Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 5 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 669/20

Uzasadnienie

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] orzekł o odmowie potwierdzenia, że Z. K., syn Z., ur. 25 marca 1959 r., spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 z późn. zm., zwanej dalej ustawą "o działaczach opozycji").

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na wniosek z 28 grudnia 2018 r. Z. K., przeprowadził postępowanie w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 o działaczach opozycji. Do przedmiotowego wniosku strona dołączyła: zaświadczenie nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2158/18), wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] września 2018 r. (sygn. akt [...]) oraz kopię wniosku dotyczącego autolustracji wnioskodawcy.

Rozpoznając wniosek Zastępca Dyrektora Biura Prawnego IPN, pismem z 20 marca 2019 r. wystąpił do Dyrektora Biura Badan Historycznych IPN o wydanie opinii, czy pełniona przez Z. K. służba w Wydziale Łączności WUSW w [...] była służbą w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanej dalej "ustawą o IPN".

W dniu 8 kwietnia 2019 r. do Biura Prawnego IPN wpłynęło pismo Biura Badań Historycznych IPN z 5 kwietnia 2019 r. zawierające opinię, w której wyjaśniono, że z zachowanych akt osobowych b. funkcjonariusza Z. K. (sygn. IPN [...]) wynika, że został on przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku technika Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od dnia 16 listopada 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W ocenie Biura Badań Historycznych IPN służbę Z. K. w Wydziale Łączności WUSW w [...] począwszy od 8 grudnia 1983 r. należy traktować jako służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy o IPN.

Pismem z 11 kwietnia 2019 r. Dyrektor Biura Administracyjno-Gospodarczego IPN zwrócił się do Naczelnika Oddziałowego Biura Badań Historycznych we [...] z prośbą o opinię historyczną dotyczącą możliwości zaangażowania Z. K. w działalność opozycyjną w okresie jego służby w organie bezpieczeństwa państwa, w szczególności zaś o wypowiedzenie się: czy Z. K. w czasie gdy pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Ponadto w dniu 11 kwietnia 2019 r. Dyrektor Biura Administracyjno-Gospodarczego IPN wystąpił do Dyrektora Archiwum IPN z prośbą o wskazanie, czy Instytut Pamięci Narodowej, działając zgodnie z art. 13a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy" sporządzał w sprawie Z. K. i przekazywał organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby ww., czy ewentualnie sporządzana informacja obejmowała okres pełnienia służby w Wydziale Łączności WUSW w [...] oraz czy zawierała informację o tym, że Z. K., w okresie służby w Wydziale Łączności WUSW w [...] przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W piśmie z 17 kwietnia 2019 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Udostępniania IPN wskazał, że na wniosek organu Emerytalno-Rentowego MSWiA Instytut Pamięci Narodowej, na mocy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy sporządził informację o przebiegu służby Nr [...], z której wynika, że Z. K. w okresie od dnia 1 stycznia 1984 r. do dnia 11 grudnia 1989 r. (w adnotacjach informacji o przebiegu służby dopisano: data zakończenia służby została zanonimizowana przez poprzedniego dysponenta akt) pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13 b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W piśmie z 23 kwietnia 2019 r. Naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we [...] wyjaśnił, że OBBH we [...] nie posiada żadnych informacji ani materiałów świadczących o tym, by Z. K., będąc funkcjonariuszem Wydziału Łączności WUSW w [...], bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Pismem z 13 maja 2019 r. organ poinformował Z. K. że zgodnie z treścią art. 79a kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Stronie wyjaśniono również, że w związku z tym, że z opinii Biura Badań Historycznych IPN wynika, że jego służbę w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r. jako funkcjonariusza Wydziału Łączności WUSW w [...], należy uznać za służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy o IPN, we wskazanym terminie wnioskodawca może przedłożyć dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W ww. piśmie wyjaśniono również wnioskodawcy, że w przypadku nieprzedłożenia dodatkowych dowodów organ wyda decyzję administracyjną na podstawie posiadanych dokumentów.

W piśmie z 14 maja 2019 r., uzupełnionym pismem z 20 maja 2019 r. oraz pismem z 24 maja 2019 r. Z. K. wskazał, że używane wobec niego określenia służba w organach bezpieczeństwa państwa są bezprawne, stanowią naruszenie prawa oraz manipulację i zażądał zaprzestania używania ww. określenia. Wnioskodawca wniósł także o przesłuchanie w sprawie w charakterze świadków: Wiceprezesa IPN - dr M. S., Ministra J. Z., Ministra M. B., Posła J.S. oraz prof. dr hab. J. B.. Ponadto wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków K. B., R. K. oraz A. P. i włączenie do akt sprawy materiału dowodowego w postaci załączników, zatytułowanych jako:

1. - ETATY JG połączone z 0297 kolor fragmenty,
2. - przegląd mediów 17-19 grudnia 2016 r.,
3. - 2016 Zi.,
4. - 2017 02 03 B.,
5. - 2109 04 15 interpelacja S.,
6. - Policja struktura 1990.

Pismem z 4 czerwca 2019 r. p.o. Dyrektora Biura Prawnego IPN zlecił przesłuchanie w charakterze świadków osób wskazywanych przez stronę w powyższym piśmie z 14 maja 2019 r., tj. K. B., R. K. oraz A. P..

