty zobowiązań. W konsekwencji nie może zakwalifikować przedmiotowych pojazdów jako odpadów, albowiem ich właściciele z pewnością nie pozbyli się ich dobrowolnie /nie zamierzali się ich pozbyć, ani też nie byli do tego zobowiązani/.
Problemem wynikającym na tle rozumienia pojęcia "pozbycia się" użytego w cytowanym wyżej przepisie zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 960/08 uznając w tej sprawie, że "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Każdy zatem pojazd wymaga odrębnej oceny w takim zakresie, czy w warunkach danej sprawy może być zakwalifikowany jako odpad w aspekcie obu przesłanek określonych tym przepisem.
Stanowisko to w pełni podziela skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie, w której orzeczenie Sądu I instancji odnosi się łącznie do wszystkich pojazdów uznanych za odpad bez wystarczającego wyjaśnienia kwestii zaistnienia ustawowych przesłanek.
Należy mieć przy tym na uwadze podniesioną przez stronę okoliczność, że ustawowe pojęcie "pozbycia się" przedmiotu, wymagane do spełnienia, aby możliwe było potraktowanie go jako odpad, nie zostało zdefiniowane w ustawie, a więc konieczne jest dokonanie wnikliwej analizy warunków konkretnej sprawy. Temu obowiązkowi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybiły organu obu instancji nie dokonując w wystarczającym stopniu analizy całokształtu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego pod kątem wskazanych wyżej kwestii. Stanowisko to zostało następnie błędnie zaakceptowane przez Sąd I instancji.
Nie zasługuje również na akceptację stanowisko Sądu I instancji, iż o prawidłowym zakwalifikowaniu przedmiotowych pojazdów jako odpad świadczy rodzaj prowadzonej przez skarżących działalności. Zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżących jest między innymi konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, sprzedaż hurtowa pojazdów samochodowych oraz sprzedaż detaliczna pojazdów samochodowych, co jednak nie przesadza o tym, że skarżący pozyskali przedmiotowe samochody jako odpad w wyniku pozbycia się ich przez inny podmiot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Oz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm- zwanej dalej "p.p.s.a.").
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja [...]WIOŚ wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenia miały istotny istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w wyniku czego przedwcześnie uznały, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wymierzenia skarżącym kary na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przewidującym nałożenie w drodze decyzji na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia kary pieniężnej w wysokości od 50.000 do 300.000 zł.
W postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono bowiem w sposób właściwy, czy przedmiotem przemieszczenia w tej konkretnie sprawy były istotnie odpady.
Rozstrzygając ponownie w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązany był do uwzględnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 1856/10, uchylającego poprzedni wyrok Sądu w sprawie, tj. wyrok z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1678/09 i przekazującego Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art.190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W przywołanym wyroku NSA dokonał wiążącej w sprawie wykładni, mającego w niej zastosowanie przepisu art.3 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 z późn. zm.), uznając, że "pozbycie się", o którym mowa w przywołanym przepisie, a które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.
Istotne znaczenie ma przy tym okoliczność, że każdy z pojazdów będących przedmiotem postępowania o wymierzenie kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wymaga odrębnej oceny w takim zakresie, czy pojazd ten może być zakwalifikowany jako odpad w aspekcie obu przesłanek określonych art.3 ust.1 ustawy o odpadach.
W świetle tak określonych rygorów stawianych postępowaniu w przedmiocie wymierzenie kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów uznać należy, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w niniejszej sprawie wadliwie odniosło się łącznie do wszystkich pojazdów uznanych za odpad, prowadząc tym samym do poczynienia niewystarczających ustaleń odnośnie zaistnienia ustawowych przesłanek do wymierzenia kary.
W następstwie uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia [...]WIOŚ rozpozna sprawę ponownie z uwzględnieniem okoliczności wskazanych powyżej, tj. w szczególności z uwzględnieniem: 1) dokonanej przez NSA wykładni pojęcia "pozbycie się odpadów", 2) obowiązku dokonania odrębnej oceny każdego z pojazdów będących przedmiotem przemieszczenia w kontekście tej wykładni.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c oraz art.152 p.p.s.a. O zwrocie przez GIOŚ kosztów postępowania sądowego skarżącej Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.