Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 6 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 481/16

Uzasadnienie

1. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa (dalej także "Minister"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek B. K. i J. W. sprawy zakończonej postanowieniem Ministra z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], zwracającym wniosek wyżej wymienionych osób o wypłatę rekompensaty, utrzymał własne postanowienie w mocy.
2. II. Stan faktyczny, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego do Sądu postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r., przedstawia się w następujący sposób:
3. 1. Pismem z dnia 31 grudnia 2008 r. B. K. oraz J. W. (dalej także "wnioskodawcy"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Ministra, na podstawie art.7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. nr 97, poz.1051), dalej także "ustawy z 2001 r.", o wypłatę rekompensaty w wysokości 1.007.217,20 zł z tytułu przejęcia przez Państwo gruntów pokrytych wodami o łącznej powierzchni 37,03 ha. Wnioskodawcy wskazali, że przedmiotowe wody płynące (grunty pokryte wodami, będące własnością spółki jeziornej "Tupadły") zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 34, poz.158), załączając do wniosku decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r.
4. 2. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister, na podstawie art.66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 z późn.zm.), dalej "k.p.a.", zwrócił wniosek wnioskodawcom, jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny. Uzasadniając postanowienie, Minister wskazał, iż art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, na którym strony oparły wniosek o przyznanie i wypłatę rekompensaty, nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by można było go uznać za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z powyższego przepisu nie wynika bowiem, ani który organ administracji publicznej byłby uprawniony do prowadzenia takiego postępowania, ani też nie określono w nim zasad, wedle których należałoby ustalić wysokość rekompensaty oraz sposób jej wypłaty. Zawiera on jedynie ogólną normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych (ich spadkobierców) z tytułu utraty własności m.in. wód. Przepis ten zawiera wprawdzie normę prawną odsyłającą do odrębnych przepisów, jednakże przepisy takie do chwili obecnej nie zostały uchwalone.

Tym samym roszczenie spadkobiercy współwłaściciela oraz współwłaściciela spółki jeziornej "[...]" z tytułu przejętych przez państwo wód płynących nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a zatem nie może być rozstrzygane przez organ administracji publicznej, jakim jest Minister Skarbu Państwa.

Minister dokonuje wypłat odszkodowań z Funduszu Reprywatyzacji w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji i orzeczeń nacjonalizacyjnych, jednakże podstawą do wypłaty odszkodowania jest w każdym przypadku decyzja lub wyrok sądowy o przyznaniu odszkodowania i o jego wysokości.

1. 3. Pismem z dnia 28 stycznia 2009 r. B. K. oraz J. W. wnieśli do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r.
2. 4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Minister utrzymał własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. w mocy.
3. 5. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 855/15, tut. Sąd uchylił postanowienie Ministra z dnia [...] marca 2009 r., stwierdzając naruszenie przez organ art.24 § 1 pkt 5 w zw. z art.127 § 3 k.p.a. (wydanie postanowienia przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu postanowienia, od którego złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).
4. III. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister ponownie rozpatrzył sprawę zakończoną własnym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2009 r., utrzymując to postanowienie w mocy i podtrzymując stanowisko w sprawie.
5. IV. Pismem z dnia 21 stycznia 2016 r. B. K., J. D. i M. G. wnieśli do tut. Sądu skargę na postanowienie Ministra z dnia 14 grudnia 2015 r., zarzucając orzeczeniu sprzeczność z prawem.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazali w szczególności, co następuje:

1. - wadliwie przyjął Minister, że właściwym w sprawie rekompensaty jest sąd powszechny w sytuacji, w której to Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra jest obecnie właścicielem jeziora [...],
2. - od 2001 r. ma miejsce zaniechanie legislacyjne, polegające na nieuchwaleniu przez właściwe organy przepisów szczególnych, stanowiących wykonanie normy wynikającej z art.7 ustawy z 2001 r.
3. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 18 lutego 2016 r. Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje

VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa z 14 grudnia 2015 r., jak również poprzedzające je postanowienie tego samego organu z 16 stycznia 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

1. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

Zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Droga do dochodzenia roszczeń w postępowaniu przed organami administracji publicznej wyznaczona została zatem określonymi przesłankami. Należą do nich: 1) charakter organu (dotyczy organów administracji publicznej należących do systemu ustrojowego administracji publicznej tj. organów rządowej administracji publicznej i organów samorządu terytorialnego, oraz innych organów państwowych i innych podmiotów w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a.), 2) właściwość organu administracji publicznej, 3) charakter sprawy, 4) forma jej załatwienia.

Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy należy stwierdzić, że wspomniane wyżej przesłanki nie zostały w tym przypadku spełnione.

Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju przewiduje w art. 7, iż roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1 ustawy, zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów. Zakres zatem tej regulacji ograniczony jest tylko do regulacji zaspokojenia roszczeń w formie rekompensat, wypłacanych ze środków budżetowych, w pozostałym natomiast zakresie - odsyła do przepisów odrębnych. Regulacja ta nie obejmuje zatem podstaw materialnoprawnych dla zaspokojenia przedmiotowych roszczeń i to, co do: zasad ich określenia, formy orzeczenia oraz organu właściwego do orzekania. Powyższe, w konsekwencji zamyka drogę do rozpoznawania tego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Brak jest bowiem zarówno określenia organu administracyjnego, jak i wskazania jego kompetencji.

Zwrócić przy tym trzeba uwagę, że dopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w trybie postępowania administracyjnego wyznacza właściwość organów powołanych do jej rozpoznania. W myśl zaś art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się wg przepisów o zakresie jego działania. Podstawą zatem do ustalenia właściwości rzeczowej organu są przepisy materialnoprawne.

Podkreślenia wymaga, że art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, jak wyżej wspomniano, odsyła do przepisów odrębnych, które nie zostały wydane. Samo zatem uregulowanie, zawarte w tym przepisie, nie może być podstawą dla rozpoznawania przez organ administracji publicznej sprawy indywidualnej. W oparciu bowiem tylko o treść omawianego przepisu, nie można skonkretyzować normy prawnej prawa materialnego, która kształtowałaby uprawnienia i ewentualne obowiązki oznaczonego adresata.

Brak jest także podstaw do wyprowadzenia z treści wspomnianego przepisu domniemania, że rozstrzygnięcie o roszczeniach wnioskodawców miałoby nastąpić w tym przypadku w formie decyzji administracyjnej.

W tych warunkach wystąpiły podstawy do zwrotu podania z powodu właściwości sądu powszechnego na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Powyższy przepis uprawnia organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, zawierające żądanie niedotyczące sprawy administracyjnej, do zwrotu podania w formie postanowienia, z powodu właściwości sądu powszechnego.

Wniesiona skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.