W piśmie z 17 czerwca 2019 r. Z. K. wniósł o włączenie do akt sprawy materiału dowodowego w postaci 359 kart załączników, dotyczących akt jego sprawy lustracyjnej (sygn. akt [...]) ponumerowanych od 21 do 31 zatytułowanych jako:

1. - wnioski dowodowe "21" - ETATY,
2. - wnioski dowodowe "22" - ETATY: Zarząd Łączności, Biuro Łączności, Węzeł Łączności,
3. - wnioski dowodowe "23" - sprawozdanie z ruchu Kadr SB 1983-1989 ([...]), zestawienia statystyczne zatrudnionych w SB - [...],
4. - wnioski dowodowe "24" - o przekształceniu jednostek/komórek MO w Policyjne przed zorganizowaniem UOP,
5. - wnioski dowodowe "25" - organizowanie UOP oczyszcza Zarząd Łączności/Wydział Łączności z posądzenia o SB,
6. - wnioski dowodowe "26" - zmiana stanowisk bez zwalniania ze służby oczyszcza Zarząd Łączności/Wydział Łączności z posądzenia o SB,
7. - wnioski dowodowe "27" - zwalnianie funkcjonariuszy SB ze służby oczyszcza Zarząd Łączności/Wydział Łączności z posądzenia o SB,
8. - wnioski dowodowe "28" - brak decyzji z [...] grudnia 1983 r., nadzór nic nie oznacza, SB ma swoją łączność oczyszcza Zarząd Łączności/Wydział Łączności z posądzenia o SB,
9. - wnioski dowodowe "29" - druki sejmowe jednoznacznie wskazujące powagę rzeczy osądzonej i kto udaje suwerena od 2009 r.,
10. - wnioski dowodowe "30" - fakty znane z urzędu i ustawy jednoznacznie wskazujące powagę rzeczy osądzonej oczyszcza Zarząd Łączności/Wydział Łączności z posądzenia o SB,
11. - wnioski dowodowe "31" - fakty znane z urzędu na temat publicznych pomówień mojej osoby naruszających godność munduru i rodzaj infamii.

W piśmie z 28 czerwca 2019 r. skarżący wniósł o powołanie w charakterze świadka A. D. - Dyrektora Oddziału IPN we [...]. Do przedmiotowego pisma dołączył kopię zawiadomienia z 16 czerwca 2019 r. (dotyczącego przesłuchania świadków wskazywany przez ww. w piśmie z 14 maja 2019 r.), kopię postanowienia Prezesa IPN nr [...] oraz kopię orzeczenia Sądu Okręgowego we [...] z dnia 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt [...]).

W piśmie z 2 lipca 2019 r. Z. K. potwierdził zamiar uczestniczenia w przesłuchaniu świadków wskazywanych w piśmie z 14 maja 2019 r. Do przedmiotowego pisma dołączył szereg ustaw, projektów ustaw, druków sejmowych, sprawozdań z posiedzeń Sejmu (łącznie 2786 stron), w tym m.in.: ustawę z dnia 6 kwietnia 1984 r. o Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytucie Pamięci Narodowej, ustawę z dnia 4 kwietnia 1991 r. o zmianie ustawy o Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytucie Pamięci Narodowej, ustawę z dnia 18 grudnia o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990, osób pełniących funkcję publiczne, ustawę z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, ustawę z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, ustawę z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów; poselskie projekty ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o zmianie niektórych przepisów ustawy o służbie funkcjonariuszy SB i MO Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, o ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz bezpieczeństwa obywateli i organach właściwych w tych sprawach, o Policji i Urzędzie Ochrony Państwa, o warunkach wstępnych zajmowania niektórych stanowisk państwowych w Rzeczypospolitej Polskiej, o wyodrębnieniu, przechowywaniu oraz udostępnianiu informacji o pracownikach i tajnych współpracownikach organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1989, o ujawnianiu pracy w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990, osób pełniących funkcje publiczne, o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa komunistycznego z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów oraz zmianie innych ustaw, poselski projekt ustawy lustracyjnej, prezydencki projekt ustawy o Komisji Zaufania Publicznego, prezydencki projekt ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów jak również sprawozdania dotyczące prac legislacyjnych nad ww. projektami ustaw.

W dniu 16 lipca 2019 r. w siedzibie Oddziału IPN we [...] doszło do przesłuchania powoływanych przez stronę świadków, tj. R. K., A. P. i K. B.. W. świadkowie nie potwierdzili, by Z. K. w czasie pełnienia służby w Wydziale Łączności WUSW w [...] bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zarówno K. B., jak i A. P. zeznali, że nic im nie wiadomo o tym, że Z. K. w okresie służby w Wydziale Łączności, bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z relacji R. K. wynikało natomiast, że "każdy policjant udzielał pomocy wszystkim obywatelom, także Z. K.. W rodzinie Pana K. znajdowali się członkowie ".[...]"". Ponadto ww. wskazał, że nie podsiada informacji odnośnie kwestii przekazywania przez Z.K. informacji pozyskanych w czasie służby w wydziale Łączności działaczom opozycji.

Pismem z 23 sierpnia 2019 r. organ poinformował stronę o treści art. 10 § 1 kpa.

