Uzasadnienie
W piśmie z dnia 14 stycznia 2015 r. (nadanym tegoż dnia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) Miasto W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosło za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], którą odmówiono uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 3955 m2 i stwierdzono, że w tej części została ona wydana z naruszeniem prawa.
Do skargi dołączony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, z argumentacją, że "ze względu na upływ kadencji dotychczasowych władz Dzielnicy [...] związany z wyborami samorządowymi oraz braku powołania Zarządu Dzielnicy [...] do dnia upływu terminu wniesienia skargi w niniejszej sprawie, zaistniały trudności w procesie decyzyjnym co do stanowiska w kwestii wnoszenia niniejszej skargi. Dopiero w dniu [...].01.2015 r. Prezydent W. wydał Zarządzenie Nr [...], w którym powołał nowy Zarząd Dzielnicy [...]. Ponadto należy zaznaczyć, iż pełnomocnik procesowy m.st. Warszawy prowadzący niniejszą sprawę przebywał na urlopie wypoczynkowym w dniach 22.12.2014 r. do 07.01.2015 r. Należy również podnieść, iż Urząd W. był nieczynny w dniach 24-28.12.2014 r., co też miało wpływ na znaczne skrócenie okresu potrzebnego do opracowania stanowiska merytorycznego w tej sprawie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 tej ustawy.
W świetle powyższych unormowań podstawową kwestię dla oceny prawidłowości złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stanowi okoliczność zachowania terminu do jego wniesienia.
Zgodnie z art. 85 powołanej ustawy czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1powołanej ustawy). Zgodnie z art. 87 § 1 powołanej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 powołanej ustawy). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). W nauce postępowania administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 powołanej ustawy). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy w zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma osobiście lub przez domownika.
Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998r., sygn. akt III SA 1243/97, LEX nr 36902; wyrok NSA z dnia 29 listopada 1997r., sygn. akt III SA 101/96, LEX nr 30857). Oznacza to, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony.
Dokonując oceny dochowania powyższych przesłanek Sąd stwierdził, że w sprawie nie spełniono wymogu zachowania wymaganego siedmiodniowego terminu, w jakim wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć. Przyczynami, przez które zaistniało uchybienie terminu do wniesienia skargi do Sądu, były: 1) trudności w procesie decyzyjnym co do stanowiska w kwestii wniesienia skargi;
- 2) powołanie nowego Zarządu Dzielnicy [...] przez Prezydenta W. dopiero w dniu 12 stycznia 2015 r.;
- 3) przebywanie pełnomocnika procesowego W. prowadzącego niniejszą sprawę na urlopie wypoczynkowym w dniach od 22 grudnia 2014 r. do 7 stycznia 2015 r.;
- 4) Urząd W. był nieczynny w dniach od 24 do 28 grudnia 2014 r., co – według stanowiska pełnomocnika – miało wpływ na znaczne skrócenie okresu potrzebnego do opracowania stanowiska merytorycznego w tej sprawie.
W ocenie Sądu dyskwalifikujący charakter, w świetle art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 powołanej ustawy, ma przede wszystkim ta okoliczność, że – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – zaskarżona decyzja doręczona została skarżącemu dwukrotnie, najpierw w dniu 4 grudnia 2014 r. jako Prezydentowi W. za pośrednictwem Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami, a następnie w dniu 5 grudnia 2014 r. jako Prezydentowi W. -Naczelnik Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...], zaś we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego nie wskazał na niezależne okoliczności uniemożliwiające mu złożenie skargi w okresie od doręczenia decyzji organu odwoławczego do upływu terminu do wniesienia skargi, tj. w terminie otwartym do wniesienia skargi, który upływał z dniem 5 stycznia 2015 r. bez względu na to, którą datę doręczenia zaskarżonej decyzji się przyjmie, czy dzień 4 czy 5 grudnia 2014 r. Z powyższego wynika, że dzień 6 stycznia 2015 r. jest dniem, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi.
To oznacza, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 powołanej ustawy rozpoczął bieg w dniu 6 stycznia 2015 r. i upłynął najpóźniej w dniu 12 stycznia 2015 r. Wobec tego, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą w dniu 14 stycznia 2015 r., pełnomocnik uchybił siedmiodniowemu terminowi określonemu w powołanym wyżej art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W razie uchybienia terminu do dokonania określonej czynności początkowym dniem, od którego należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu z art. 87 § 1 powołanej ustawy, jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Omawiany przepis nie przewiduje innych okoliczności niż ustanie przyczyny uchybienia terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że od dnia 6 stycznia 2015 r. należało liczyć bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i termin ten upłynął z dniem 12 stycznia 2015 r., zaś wniosek złożony po tym terminie należy uznać za spóźniony.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że okoliczności braku winy w uchybieniu terminu, podnoszone we wniosku, Sąd powinien rozważyć przy merytorycznej ocenie wniosku o przywrócenie terminu, jednakże w świetle zaprezentowanych wywodów ocena taka w zaistniałym stanie procesowym nie mogła być przeprowadzona. W tej sytuacji niedopuszczalne jest analizowanie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, skoro wniosek pełnomocnika skarżącego, jako że spóźniony, nie spełnia wymogów pozwalających na tego rodzaju analizę.
Z powyższych względów, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.