W odpowiedzi wnioskodawca zgłosił chęć zapoznania się z aktami sprawy w Oddziale IPN we [...]. IPN przekazał całość dokumentacji sprawy do Oddziału IPN we [...] celem udostępnienia ich stronie.

Pismem z 30 września 2019 r. strona wniosła o dołączenie do akt sprawy załączników w postaci: zawiadomienia z 19 września 2019 r. o rozprawie lustracyjnej, wniosek 2 w odpowiedzi na apelację prokuratora IPN oraz załączniki do wniosku 2.

Pismem z 19 października 2019 r. strona przesłała wnioski dowodowe "oparte o rozprawę lustracyjną z dnia 17 października 2019 r." w postaci orzeczenia lustracyjnego Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia [...] października 2019 r. (sygn. [...]), o utrzymaniu w mocy orzeczenia Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd orzekł, że złożone przez Z. K. oświadczenie, o którym mowa w art. 20 ust 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 430 z późn. zm.) jest zgodne z prawdą, pisma procesowego prof. zw. dr hab. A. B., protokołu rozprawy apelacyjnej z [...] października 2019 r. (sygn. akt [...]) oraz nagrania z Sądu z 17 października 2019 r.

Pismem z 8 grudnia 2019 r. strona wniosła o dokonanie czynności prawnych związanych z ogłoszonym prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego we [...] w dniu [...] października 2019 r. (sygn. akt [...]). Do ww. pisma skarżący dołączył kopię: oświadczenia lustracyjnego z dnia 7 czerwca 2018 r. oraz orzeczenia lustracyjnego Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia [...] października 2019 r. (sygn.[...]).

Pismem z 18 grudnia 2019 r. Zastępca Dyrektora Oddziału IPN we [...] zwrócił do Biura Prawnego IPN dokumentację administracyjną przedmiotowej sprawy. W piśmie wskazano, że pomimo zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał treść art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i wskazał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe o sygn. IPN [...], z których wynika, że Z. K. został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku technika Wydziału Łączności [...] w [...] w okresie od dnia 16 listopada 1983 r. do dnia 11 grudnia 1989 r.

W związku z tym, że ustawa o działaczach opozycji nie zawiera definicji organów bezpieczeństwa państwa, organ odwołał się w tym zakresie do przepisów ustawy o IPN.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 powoływanej ustawy organami bezpieczeństwa państwa są instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych. Wydział Łączności WUSW w [...], w którym wnioskodawca pełnił służbę od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r. był organem bezpieczeństwa państwa.

Wyjasniono, że Zarząd Łączności MSW po wyłączeniu go w dniu 28 listopada 1956 r. ze struktury organów bezpieczeństwa państwa przez następne 20 lat nie był postrzegany jako jednostka Służby Bezpieczeństwa. Faktycznie ponownie został włączony w struktury bezpieczeństwa państwa dopiero decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. W prawdzie w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1983 r., decyzja ta jest jednak przywołana w piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 1984 r., podpisanym przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych gen. K. S.. Pismo to, skierowane do wszystkich szefów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych oraz szefa SUSW, jest następującej treści: "Zgodnie z decyzją ministra spraw wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. proszę o podporządkowanie wydziału łączności do bezpośredniego nadzoru zastępcy szefa wojewódzkiego (stołecznego) urzędu spraw wewnętrznych ds.

Służby Bezpieczeństwa". Jeden z egzemplarzy tego pisma przesłanego do WUSW w [...] został odnaleziony w zasobie archiwalnym Oddziału IPN w [...], sygn. akt IPN [...] [...]. Innym dokumentem potwierdzającym umiejscowienie Wydziału Łączności w strukturach SB jest notatka z 25 czerwca 1984 r. dotycząca propozycji podziału jednostek organizacyjnych MSW na jednostki Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, w której Biuro Organizacyjno-Prawne podkreślało, że za decyzją podporządkowania wydziałów łączności WUSW bezpośrednio zastępcom szefa ds. Służby Bezpieczeństwa przemawiały określone warunki społeczno-polityczne kraju i potrzeby operacyjno-techniczne Służby Bezpieczeństwa. Także z zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zakresu działania członków kierownictwa MSW, wynika, że Zarząd Łączności podporządkowano bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW.

Tym samym jednostka ta znalazła się w grupach jednostek organizacyjnych MSW stricto Służby Bezpieczeństwa. Przy czym formalno-prawnie dalej pełnili w niej służbę funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej. Służba Zabezpieczenia Operacyjnego gromadziła (głównie za pomocą środków technicznych) i udostępniała informacje do wykorzystania operacyjnego przez inne służby. Dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jako jednostkę Służby Bezpieczeństwa była decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Organ wskazał, że ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 mówi o osobach, które "nie były pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN. Dlatego w analizie obowiązujących przepisów w okresie zatrudnienia skarżącego nie należy rozpatrywać czy był funkcjonariuszem MO czy SB. lecz czy pełnił jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że ustawa o IPN mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje bowiem rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, w tym Wydziałach Łączności służyli zarówno funkcjonariusze MO jak i SB oraz pracowali pracownicy cywilni.

Przywołano uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt [...], w której orzeczono, że osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy lustracyjnej. Podkreślono, że organy bezpieczeństwa państwa ujęte w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o IPN były również wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, do której odniósł się Sąd Najwyższy w ww. uchwale z dnia 14 października 2015 r. Mimo że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne jest odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

Jednocześnie organ odniósł się do treści powoływanego przez stronę w piśmie z 19 października 2019 r. wyroku lustracyjnego Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia [...] października 2019 r. (sygn. [...]) dotyczącego wnioskodawcy oraz powoływanego w piśmie z 28 grudnia 2018 r. wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] września 2018 r. (sygn. akt [...]) wydanego w sprawie lustracyjnej osoby trzeciej i wskazał, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie, wyjaśniając to stanowisko oraz podkreślając, że w stosunku do osób, które mają uzyskać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie powinno być żadnych wątpliwości, że nie służyły one w organach bezpieczeństwa państwa.

W kwestii załączonego do wniosku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2158/18) organ wskazał, że dotyczy on osoby trzeciej i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Podobieństwo nowej sprawy do sprawy prawomocnie osądzonej nie może automatycznie determinować rozstrzygnięcia w nowej sprawie, gdy jej przedmiot pozostaje zbliżony do sprawy rozstrzygniętej.

Dodatkowo organ podkreślił, że fakt negatywnego postrzegania służby w Wydziale Łączności znajduje odzwierciedlenie w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w której to służba w Wydziale Łączności określana jako służba na rzecz totalitarnego państwa skutkuje obniżeniem wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.

Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez wnioskodawcę w pismach z 14 maja 2019 r. i z 17 czerwca 2019 r. kwestii ETAT-ów organ wyjaśnił, że fakt braku dopisku "SB" przy określeniu liczby etatów w Wydziale Łączności w poszczególnych WUSW nie przesądza o braku podporządkowania tego Wydziału Służbie Bezpieczeństwa. Jak już wcześniej wspomniano dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jak jednostkę Służby Bezpieczeństwa była decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Dodać należy, że art. 150 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 z późn. zm.) dopuszczał możliwość podjęcia służby w Policji przez funkcjonariuszy pełniących dotychczas służbę w jednostkach SB "przy zachowaniu ciągłości zatrudnienia".

Mając na uwadze treść załączników załączonych przez wnioskodawcę w trakcie prowadzonego postępowania, organ uznał za zasadne odnieść się również należy do kwestii przeprowadzenia weryfikacji funkcjonariuszy SB, o której decydowała uchwała nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy SB do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i innych jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych oraz zatrudnienia ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Z analizy zarządzenia [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy b. Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę i w związku z Instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z 25 czerwca 1990 r. wynika, że Zarząd Łączności był jednostką Służby Bezpieczeństwa, ponieważ podlegał bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego, wymienionemu jako stanowisko Służby Bezpieczeństwa.

Z Instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej wynika, że funkcjonariusze Zarządu Łączności i Wydziałów Łączności nie podlegali weryfikacji. Tak więc Z. K. pełniący służbę na stanowisku Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 11 grudnia 1989 r. nie był zobowiązany do poddania się weryfikacji.

Odnosząc się w dalszej kolejności do powołanych przez wnioskodawcę aktów normatywnych organ wskazał, że analiza powyższych przepisów nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy, gdyż w okresie służby wnioskodawcy w Wydziale Łączności WUSW w [...] nie istniał żaden akt rangi ustawowej regulujący usytuowanie tego Wydziału. Dlatego też przy określeniu podporządkowania Zarządu/Wydziałów Łączności WUSW należało oprzeć się na dokumentach wewnętrznych resoru spraw wewnętrznych odtwarzających istniejący wówczas stan faktyczny, dotyczący struktury MSW, w tym umiejscowienie tzw. pionu łączności. Art. 5 ust. 3 ustawy o IPN stanowi, że jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Określenie zaś tych jednostek jest możliwe jedynie przy odwołaniu się do aktów wewnętrznych o charakterze organizacyjnym, gdyż aktów prawa rangi ustawowej, stanowiących, które jednostki MSW podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania UOP po prostu nie było.

W niniejszej sprawie z akt personalnych funkcjonariusza SB dotyczących Z. K. (sygn. IPN [...]) jednoznacznie wynika, że ww. w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 11 grudnia 1989 r był funkcjonariuszem Wydziału Łączności WUSW w [...].

Powyższe odnosi się również do kwestii przesłuchania Wiceprezesa IPN - dr M. S., Ministra J. Z., Ministra M. B., Posła J. S., prof. dr hab. J. B. oraz Dyrektora Oddziału IPN we W. – A. D., gdyż w ocenie organu określone działanie uznać należy za niezasadne i niemające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie prowadzonego postępowania.

Odnosząc się do treści pozostałych dokumentów wskazanych przez wnioskodawcę w toku postępowania dowodowego organ wskazać, że przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

Reasumując organ wskazał, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Z. K. spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że wnioskodawca był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz czy istnieją dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W wyniku prowadzonej w sprawie kwerendy archiwalnej odnaleziono dokumenty, z treści których wynika, że Z. K. został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku technika Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od dnia 16 listopada 1983 r. do dnia 11 grudnia 1989 r. W ocenie Biura Badań Historycznych IPN służbę wnioskodawcy w Wydziale Łączności WUSW w [...] począwszy od 8 grudnia 1983 r. należy traktować jako służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy o IPN.

Podkreślono, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji wymaga, aby wnioskodawca przedłożył dowody świadczące o tym, że w trakcie pracy w organach bezpieczeństwa państwa (a nie w innym okresie) pomagał osobom lub organizacjom działającym na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W ocenie Prezesa IPN zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wnioskodawca w trakcie pracy w organach bezpieczeństwa państwa, tj. w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dlatego w opisanym stanie faktycznym i prawnym organ stwierdził, że nie można potwierdzić, że Z. K. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. 1) art. 6, 7, 7a, 7b, 8, 9, 10 i 28 kpa;
2. 2) art. 2, 7, 8, 9, 27, 30, 31, 32, 47, 51, 60, 77, 87 Konstytucji RP;
3. 3) art. 3, 5, 7, 8 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz wynikających z tych praw naruszenie ustaw, w szczególności:
4. 4) art. 1, 5, 25, 26ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
5. 5) art. 2, 3, 3a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów;
6. 6) art. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, które to ustawy tworzą spójny system prawny dotyczący IPN oraz nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia [...] października 2019 r., syn. akt [...] oraz wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego we [...], w których Sądy te potwierdziły zgodność z prawdą oświadczenia lustracyjnego złożonego przez skarżącego. Skarżący wskazał, że organ wydając zaskarżoną decyzję wykluczył ze stosowania w stosunku do skarżącego przytoczone wyżej ustawy. Skarżący twierdzi, że odbywał stosunek służbowy w Milicji Obywatelskiej, a następnie w Policji, a nie jak twierdzi organ w organach bezpieczeństwa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że stosunek służbowy funkcjonariuszy publicznych jest stosunkiem administracyjnoprawnym, nawiązanym nie z komórką organizacyjną (Wydziałem Łączności), ale Milicją/Policją, jako formacją odrębną od formacji SB. Ponadto skarżący wskazał, że został mianowany na funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej z wyraźnym zabezpieczeniem ustawowym, że nie jestem funkcjonariuszem SB, gdyż jest to osobna formacja uzbrojona na zasadzie ustaw. W ocenie skarżącego, jego stosunek służbowy funkcjonariusza MO (osobnego od SB) jest również stosunkiem administracyjnoprawnym. Akt mianowania na funkcjonariusza MO powoduje również, że uzyskał w wyniku mianowania określone uprawnienia do wykonywania działań w imieniu i na rzecz państwa/obywateli. Podobne uprawnienia otrzymywał mianowany funkcjonariusz SB – jednak to osobna formacja uzbrojona na zasadzie ustawowej od 1983 r. Funkcjonariusza uzbrojonego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i WUSW można było mianować jako funkcjonariusza MO lub SB i nikogo więcej.

Mianowany tak funkcjonariusz otrzymywał legitymację MO lub SB i przydział zadań (stanowisko służbowe – nie zawsze zgodne z zadaniami). W ocenie skarżącego komórka organizacyjna nie ma znaczenia dla stosunku administracyjnoprawnego, jako MO albo SB. Likwidacja komórki dalej nie zmienia statusu funkcjonariusza, gdyż był powołany do służby w formacji, a nie do służby w komórce organizacyjnej.

W skardze skarżący wskazał, że od 19 lipca 1983 r. (wejście w życie ustawy o urzędzie MSW) – formacje SB i MO są równorzędne i stąd przemianowano nazwy urzędów z KWMO na WUSW – by zachować równorzędność. Skarżący wskazał, że od dnia 19 lipca 1983 r. formacje MO i SB mogły wyłącznie współpracować, a nie podlegać jedna pod drugą. Nadzór więc mógł oznaczać ewentualną współpracę. Zdaniem skarżącego w Wydziale Łączności mógł "się trafić" funkcjonariusz SB, ale Wydział podlegał wyłącznie Szefowi WUSW. Jak zaznaczył "w moich aktach sądowych jest nawet podpis bezpośredniego przełożonego na dokumencie, czyli Szefa WUSW".

W skardze skarżący zarzucił organowi konfabulację odnośnie tego, że w dniu 30 grudnia 1983 r. (Zarządzenie [...]) Zarząd Łączności przeszedł pierwszy raz pod nadzór Szefa Służby Zabezpieczenia Operacyjnego, co spowodowało od stycznia 1984 r. zmianę stosunków administracyjnoprawnych lub zadań na zasadzie współpracy z SB w np. Wydziale Łączności w [...] i podobnych. Wskazał również, że Wydział Łączności w [...] nie został zlikwidowany, ale przekształcony – bez zmiany statusu administracyjnoprawnego funkcjonariuszy MO/Policji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Wstępnie należy wyjaśnić, że sprawa będąca przedmiotem rozpoznania została skierowana do procedowania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.; dalej zwana COVID-19). Wprawdzie zasada jawności posiedzeń sądowych stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania przed sądami administracyjnymi, to jednak nie ma ona charakteru absolutnego. Sam ustawodawca przewidział bowiem w art. 10 oraz w art. 90 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) możliwość odstąpienia od niej, jeśli takie odstępstwo wynikać będzie z "przepisu szczególnego". Niewątpliwie można mówić o supremacji zasady jawności posiedzeń sądowych nad posiedzeniami niejawnymi, ale te ostatnie mogą mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopuści to "przepis szczególny".

Takim "przepisem szczególnym" w rozpoznawanej sprawie jest art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Przy uwzględnieniu zasady jawności postępowania, wynikającej z art. 10 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i reguły jawności rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy, o której stanowi art. 90 § 1 tej ustawy, przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, czyli gdy przewiduje to "przepis szczególny", za dopuszczalne należy więc uznać rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m.in. do działania przez sądy administracyjne. Przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.

Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w ogłoszonym stanie epidemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Wskazać należy, że w świetle art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego oznacza m.in., że sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, tzn. nie może zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Ocena legalności działania administracji publicznej dokonywana jest na podstawie akt sprawy, tj. na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, stosownie do regulacji art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to w szczególności, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie ustalonego przez organ i wynikającego z akt administracyjnych stanu faktycznego (argumentum ex art. 106 § 3 tej ustawy). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony. Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie pod kątem respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, dochowania wymaganej prawem procedury i zgodności działania z prawem materialnym, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Zgodnie z art. 146 § 1 tej ustawy Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Zatem stosownie do tego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt lub czynność organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Oceniając sprawę co do jej istoty, Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2020 r., wydana na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690 z późn. zm.; obecnie jest to Dz. U. z 2020 r. poz. 319 z późn. zm.).

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w sprawie organ prawidłowo przyjął, że w ramach niniejszego postępowania zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w chwili wydania rozstrzygnięcia, a w związku z tym uwzględnił nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji, jako punkt wyjścia do rozważań na temat zasadności zgłoszonego przez skarżącego żądania. Przypomnieć trzeba, że powyższy przepis został znowelizowany przez art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 992; zwana dalej: "ustawą nowelizującą"), a nowe brzmienie art. 4 ustawy o działaczach opozycji zaczęło obowiązywać od dnia 12 czerwca 2019 r., w tym dodany art. 4 ust.

2. Ubocznie należy wskazać, że dodanie wspomnianego art. 4 ust. 2, który stanowi podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, było reakcją ustawodawcy na kształtującą się linię orzeczniczą, zgodnie z którą zapisy ewidencyjne potwierdzające rejestrację w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa nie są wystarczające do wydania decyzji odmownej (zob. np. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 października 2018 r., II OSK 2078/18 – dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że Wydział Łączności WUSW w [...], w którym skarżący pełnił służbę od dnia 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r., był organem bezpieczeństwa państwa i na tej podstawie orzekł o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1. 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i
2. 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Natomiast zgodnie z obowiązującym art. 4 ust. 2 tej ustawy, przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Należy wyjaśnić, że celem decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji jest stwierdzenie, czy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące wnioskodawcy. Stąd też co do zasady dowody składane przez stronę nie będą miały wpływu na rozstrzygnięcie Prezesa IPN w tym przedmiocie, ponieważ w tym postępowaniu organ przeprowadza jedynie kwerendę pozostających w jego dyspozycji materiałów archiwalnych. Nie chodzi tu jednak o każde dokumenty znajdujące się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, a jedynie o takie, które wytworzone zostały przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa muszą zatem potwierdzać określone dokumenty, a więc dokumenty, na podstawie których organ może wyciągnąć wnioski w zakresie współpracy strony z organami bezpieczeństwa państwa.

Stąd też, organ nie prowadzi postępowania dowodowego na okoliczność, czy do określonej formy współpracy doszło, ponieważ ocena wiarygodności dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej została zastrzeżona dla właściwego sądu lustracyjnego. W postępowaniu tym nie prowadzi się dowodów ze źródeł osobowych lub opinii biegłych historyków. Bez znaczenia jest w świetle art. 4 ust. 2 tej ustawy późniejsza czy wcześniejsza postawa skarżącego, stosunek do Państwa, jego zasługi czy opinie osób, z którymi współpracował.

Zatem Sąd podziela ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych (powołane przez Prezesa IPN), z którego wynika, że postępowanie przed Prezesem IPN jest ograniczone, ponieważ sprowadza się do kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, w sprawie ustalono, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe o sygn. IPN [...] dotyczące skarżącego, z których wynika, że został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku technika Wydziału Łączności [...] w [...] w okresie od dnia 16 listopada 1983 r. do dnia 11 grudnia 1989 r.

W związku z tym, że ustawa o działaczach opozycji nie zawiera definicji organów bezpieczeństwa państwa, w ocenie Sądu organ zasadnie odwołał się w tym zakresie do przepisów ustawy o IPN. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 tej ustawy organami bezpieczeństwa państwa są instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie właściwie przyjęto, że Wydział Łączności WUSW w [...] w którym wnioskodawca pełnił służbę od 16 listopada 1983 r. do 11 grudnia 1989 r., był organem bezpieczeństwa państwa w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

Jak wyjaśnił organ, Zarząd Łączności MSW po wyłączeniu go w dniu 28 listopada 1956 r. ze struktury organów bezpieczeństwa, ponownie został włączony w struktury bezpieczeństwa państwa decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. Wprawdzie w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono tej decyzji, jednak przywołana jest ona w piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 1984 r., podpisanym przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych gen. K. S.. Pismo to, skierowane do wszystkich szefów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych oraz szefa SUSW, jest następującej treści: "Zgodnie z decyzją ministra spraw wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. proszę o podporządkowanie wydziału łączności do bezpośredniego nadzoru zastępcy szefa wojewódzkiego (stołecznego) urzędu spraw wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa". Innym dokumentem potwierdzającym umiejscowienie Wydziału Łączności w strukturach SB jest notatka z 25 czerwca 1984 r. dotycząca propozycji podziału jednostek organizacyjnych MSW na jednostki Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, w której Biuro Organizacyjno-Prawne podkreślało, że za decyzją podporządkowania wydziałów łączności WUSW bezpośrednio zastępcom szefa ds.

Służby Bezpieczeństwa przemawiały określone warunki społeczno-polityczne kraju i potrzeby operacyjno-techniczne Służby Bezpieczeństwa. Także z zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zakresu działania członków kierownictwa MSW wynika, że Zarząd Łączności podporządkowano bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW. Analiza powyższych dokumentów pozwalała zatem na przyjęcie przez orzekający w sprawie organ, że jednostka ta znalazła się w grupach jednostek organizacyjnych MSW stricto Służby Bezpieczeństwa. Dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jako jednostkę Służby Bezpieczeństwa była decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi.

Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Wbrew zarzutom skargi, rozpoznając przedmiotową sprawę zarówno organ, jak i Sąd nie mógł pomimąć okoliczności, że Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15 orzekł, że osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 430 z późn. zm.). Mimo, że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne jest więc odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

Skoro zatem ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 mówi o osobie, która "nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN, to jak zasadnie podkreślił organ w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia, czy skarżący był funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy pełnił on jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa. Ustawa o IPN mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje bowiem rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Skoro zatem jak wskazano powyżej Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r., to na gruncie przepisów ustawy o IPN nie ma znaczenia czy ktoś pełnił w nich służbę jako funkcjonariusz MO, SB, czy też był zatrudniony jako pracownik cywilny.

Podkreślić należy, że art. 5 ust. 3 ustawy o IPN stanowi, że jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Wbrew zatem stanowisku skarżącego kwestionującemu brak podstaw do uwzględnienia aktów wewnętrznych, decyzji przywołanych przez organ przy ustaleniach, że Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r, wskazać należy, że dokonanie powyższych ustaleń jest możliwe właśnie przy odwołaniu się do aktów wewnętrznych o charakterze organizacyjnym, gdyż w okresie służby wnioskodawcy w Wydziale Łączności KWMOIWUSW w [...] nie istniał żaden akt rangi ustawowej regulujący usytuowanie tego Wydziału.

Dlatego też przy określeniu podporządkowania Zarządu/Wydziałów Łączności WUSW należało oprzeć się na dokumentach wewnętrznych resoru spraw wewnętrznych odtwarzających istniejący wówczas stan faktyczny, dotyczący struktury MSW, w tym umiejscowienie tzw. pionu łączności, gdyż aktów prawa rangi ustawowej, stanowiących, które jednostki MSW podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania UOP po prostu nie było.

Także analiza powołanych przez skarżącego aktów normatywnych, projektów aktów normatywnych oraz innych dokumentów wytworzonych podczas procesu legislacyjnego nie miała wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż w okresie służby strony w Wydziale Łączności [...] w [...] nie istniał żaden akt rangi ustawowej regulujący usytuowanie tego Wydziału. Dlatego też przy określeniu podporządkowania Zarządu/Wydziałów Łączności WUSW należało oprzeć się na dokumentach wewnętrznych resoru spraw wewnętrznych odtwarzających istniejący wówczas stan faktyczny, dotyczący struktury MSW, w tym umiejscowienie tzw. pionu łączności.

Sąd nie podzielił również stanowika skarżącego, przedstawionego w odniesieniu do przywołanego przez organ zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wedle którego Zarząd Łączności, tak jak inne wymienione w § 6 zarządzenia jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nie były organami bezpieczeństwa państwa i z tej przyczyny nie ulegają likwidacji. Wskazać należy, że rozwiązanie Służby Bezpieczeństwa nastąpiło z mocy art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180 z późn. zm.), który stanowił, że z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa Służba Bezpieczeństwa zostaje rozwiązana.

W związku z tym, że przepis ten nie przesądzał, czy Zarząd Łączności MSW i jego terenowe odpowiedniki były organami Służby Bezpieczeństwa, należało powołać się na zarządzenie nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP. W § 6 zarządzenia postanowiono, że zadania realizowane przez Biuro C, Biuro B, Departament Techniki oraz Zarząd Łączności i ich ogniwa terenowe, a także Departament PESEL, pozostają niezmienione do czasu zakończenia reorganizacji MSW. Skoro zatem zarządzenie zostało wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP, który stanowi o likwidacji Służby Bezpieczeństwa, a w powołanym przepisie § 6 wymienia się między innymi Zarząd Łączności oraz podległe mu ogniwa terenowe, to znaczy, że te jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych szczebla centralnego i terenowego były w chwili utworzenia Urzędu Ochrony Państwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa i z mocy prawa podlegały rozwiązaniu.

Zarządzenie, będące aktem wykonawczym do ustawy o UOP, nie mogło zniweczyć wynikającego z art. 129 ust. 1 ustawy o UOP skutku w postaci rozwiązania wszelkich jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa, co nastąpiło w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 10 maja 1990 r. Biuro Łączności obecnie usytuowane w Komendzie Głównej Policji jest nową jednostką organizacyjną, funkcjonującą w ramach nowych struktur organizacyjnych. Wynikające z zarządzenia nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa czasowe przedłużenie realizacji zadań Zarządu Łączności i podległych mu jednostek terenowych, nie oznaczało dalszego funkcjonowania tych jednostek jako jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa, bo te z mocy prawa uległy rozwiązaniu z chwilą utworzenia UOP.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę w skardze kwestii ETAT-ów oraz przekształcenia jednostek/komórek MO w policyjne wyjaśnić należy, że zasadnie organ przyjął, że dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jak jednostkę Służby Bezpieczeństwa była decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Jeszcze raz należy podkreślić, że ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 pkt 1 mówi o osobie, która "nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN. Dlatego w analizie obowiązujących przepisów w okresie pełnienia służby przez skarżącego nie należy rozpatrywać czy był funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy pełnił jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa.

Istotą prowadzonego postępowania było zatem ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz czy istnieją dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, co też w ocenie Sądu organ uczynił, przeprowadzając postępowanie zgodnie zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w ocenie Sądu, w świeltle ustaleń poczynionych przez organ nie mogły mieć wpływu dołączone do akt wyroki sądów powszechnych w przedmiocie stwierdzenia zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego. Sądy lustracyjne powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą wskazują, że wszelkie wątpliwości co do charakteru prawnego (statusu) określonych jednostek organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jako organów bezpieczeństwa państwa w latach poprzedzających likwidacją Służby Bezpieczeństwa Państwa i utworzenie Urzędu Ochrony Państwa powinny być rozstrzygane na korzyść osoby lustrowanej, bowiem przepisy ustawy lustracyjnej mają charakter restrykcyjny wobec osób, które złożą niegodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, mianowicie pozbawiają je pełnienia funkcji publicznej.

Co więcej, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 415/17 "Fakt, że dana osoba nie została uznana za kłamcę lustracyjnego nie implikuje jednocześnie stwierdzenia jej statusu jako działacza czy osoby represjonowanej z powodów politycznych. Inne bowiem kwestie oraz w innym trybie są badane".

Przedmiotowe postępowanie służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa.

Z kolei decyzje wydane w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji mają istotny wpływ na rozpatrzenie przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym łączą się określone w ustawie przywileje dla osoby zasłużonej w walce o odzyskanie suwerenności i niepodległości przez Polskę. W stosunku do osób, które mają uzyskać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie powinno być zatem żadnych wątpliwości, że nie służyły one w organach bezpieczeństwa państwa. Na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji nadawane są bowiem przywileje honorowe i materialne dla osób, które prowadziły działalność opozycyjną lub były represjonowane z powodów politycznych i w związku z tym osoby, te powinny być poza wszelkimi podejrzeniami o pracę lub służbę w organach bezpieczeństwa państwa.

Co więcej z preambuły ustawy o działaczach opozycji wynika, że uprawnienia przewidziane w tej ustawie skierowane są do tych obywateli Polski, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. W związku z powyższym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest uprawnieniem szczególnym, przeznaczonym dla osób nielicznych, wyróżniających się niezwykłą postawą patriotyczną, działających na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Fakt negatywnego postrzegania służby w Wydziale Łączności znajduje odzwierciedlenie w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emertytalnym funkcjonariuszy, w której to służba w Wydziale Łączności określana jako służba na rzecz totalitarnego państwa skutkuje obniżeniem wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia ani przepisów ustawy o działaczach opozycji i IPN, ani żadnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani tym bardziej przepisów Konstycji czy przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, których naruszenie skarżący zarzucił w skardze, ale nie wyjaśnił na czym konktretnie miałoby polegać to naruszenie. W ocenie Sądu skoro w sprawie zasadnie uznano, że skarżący pełnił służbę w organie SB, to obowiązkiem organu było ustalenie, czy podczas służby przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał on osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Podkreślić jednak należy, że z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji wynika, że ciężar udowodnienia czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce spoczywa na wnioskodawcy.

Jak wynika zaś z akt sprawy, skarżący nie przedstawił dowodów, ani nie wskazał świadków mogących potwierdzić fakt czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W sprawie, wbrew zarzutom nie doszło do naruszenia art. 7a kpa, który w § 1 stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w sytuacji dotyczącej nałożenia na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Rolą Prezesa IPN, wydającego decyzję na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest bowiem rozstrzyganie o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, tylko wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum, spełniających kryteria określone w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

W ocenie Sądu, inkryminowana decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem na wniosek strony skarżącej, a podstawą prawną do wydania decyzji był przepis art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody na których oparł rozstrzygnięcie.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie pozwalał na wydanie decyzji potwierdzającej, że Z. K. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Stanowisko powyższe jest równoznaczne z brakiem możliwości uwzględnienia skargi.

Wobec powyższych ustaleń Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.